Адам баласының мынау жарық дүниедегі ғұмыры артында қалдырған өнегелі ісімен, адами болмысының биіктігімен бағаланатын тұтас бір дастан. Тарих көшінде өзіндік соқпағын салып, қарапайымдылықтың қалыбынан шықпай-ақ ұлылықтың деңгейіне көтерілген сондай бірегей тұлғалардың бірі – ел мақтанышы Бейсебаев Исатай Бейсебайұлы. Оның есімі аталғанда, көз алдымызға еңбекпен шыңдалған ерік-жігер, парасат пен кісіліктің асыл үлгісі, ұлттық құндылықтарды болаттай берік ұстанған заңғар азаматтың бейнесі келеді. Француздың ұлы ойшылы Жан-Жак Руссо кезінде: «Адамның шынайы бақыты мен ұлылығы оның атақ-даңқында емес, жан дүниесінің тазалығында және өз ортасына тигізген риясыз жақсылығында» деген болатын. Осы пайымға сай, Исатай Бейсебайұлы ешқашан өткінші атақтың соңынан ерген жоқ, керісінше, қай ортада болмасын өзінің әділдігімен және еңбекқорлығымен айналасына сыйлы болып, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсетудің шынайы қазақи үлгісін көрсетті.
      Ұлт ұстазы Ахмет Байтұрсынұлының: «Тән байлығы өтеді де кетеді, ал жан байлығы мен еңбекпен келген абырой мәңгілік мұра», деген сөзі біздің кейіпкеріміздің өмірлік ұстанымын дәл сипаттайды. Ол өз ғұмырында материалдық байлықтан бұрын рухани тазалықты, адамдық ар-ожданды бірінші орынға қойды. Шығыстың ұлы ойшылы Әл-Фараби де: «Жақсы мінез-құлық пен ақыл-парасат өзара ұштасқанда ғана адам шынайы бақытқа жетеді және өзгелерге үлгі болады» деп жазғандай, оның тұлғалық қасиеті уақыт безбенінен өтіп, құндылығы арта түсетін асыл қазына іспетті. Заманның ағымына қарсы тұра білген, қиындықтарға мойымай, өз бойындағы асыл қасиеттерді сақтап қалған нағыз ұлттық мінездің иесі болғандықтан, оны тек бір отбасының ғана емес, тұтас бір елдің мақтанышы, ақылшы тірегі деп атауға толық негіз бар.
      Адам баласының тұлғалық негізі, ең алдымен, кіндік қаны тамған қасиетті топырақ пен ата-ананың берген шынайы тәрбиесінен бастау алады. Бейсебаев Исатай Бейсебайұлы 1939 жылдың аяғында талай еңбек адамдарын түлетіп ұшырған Жамбыл совхозында дүние есігін ашып, алғашқы қадамын басқан. Болашақ еңбек ардагерінің балалық шағы сұрапыл соғыс жылдарымен тұспа-тұс келіп, тағдыр тауқыметін ерте сезінді.
      Әкесі Қасенов Бейсебай – өмір бойы маңдай терімен адал нан тапқан, қарапайым жұмысшы болған кісі. Ол кісінің бойындағы сабырлылық, еңбекқорлық және сөзге беріктік қасиеттері ұлына үлкен өмірлік мектеп болды. Исатай небәрі екі жасқа толғанда әкесі сұрапыл соғысқа аттанып, майданнан оралмаса да, оның артында қалған таза есімі мен азаматтық болмысы бала санасында өшпес үлгі болып қалды. «Әке көрген оқ жонар» дегендей, Бейсебай ақсақалдың қысқа ғұмырында көрсетіп кеткен адалдық жолы Исатайдың болашақта ел сыйлайтын, сөзіне берік азамат болып қалыптасуына болаттай берік негіз қалады.
