Қазақ даласы ұлы тұлғаларға ешқашан кенде болған емес. Бірақ олардың барлығының есімі кітап бетінде алтын әріппен жазылып қалмауы мүмкін. Себебі ұлттың тарихын кейде дауылдата сөйлейтін мінбер иелері емес, үнсіз еңбек еткен қарапайым адамдар жазады. Солардың бірі – Нысапбергенов Тұрсын Жетпісбайұлы. Ол туралы сөз қозғалғанда, алдымен еске түсетіні – даңғаза даңқ емес, ұлы сабыр. Екінші – ұрпаққа қалдырған ізі. Үшінші – тағдыр иығына ғасыр жүгін артса да, ешқашан шағымданбағаны.
      Бала күннің естелігі көп адам үшін сағынышпен еске алынар шақ. Бірақ Тұрсын Жетпісбайұлы үшін балалық – шат күлкі емес, жоқтықпен есейген ерте көктем еді. Ол 1925 жылы Қарағанды облысындағы Қоға артелінің №11 ауылында дүниеге келді. Бұл – еліміздің ең ауыр кезеңдерімен тұспа-тұс келген уақыт. Азамат соғысынан кейінгі жұпыны тіршілік, ашаршылықтың алғашқы толқыны, жоқшылық, үрей, ауыл арасын паналаған жұрт. Ауылда небәрі елу шақты ғана шаңырақ бар еді. Әр үйдің тағдыры бір-бірінен ауыр, бірақ арман бір – аман қалу, өмір сүру.
      Осы ауылдың ортасында, аңызақ даланың шаңын жұтып жүріп, Тұрсын Жетпісбайұлы көзін еңбекке ашты. Құрдастары таспен ойнағанда, ол үйге отын әкелуді, жер тырмалауды үйренді. Қолына қалам емес, кетпен ұстады. Әкесі Жетпісбай – ауылдық артельдің председателі, бес кластық білімі бар, көзі ашық, көкірегі ояу жан. Ол ұлын еңбекке үйретті. Тұрсын Жетпісбайұлы осы бір үнсіз тәрбие арқылы өмірдің басты заңы – «еңбектен қашпа» дегенді жүрегімен ұқты.
      Аштық жылдарында ауыл баласы Тұрсын Жетпісбайұлы ерте есейді: жазда – егістікте, қыста – отын тасып, күнкөрістің қамымен жүрді. Ашқұрсақ, жоқшылыққа қарамастан, ол қиындықты еңсеріп, қайсарлық пен төзімділіктің үлгісіне айналды. «Біздің балалық ешқашан балалық болған жоқ» деген сөзі – тұтас буынның үнсіз ұраны. Сынаққа толы сол кезең оны шыңдап, ешкімге иек артпайтын азамат етіп қалыптастырды.
      Тарих – құрғақ тізім емес. Ол – миллиондаған адамның шырқыраған тағдыры, төгілген қаны, жанын шүберекке түйген ерік күші. Сол тағдырлардың бірі – Тұрсын Жетпісбайұлынікі. 1943 жылы 18 жасқа табан тіреген жас соғысқа өз еркімен аттанды. Қолына повестка ғана емес, жауапкершілік алды. 
      Ол ауылдан шыққан он үш жігіттің бірі болатын. Сол он үштің үшеуі ғана аман-есен оралды. Бұл – соғыстың нақты шындығы. Олардың әрқайсысы бір үйдің үміті, бір ананың көз жасы, бір ұлттың болашағы еді. Ал Тұрсын Жетпісбайұлы – сол болашақтың аман қалған бір бөлшегі.
      Тұрсын Жетпісбайұлы алдымен Пенза қаласында әскери дайындықтан өтіп, тек қару қолдануды емес, майданда өмір мен өлімнің арасындағы таңдауды үйренді. Кейін Сталинград майданына қатысып, 241-атқыштар полкінің құрамында қаланы қорғаған. Әр көше, әр үй үшін шайқасқан сол күндерде ол тірі қалу – жеңістің бір баспалдағы екенін терең түсінді, ал әрбір жаңа күн – өмірдің өзі еді.