      Ал анасы Ұлбай Әлімжанқызы – қазақ әйеліне тән төзімділік пен қайсарлықтың шынайы үлгісі еді. Ол кісі жары соғысқа кеткеннен кейін, артында қалған шиеттей балаларымен жесір қалып, тұрмыс тауқыметін жалғыз өзі көтерді. Әсіресе, зауалды соғыс жылдарында Жамбыл округінде аптап ыстығы мен қиын жағдайына қарамастан, күріш алқабында бел жазбай еңбек етті. Майдан шебін астықпен қамтамасыз ету үшін түн ұйқысын төрт бөлген ананың осы бір жанқиярлық бейнесі жас Исатайдың көз алдында өтті. Бойжеткен шағынан еңбектің отына күйіп шираған ана тәрбиесі бала Исатайды да жасынан ширақ, ешқандай қиындыққа мойымайтын қайсар етіп өсірді.
      Болашақ тұлғаның балалық шағы майданнан кейінгі елдің еңсесін тіктеу кезеңімен және заманның түрлі ауыртпалықтарымен тұспа-тұс келді. Ол уақыттағы тұрмыс тауқыметі, жоқшылық пен жетіспеушілік әрбір қазақ баласының басында бар қиындық еді. Алайда, бұл қиындықтар жас баланың жігерін жасыта алмады, керісінше, оны ерте есейтті. Әкесі майданға аттанғаннан кейін, артынан ерген 2 қарындасы мен 1 інісіне бас-көз болу жауапкершілігі де жас Исатайдың мойнына түсті. Ол заманның балалары ойын баласы емес, ересектермен бірдей еңбек майданының бел ортасында жүретіндіктен, Исатай да тағдырдың осы бір сынына қарсы тұрып, тұрмыстың ащы-тұщысын ерте сезінді. Ол өзінен кейінгі бауырларына қамқор болып, оларды оқытып, аяққа тұрғызды.
      Исатайдың сол бір қиын-қыстау кезеңде көрсеткен ағалық қамқорлығы мен төккен тер, еткен еңбегі текке кеткен жоқ. Соның нәтижесінде бүгінгі таңда оның бауыры Исабек пен кіші қарындасы Гүлшира әулеттің ұйытқысына, сыйлы ақсақалды ата мен ақжаулықты әжеге айналып, бейбіт күннің қызығын көріп отыр. Өмірінің 40 жылын ұрпақ тәрбиесіне, мұғалімдікке арнаған үлкен қарындасы Гүлжахан бүгінде өмірде жоқ болса да, оның жарқын бейнесі мен соңында қалған өнегелі ісі әулет жадында мәңгі сақталады.
      Исатай Бейсебайұлының балалық шағындағы көрген бейнеті мен әкесінің адалдығы, анасының қажырлы еңбегі оны өмірдің кез келген дауылына төтеп бере алатын нағыз азамат деңгейіне көтерді. Ол осынау текті тамырдан алған тәрбиені серік етіп, үлкен өмірдің есігін нық басып ашты.
      Адамның заңғар тұлға болып қалыптасуы оның тағдырдың сынына мойымай, еңбектің отына шыңдалуымен тікелей байланысты. Бейсебаев Исатай Бейсебайұлының бүкіл саналы ғұмыры адал еңбектің, ерік-жігер мен қайсарлықтың толықтай айғағы. Оның өмірбаянына үңілген әрбір жан оның ерте жастан-ақ тұрмыс тауқыметіне белшесінен батып, еңбек майданына ерте араласқанын көреді. Бар-жоғы 13 жасында, замандастары ойын қуып жүрген балалық шағында, ол Жамбыл совхозында алғаш рет трактор руліне отырды. Бойшаң баланың темір тұлпарды тізгіндеп, кең даланың төсін тілгілей жер жыртуы тек отбасына көмектесу ғана емес, заманның ауыр жүгін бала иығымен көтерудің нағыз ерлікке бергісіз үлгісі еді. Осылайша, оның алғашқы еңбек мектебі дала төсінде, трактор үстінде, күннің ыстығы мен суығында басталды.
      Исатай Бейсебайұлы тек қара күшке ғана сенген жоқ, көкірегі ояу, білімге құштар жан ретінде келешегін терең ғылыммен байланыстыруды мақсат етті. Осы арманның жетелеуімен ол сол замандағы іргелі білім ордасы – Алматы зооветеринарлық институтына оқуға түседі. Ғибратты білім ордасында үздік үлгерім көрсеткен ол оқу орнын «қызыл дипломмен» сәтті тәмамдады. Алған терең білімі мен табиғи зеректігі оның ауыл шаруашылығы саласының білікті маманы болып қалыптасуына жол ашты.