      Сталинградтағы шайқастан кейін Тұрсын Жетпісбайұлының полкі Кёнигсберг бағытына жіберіліп, ең ауыр майдан кезеңін бастан өткерді. Сол жерде полк қоршауға түсіп, жау оғына жараланып, үш күн бойы жартылай ес-түссіз жатқан оны жолдастары госпитальге жеткізді. Бұл 1944 жылдың қазаны болатын. Ақ төсекте көз ашса да, ойында майдан даласы, бірге күрескен достары мен мылтық үнінің жаңғырығы қалды. Жарасы жазылып, 1945 жылдың көктемінде елге оралғанда, оны орден емес, ата-анасының сағынышты жанары қарсы алды. Сол сәт оның шын жеңісі еді.      Тұрсын Жетпісбайұлы елге оралған соң, І дәрежелі «Отан соғысы» ордені, «Жуков» медалі және «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 20, 40, 50, 55 жыл» мерекелік медальдарымен марапатталды. Алайда оның өз айтуынша, ең үлкен марапат – соғыссыз таң, тыныш ауыл, егін басындағы еңбек пен баланың бейқам күлкісі. Қанды қырғын аяқталғанмен, тіршілік тоқтаған жоқ. Соғыстан оралған сарбаздың қолына енді қару емес, кетпен мен трактор тиді.
Майданда шыңдалған Тұрсын Жетпісбайұлы үшін ендігі майдан – бейбіт еңбектің майданы еді.
      Алғашқы еңбек жолын ол Қарағанды облысындағы Қарсақпайдағы ОГПУ мекемесінде надзиратель (бақылаушы) болып бастады. Кеңестік құрылымның қатал тәртібі, еңбек тәртібі темірдей тәртіппен жүреді. Ол тәртіпке мойынұсыну да, адам қалпында қалу да – сын еді. 
      Тұрсын Жетпісбайұлы бұл жолда да өз табиғатына тән тыныштықпен, төзіммен, адалдықпен қызмет етті.
      Көп ұзамай көмір өндірісіне ауысқан қара алтынның үстіндегі қара жұмыс – еркектің белін сындыратын, бірақ рухын шыңдайтын бейнет. Қара көмірмен көмкерілген шахта өмірі – кеңестік индустрияның иірімінде мыңдаған тағдырдың отына айналған еді. Тұрсын Жетпісбайұлы бұл тұста да таңды жұмыспен қарсы алып, күндізді маңдай термен шығарып салды.
      Бірақ оның өміріндегі еңбек тек бір мамандықпен шектелмеді. Ол – бір өзі бірнеше кәсіптің иесі болды. Бірде – ұсталықпен айналысып, темір балқытып, етік тікті. Бірде – ертоқым жасап, ағаштан ноқта ойды. Тұрмыстың шынайы шеберіне айналды. Қолынан шыққан зат – ұзаққа жарап, ауыл ішін қамтамасыз етті. Оның етік тігудегі шеберлігі, сандық жасаудағы дәлдігі – халық арасында үлкен құрметке ие болды. Біреуге тозған киіз үйдің шаңырағын жамап берсе, біреуге шайқалаған түйенің ерін бекітіп берді. Әр көмегінде ақы емес, риясыздық жатты.
      Кейін трактор рөліне отырды. Темірдің тілін түсініп, жер жыртты, шөп шапты, қуаң даланы құнарға айналдырды. Көктемде жермен күресіп, күзде елмен қуанды. Мал да бақты. Суықта қой қырған, шілдеде шөп шапқан. 
      Еңбекте мұндай азамат ескерусіз қалмайды. Тұрсын Жетпісбайұлы ел құрметіне бөленді. Оның қолы – ауылдың тірегі, сөзі – ұрпақтың үлгісі болды. Көзі тірісінде ҚР тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың қолынан марапат алып, сағат, көлік, пәтер кілтін иеленді. Бұл – тек мемлекеттің ғана емес, халықтың да мойындағаны еді. Ол атаққа ұмтылмады. Бірақ атақ оны өзі іздеп тапты.      Кейде ел тағдырын тарих жазса, отбасының тағдырын әйел жазады. Ал әйел заты тек ошақтың иесі емес, ұлттың да ұйытқысы. Соғыс та, ашаршылық та, жоқшылық та алдымен ананың иығына түскен салмақ еді. Сол салмақты көтеріп, белі бүгілсе де, жігері сынбаған аналардың бірі – Есенбаева Күлтан Есенбайқызы болатын.