      Дипломын қолға алғаннан кейін туған жеріне оралып, ауылының дамуына барынша күш-жігерін жұмсады. Алған мамандығы бойынша шаруашылықта зоотехник ретінде еңбек жолын бастап, есеп-қисапқа деген қырағылығымен, ұйымдастырушылық қабілетімен және мемлекет мүлкіне деген асқан ұқыптылығымен көзге түсті. Көп ұзамай-ақ адал еңбегі мен біліктілігінің арқасында лауазымы өсіп, совхоз директорының шаруашылық жөніндегі орынбасары қызметін абыроймен атқарды.
      Жауапты міндетті атқарып жүрген берекелі жылдарында, нақтырақ айтқанда 1972 жылы, Исатай Бейсебайұлы өмірлік серігі – есепші қыз Гүлшара Шуланованы жолықтырып, екеуі шаңырақ көтереді. Бұл неке оның өміріне жаңа тыныс сыйлап, еңбектегі жетістіктеріне зор шабыт берді. Жауапты қызметтерді атқару барысында ол өзінің сан қырлы, табиғатпен үндескен ерекше болмысын танытып, елдің жоғары сенімі мен шынайы құрметіне ие болды.
      Ол өзінің осы негізгі қызметімен қатар, даланың емдік қасиетін терең түсініп, дәрілік шөптерді жинаумен де айналысты. Мұнымен де тоқталмай, қырық бес жыл бойы омарташылық кәсіпті қатар дөңгелетіп, ара өсіріп, бал баптады. Асқан төзімділік пен дәлдікті талап ететін бұл өнер оның еңбекқорлығының тағы бір жарқын қырына айналды. Ол жинаған табиғи таза бал талай жанның дертіне шипа, отбасы мен ағайын дастарқанының берекесі болды.
      1986 жылғы тарихи оқиғалардан кейін ауылда жұмыссыздық белең алып, елдің тұрмысы күрт қиындап кетті. Дәл осы тұста Исатай Бейсебайұлы бұрынғы қызметінен ертерек кетіп, Алматы мен Боралдай маңында кеңселері орналасқан дәрілік өсімдіктер мен шөп жинайтын арнайы мекемеге дайындаушы болып жұмысқа орналасады. Оның мемлекет тарапынан рұқсат етілген Ақтерек және Есік өңірлерінде арнайы жер телімдері бар еді. Ауылдағы ағайынның таршылық көріп, жұмыссыздықтан тарыққан мүшкіл халін көрген Исатай Бейсебайұлы үлкен тәуекелге бел буады. Оның басты мақсаты – туған өңірден дәрілік өсімдіктерді жинауға ресми рұқсат алу еді. Жүрегінде иманы, бойында табиғат берген көрегендігі бар азаматтың бұл болжамы айнымай дәл келеді. Осылайша, ресми рұқсат қағазын қолға алғаннан кейін, Суықтөбе мен Майтөбе баурайларынан дәрілік шөптің қалың ошағы табылып, ауыл адамдарының жаңа кәсіп көзіне айналады.
      Осылайша, ол қиналған сәтте ауылдас ағайынның тірегіне айналып, елуге жуық адамды еңбекке тартып, жұмыспен қамтамасыз етті. Өзінің жалғыз ұлы Бақтияр сол кезде мектепті жаңа бітірген жастығына қарамастан, әскери машинаны тізгіндеп, әкесіне зор көмекші болды. Бұл сауапты іске Исатайдың тұңғыш қызының жолдасы, марқұм Мұқан да біркісідей атсалысты. Игілікті істі алдымен осы үш арыс бастап барып, кейіннен ауыл тұрғындарын бес-оннан топтастырып, үлкен еңбек ұжымын құрды. Ұлы Бақтияр әскери машинамен адамдарды тау қойнауына жеткізіп, күніне екі мәрте қатынап жүріп, дәрілік шөп жинау науқанын нағыз еңбек майданына айналдырды.
      Ғасырлар тоғысындағы тоқырау жылдары бүкіл елдің еңсесі түсіп, жұмыссыздық пен жоқшылық қысқан сындарлы кезең еді. Дәл осы сын сағатта Исатай Бейсебайұлы өзінің азаматтық ірілігі мен жүрек жұтқан тәуекелшілдігін дәлелдеп, ауылдастарының отбасын асырауына, әр шаңырақтың түтіні түзу ұшуына тікелей септігін тигізді. Оның бұл қамқорлығы халық жадында өшпестей сақталды, сондықтан да ауыл адамдары бүгінге дейін: «Исатай ағамыз қиналғанда қол ұшын созып, бізді таршылық пен жұмыссыздық уақытында аман алып қалды» деп, оның Исатай ақсақалға зор ризашылықпен тағзым етеді.
      Исатай Бейсебайұлы тек іскер ұйымдастырушы ғана емес, жаны нәзік, жүрегі мейірімге толы шипагер де еді. Ауылда біреудің басы ауырып, балтыры сыздаса жұрт дереу оның үйіне қарай асығатын. Ол өзі таудан терген шипалы шөптердің қасиетін дәл тауып, дәрі жасап, көмек сұрап келген жанның бәріне еш ақысыз үлестіріп отырған.
      Оның бойындағы бұл ерекше дарын мен шөп танудағы терең біліктілігі уақыт өте келе тек туған өңірінде ғана емес, халықаралық деңгейде де жоғары бағалана бастады. Исатай Бейсебайұлының емдік өсімдіктердің құпиясын жетік меңгерген шынайы білімін естіп, алыс-жақын шетелдерден, тіпті Корея сияқты шығыс медицинасы дамыған елдерден арнайы іздеп келушілер көбейді. Сырттан келген білікті мамандар шөп сырларын анықтау үшін өздерімен бірге тау-тасты аралатуға арнайы ертіп әкететін. Ол кісі шетелдік қонақтарға жолбасшы болып, шипалы шөптердің ең асылын, құнарлысын таңдап, көрсетіп беретін бірегей сарапшыға айналды. Мұндай халықаралық серіктестік пен жоғары сенімнің нәтижесінде, сырттан келген өкілдер Исатай Бейсебайұлының тікелей өзінен және ол ұйымдастырған ауыл еңбеккерлерінен емдік шөптер мен табиғи дәрілік өнімдерді үлкен ықыласпен сатып алатын еді.
      Қиналғанға тірек, ауырғанға шипа бола білген, білімі мен қасиетін әлемдік деңгейдегі мамандарға мойындатқан Исатай Бейсебайұлының бұл асыл болмысы мен азаматтық бейнесі – туған еліне деген шынайы махаббаттың мәңгілік ескерткіші іспетті.
      Осындай ерен еңбек пен жанқиярлық істер ешқашан елеусіз қалмақ емес. Исатай Бейсебайұлының бала жастан басталған еңбек жолы, ауыл шаруашылығын өркендетуге қосқан үлесі және қиын-қыстау заманда елді сақтап қалу жолындағы қажырлы әрекеттері мемлекет пен халық тарапынан жоғары бағаланды. Ол өзінің еңбек сіңірген жылдарында көптеген мемлекеттік марапаттармен, құрмет белгілерімен, орден-медальдармен және облыс, аудан басшылығының ең жоғары Алғыс хаттарымен марапатталды. Оның әрбір алған марапаты маңдай терінің, түн ұйқысын төрт бөлген еңбегінің және Отанға деген адалдығының алтын безбені іспетті. Ол марапатты атақ үшін емес, ар үшін еңбек етіп жүріп алған нағыз еңбек ардагері. Ұлы даланың заңғар жазушысы Мұхтар Әуезовтің: «Іс оңғарыларлық адамның еңбегі де өнімді, өнегелі болады»,деген сөзі тура осы Исатай Бейсебайұлының өмірлік жолына арналғандай. Оның әрбір ісі елдің игілігіне жарап, артынан ерген ұрпаққа үлкен абырой мектебі болып қалды.