      Күлтан Есенбайқызы 1928 жылы Сыр елі, жыр елі – Қызылордада дүниеге келді. Балалық шағы – жоқшылық пен жұпыны тіршіліктің бел ортасында өтті. 1932 жылғы ашаршылық – халық тарихындағы ең ауыр беттердің бірі. Сол кезде бала Күлтан Есенбайқызы отбасымен бірге Қарақұмға көшіп, жаңа жердің суығына, соры мен қиындығына ерте бейімделді. Балалық шақтың тәтті еркелігі ол көрген өмірде болмады. Оның балалық шағы – күніне бір тілім нан, бір жұтым су, бір кешке жететін сабырмен ғана өлшенетін шақ еді.
      Жақсы адам тәрбиемен ғана емес, түпкі тәрбиені көріп өсетін әкенің мысалымен қалыптасады. Күлтан ананың әкесі Есенбай – әділет пен адалдықты ту еткен адам. «Елдің хақын жеме, жетімнің көз жасынан қорық» дегенді үнемі құлағына құйып өсірген. 1888 жылы дүниеге келген Есенбай ақсақал – шын мәніндегі сөз ұстасы, жүрегі сергек, көкірегі ояу адам еді. Оның бірнеше өлеңдері де болған. Солардың ішінде «Сөйле, тілім, имеліп» атты туындысы – адамның саналы ғұмырын, ішкі рухын бейнелейтін терең поэзиялық ой. Алайда 1944 жылы Алматы облысы, Жамалған елді мекенінде абақтыда көз жұмды. Тағдыры ауыр болды, бірақ артында қалған өсиеті – ұрпағына темірқазық болып қалды. Ол ақсақалдың айтқаны – Күлтан Есенбайқызы үшін заң, ал оның өмірлік ұстанымы – ұят пен ар еді. Анасы – ұлттың тірегі болған әйелдер бейнесінің бірегей үлгісі. 102 жасқа келіп, өмірден өткен. Ұзақ ғұмырында ол сабыр мен шүкірдің, төзім мен тектіліктің символы болды. Осындай ата мен ананың тәлімін бойына сіңірген Күлтан Есенбайқызы – өз заманының шын мәніндегі парасатты анасына айналды.
      Күлтан Есенбайқызы 1947 жылы соғыстан оралған Тұрсын Жетпісбайұлымен шаңырақ көтерді. Бірі – майданның қанды кешуінен оралса, екіншісі – жоқшылық пен нәубеттің ортасынан тірі қалған жан. Олар бір-бірінің жұбанышы ғана емес, өмірлік тірегі болды.
      Отбасын құрып, үйдің шаңырағын тіктегенімен, тағдыр тағы да сынақсыз қалдырмады. Жатырда бала тұрақтамай, сәбилер шетінеп кетіп жатты. Ана жүрегі әр шетінеген сәбимен бірге босап, бірақ қайта толып отырды. Тағдырдан безбеді, тағдырына бағынды. Содан кейін ғана Алла оларға өмір сыйлады. Бес перзент өмір есігін ашты. Сол бес баланың артында тұтас бір шежіре тұр. 1971 жылы Күлтан Есенбайқызына ІІ дәрежелі «Ана даңқы» ордені табысталды.
      Бұл – бейбіт күннің шын батырларына ғана бұйыратын марапат еді.
      Күлтан Есенбайқызы тек шаңырақтың емес, еңбек майданының да иесі болды. Қарасақпай тігін цехында закройщик, шебер тігінші болып ұзақ жылдар қызмет етті. Оның қолынан шыққан шинель, китель, бас киім – сол заманның әскери үлгісіндегі арнайы киімдер болатын. «Он саусағынан өнер тамған» деген тіркес дәл осы кісіге арналғандай. Ол – ісмерлікті өнерге айналдырған, еңбекқорлықты күнделікті ғұмырына сіңірген жан еді.
      Бірақ уақыт – шапшаң. Арада жылдар өтіп, қолмен тіккен киім де, алған марапат та ұмыт бола бастады. Көші-қон, заман ауысуы, саяси аласапыран жылдары көп құжаты, Алғыс хаттары, Мақтау қағаздары жоғалып кетті. Бірақ жоғалмаған бір дүние бар – ұрпақ жадындағы Күлтан ананың мейірімі мен парасаты.