      Ер азаматтың өмірдегі ең үлкен тірегі де, таусылмас бақыты да түтіні түзу ұшқан құтты шаңырағы мен артында қалған өнегелі ұрпағы. Исатай Бейсебайұлының еңбектегі соқпағы қандай ғибратты болса, оның отбасылық өмірі де кейінгі жастарға үлкен үлгі-өнеге. Ол өзінің қиындығы мен қуанышы қатар өрілген ұзақ ғұмырында адал жарымен қол ұстасып, түтін түтетіп, үлкен бір әулеттің негізін қалады. Исатай Бейсебайұлы мен жары Гүлшара шаңырақтарында 4 қыз және 1 ұлды тәрбиелеп, жоғары білім беріп өсірді. Осы бес перзенттің бүгінгі күні қоғамда атқарып жүрген қызметтері мен жетістіктері әке мектебінің қаншалықты терең болғанын көрсетеді.
      Ол ұзақ ғұмырында адал жары Гүлшарамен қол ұстасып, 4 қыз, 1 ұлды қазақи тәрбиенің асыл нәрімен сусындатып, еңбекқор етіп тәрбиеледі. Балаларының бәріне сапалы білім беріп, үлкен өмірге қанаттандырған әке үміті бүгінде толықтай ақталды.
      Қазіргі таңда оның төрт қызы да еліміздің білім беру саласында абыроймен қызмет етіп, ұстаздық жолды серік еткен. Олар мектеп қабырғасында саналы шәкірт тәрбиелеп, әкесінен көрген тәлім мен ізгілікті кейінгі ұрпақтың бойына сіңіріп келеді. Ал әулеттің тірегі болған жалғыз ұлы Бақтияр әке кәсібін кие тұтып, бүгінде оның қырық бес жылдық тарихы бар омартасын өркендетіп отыр. Ол ата кәсіпті жаңа деңгейге көтеріп, Исатай ақсақалдың еңбекқорлық мектебін лайықты жалғастыруда.
      Осылайша, ұлағатты ұядан ұшқан перзенттердің әрқайсысы бүгінде өз саласының білікті маманына айналып, Бейсебаевтар әулетінің абыройын асқақтатып отыр. Перзенттерінің халыққа қызмет етіп, әке жолын адал жалғағаны – «мыңнан бір туар азамат» атанған Исатай қарияның өмірдегі ең үлкен жеңісі мен бақыты еді.
      Исатай Бейсебайұлы отбасында тек асқар таудай әке ғана емес, немерелері үшін ерекше мейірім төккен, жаны жұмсақ аяулы ата бола білді. Ол кісінің көзін көріп, тәрбиесін алған немерелерінің жүрегінде ата бейнесі ең ізгі, ең ардақты тұлға ретінде мәңгілікке ұялады. Әулеттің ерке де ақылды немересі Адина балалық шағындағы атасымен өткен қымбат сәттерді үлкен сағынышпен еске алып: «Атам марқұм өте бауырмал, жүрегі кең, ерекше мейірімді жан болатын. Балалық шағымда, жасым он-он бірге толған кезім еді. Атам денсаулығын күтіп, сергек жүру үшін кешке жақын ауыл ішінде жаяу серуендеуге шығатын. Сондай бір шуақты кештердің бірінде атамның соңынан қалмай, бірге ілесіп далаға шыққаным әлі көз алдымда. Екеуміз әңгімелесе жүріп, бүкіл ауылды шыр айналып шықтық. Жолдың жартысына келгенде, мен кішкентай қыз бала болғандықтан ба, әбден шаршап қалдым. Ал атам болса ширақ, бойынан ешқандай шаршау белгісі білінбеді. Менің аяғымды баса алмай тұрғанымды көріп, жүзінен жылылық ескен атам: «Шаршасаң, кел, арқама көтеріп алайын» деп, маған зор қамқорлық танытты. Оның бұл сөзі бала жүрегімде ерекше ықылас болып жатталып қалды. Содан кейін жүре келе: «Ата, мен шөлдедім» деп едім, атам бірден мені ауыл дүкеніне қарай жетектеді. Дүкенге кіргенде тек шөліңді қандыратын су ғана емес, «қалаған затыңның бәрін ала бер» деп, еркелігімді көтеріп, көңілім қалаған тәттілер мен сыйлықтардың бәрін алып беріп, мәре-сәре қылды».
      Бұл кішкентай ғана естелік – Исатай қарияның үлкен өмір майданындағы қайсарлығымен қатар, өз шаңырағында жан-жағына жылулық шашып, ұрпағының әрбір қадамына қуана білген асқан мейірім иесі болғанының шынайы айғағы.
      «Ағаш тамырымен, адам ұрпағымен мықты» дейді дана халқымыз. Бүгінде Исатай ақсақалдың өнегелі шаңырағынан өрбіген 15 немересі мен 6 шөбересі бар. Ата тәрбиесін көріп өскен немерелерінің бәрі де жоғары оқу орындарын бітіріп, бүгінде әр салада абыройлы қызмет атқаруда. Ұрпағының биік белестерді бағындырғанын көріп, шөберелерінің бал тілін естіп өткен аяулы қарияның бейнесі – шынайы бақыттың көрінісі еді. Шаңырақтан ескен бұл береке мен жылылық – оның жас күнінен төккен маңдай тері мен отбасына деген шексіз махаббатының заңды өтеуі іспетті. Саналы ғұмырын ел игілігі мен ұрпақ тәрбиесіне арнаған ардагердің артында қалған бұл мұрасы – әулеттің мәңгілік мақтанышы.
      Бейсебаев Исатай Бейсебайұлының жүріп өткен ғибратты ғұмыры – адалдықтың, қажырлы еңбектің және биік адамгершіліктің өшпес дастаны іспетті. Он үш жасында трактор тізгіндеген бала күннен бастап, ауыл шаруашылығын өркендетіп, тоқырау заманында елге тұтқа болған кезеңдерге дейінгі әрбір сәті кейінгі толқын үшін таусылмас рухани мектеп болып қалды.
      Ұлы ойшыл әрі ақын Шәкәрім Құдайбердіұлының: «Адамның жақсы өмір сүргені артында қалған үлгілі ұрпағы мен өлмейтін ісінен білінеді», – деген сөзі Исатай ақсақалдың тағдырына арналғандай. Шынында да, оның артында қалған ең үлкен байлығы мен мәңгілік мұрасы – өзі негізін қалаған тәрбиелі ұрпағы мен ел жадындағы ізгі амалдары. Ол өз шаңырағын берекенің бесігіне, ал перзенттерін Отанның адал азаматтарына айналдыра білген аяулы әке, ардақты ата бола білді. Осынау бақытты шақта немерелерінің қызығын көріп, шөберелерінің бал тілін естіп, әулеті мен тұтас бір қауымның ақылшы тірегі, алтын діңгегі болып отырған асқар таудай ардақты тұлға 2026 жылдың 17 қаңтарында, 86 жасқа қараған шағында дүниеден озды.
      Бұл фәниден озған шағында да бүкіл ауыл-аймақ, үлкен-кіші ақсақалдың қадір-қасиетін ерекше ілтипатпен тілге тиек етті. Жұртшылық: «Исатай – мыңнан бір туар нағыз азамат еді, Алла Тағала кейінгі ұрпағына бұл кісінің бақыты мен бағын, ғибратты жасын берсін!» – деп ағынан жарылды. Көзін көрген үлкендер оның өз өмірінде бала-шағасының ешқандай жамандығын көрмей, өнегелі ғұмыр кешкенін үлкен мақтанышпен айтады.
      Ауыл ақсақалдары мен ағайынның: «Исатайдың бүкіл бала-шағасы – өте тәрбиелі, көргенді, өнегелі отбасы», – деп баға беруі – еліне елеулі, халқына қалаулы болған Исатай Бейсебайұлының артына қалдырған ең үлкен адами мұрасы мен өшпес ескерткіші.
      Саналы ғұмырын ел игілігіне арнаған ардагердің ұрпақ қызығына кенеліп, төрде отырған бейнесі – әрбір адам баласы армандайтын асқақ бақыттың шынайы көрінісі еді. Исатай Бейсебайұлының шаңырағынан ескен береке мен жылылық – оның жас күнінен төккен маңдай тері мен еліне, отбасына деген шексіз махаббатының заңды өтеуі болды.
      Жарқын бейнесі мен артына қалдырған өнегелі ісі ешқашан ұмытылмайды. Топырағы торқа, жаны жәннатта болсын, асқар таудай асыл Тұлға!