      Ол кісі ешқашан биік мінберден сөйлемеген. Бірақ оның үнсіз ісі – бір ауылдың әйелдеріне өнеге болды. Түнде бала тербетіп отырып, таң ата жұмысқа баратын. Қара нанды бөліп, қара шайды қымбат санап, барды үнемдеп, жоқта жүректі жоғалтпай өмір сүрді.
      Өмір – бір сәттің жарығы емес, ұзақ жолдың ізі. Адам баласы бұл дүниеде ұрпақ қалдырғанда ғана шын бақытқа жетеді дейді қазақ. Себебі артта қалған өмірдің жалғасы – көз көрген баладан емес, сол балаға сіңген тәрбие мен рухани тамырдан білінеді. Тұрсын Жетпісбайұлы мен Күлтан Есенбайқызының ең үлкен жеңісі – олар қалдырған ұрпақтың өз жолынан жаңылмай, ар мен абыройды жалаулатқан тұғыры.
      Бес баланың әрқайсысы – өз алдына бір тарих. Ата-ананың бейнетпен өсіріп, шүкірмен жеткізген перзенттері бүгінде бір ғана шаңырақты емес, бүтін әулеттің қадірлі тұғырын сақтап отырған жандар.
      Әулеттің үлкені – Мұханбедия Тұрсынұлы. 2000 жылдан бастап 2024 жылға дейін «Қорпор Казахмыс» ЖШС құрамында тау-кен шебері болып абыроймен қызмет еткен азамат. Бұл – ата жолын жалғаған, еңбек майданынан шықпаған ұрпақтың бір өкілі. Әкесі еңбекпен күн кешкен болса, ұлы кен тасымен тер төкті. Ал бұл – тамыр үзілмеген рух жалғастығының шынайы көрінісі.
      Немересі Нариман Ерболатұлы – «Кенші даңқы» орденінің иегері. Жұмысында алдыңғы қатарлы қызметкер, елдің үмітін ақтаған жас маман. Ол – атаның батасын алған, ананың алақанында өскен, өмірден өнеге іздеген ұрпақ.
      Тағы бір немере – Сүлеймен. Аяғын нық басып, өз саласында еркін еңбек етуде. Нұржан – мамандық таңдауда ойлы, әрекетінде айқын. Айгерім – ҚазҰУ түлегі, маркетинг саласының білікті маманы. Ерәлі – қазіргі таңда Қазақ БТУ-да білім алып жатқан студенті. 
      Бүгінде немересі Білім – әжесінің жолын қуып, көп балалы ана, «Күміс алқа», «Алтын алқа» иегері атануда.
      Ал шөберелері – ел ертеңі. Өтеген, Бейбарыс, Аружан, Еркеназ, Рухия – дарынды оқушылар, білімге құштар, жүректерінде тектілік ұялаған жеткіншектер. Олар бүгін мектеп партасында отырса да, болашақта ел тірегіне айналар тұлғалар.
      Шөберелері Асылзат, Айнұр, Ақнұр – ұстаздық жолды таңдағандар. Олар – жүректен шыққан сөзбен шәкірт тәрбиелеп жүрген ізгі жандар. Ал Бекзат пен Ділназ – өнердің биігіне бет алған жас дарындар. Ділназ – жезтаңдай әнші, халықаралық конкурстардың жеңімпазы. Абзал мен Сабыр – спорт шебері атағын алып, ел намысын қорғауға даяр жас оғландар.
      Барлығы – 18 немере, 49 шөбере, 4 шөпшек. Бұл – жай сан емес. Бұл – үлкен шаңырақтың рухани кеңістігі. Бұл – Тұрсын Жетпісбайұлы мен Күлтан Есенбайқызының өмір бойғы еңбегінің жемісі, жүрекке түйген үмітінің жалғасы. Осы ұрпақ арқылы олардың өмірі жалғасып келеді. Бұл – өмірдің ең шынайы жеңісі.
      Тұрсын Жетпісбайұлы 2003 жылдың қазан айында бақилық сапарға аттанды. Артында жарты ғасырдан астам өмірін қатар кешкен жары Күлтан Есенбайқызы 2010 жылы мәңгілік мекеніне аттанды. Екеуі қатар жатқан топырақ – қазақтың әр талы мен әр ұрпағына аманатпен ұласқан ұлы ғұмырдың тынысы. Осындай тағылымды ғұмырды бүгінгі ұрпаққа жеткізуге атсалысып, жинақтаған немересі Тұрсынов Шалқарға шексіз алғыс білдіреміз!