Еңбек ардагері, «Құрмет белгісі», «Еңбек Қызыл Ту» ордендерінің иегері
Еңбек пен елжандылықты ғұмырлық жолы еткен қадірлі азамат
Кейбір адамдар болады — өмірі өнеге, ізі үлгі, сөзі мәйек болып қалған жандар. Олар қарапайым көрінгенімен, қарапайымдылықтарының түбінде таудай табандылық, дариядай жүректілік, даладай дархан еңбек жасырынады. Сол асылдардың бірі — Көлбаев Ағзам Көлбайұлы.
Өмірдің ұзақ сапарында із қалдыру — әркімнің қолынан келе бермейді. Ағзам ақсақалдың артында қалған ұрпақ, ел үшін төккен тері мен сіңірген еңбегі оның ел тарихындағы орнының айқын дәлелі. Ол — әр күнін маңдай терімен өткерген, жарымен тізе қосып, бала-шағасымен бірге елге адал қызмет еткен, ауылдың қадірлі қариясы еді.
![]()
1937 жылы Қарағанды облысы, Жезді ауданы, Қызыл үй округінің №10 ауылында дүниеге келген Ағзам Көлбайұлы — дала топырағынан нәр алып, ұлы даланың рухымен сусындаған азамат. Өмірі жоқшылық пен бейнеттің арасында басталғанымен, ар-намыс пен табандылықтың айғағы болды. Сол қиын-қыстау кезеңде тіршілікке ерте бейімделу — қажеттілік еді, ал ол — сол ауыр тағдырды сүрінбей өткерген дана жан.
Ағзамның әкесі Көлбай ата — елге аты аңыздай тараған, зор күштің иесі, қадірлі тұлға еді. Ел арасында «Көлбай бір шелек суды таусып қояр еді» деген аңыздар айтылып, оның есімі «Көлбай құдығы» деген жердің атын қалыптастырғаны бүгінде де ел жадында сақталады.
Бұл — қарапайым еңбектің, адамдықтың өлмес белгісі.
Ағзам Көлбайұлының өміріндегі маңызды белес — білімге деген алғашқы құштарлығы мен еңбекке бет бұруы болды. Қарапайым ауыл мектебінің қара тақтасы, ағаш партасы, бор мен қоңырау үні — бәрі оның жадында мәңгіге қалды. Ол зерек, ынталы бала еді, әсіресе есеп-қисап пен қол еңбегіне ерекше шебер болды. Сол білім мен еңбек оның парасатына жол ашты, байлыққа емес.
Жас шағында Кеңес әскеріне шақырылып, Украинаға аттанады. Үш жылдық әскери қызмет — тәртіп пен ерлік мектебі болды. Жат жерде өткен бұл жылдар оның рухын шыңдап, болашаққа сенімді қадам басуына негіз болды.
Әскерден оралған соң, Ағзам Көлбайұлы заманның басты өндіріс ошағы — Жезқазған маңындағы №42 шахтада еңбекке араласты. Бұл жұмыс — қарапайым қызмет емес, нағыз ерлік пен төзімділік еді. Жер астының қараңғылығында қара алтын іздеп, ауыртпалыққа толы күреске түсу — дене мен рухты сынайтын қиын міндет болатын.
![]()
Қараңғы тоннельдегі жарқыраған шам — шахтердің үміті мен тірегі іспетті. Сол үмітпен таң атпай таңды атып, кеш батқанша тер төккен Ағзам Көлбайұлы адал еңбегімен әріптестерінің құрметіне ие болды. Күн сайын жүздеген метр тереңдікке түсіп, қауіптілікті мойымай еңбектену — екінің бірі қолынан келе бермес жауапкершілік еді. Дегенмен, оның қажырлы еңбегі мен адалдығы оны нағыз ерлер қатарынан көріндірді. Бұл кезең — Ағзамның еңбекті қадірлеу, тер төгу арқылы өмірлік тәлім алған маңызды мектебі болды. Ол шахтер ғана емес, ел іргесін берік еткен азамат, ұрпаққа өнеге болар үлгіге айналды.
Адам өміріндегі ең үлкен бақыттың бірі – адал жар табу. Ағзам Көлбайұлының тағдыры да осындай бақытты жолмен өрбіді. Ол өз өмірлік серігін — шаңырағын жылылықпен нұрландырған, бала-шағасына тірек болған Шәркүл Жетпісбайқызын кездестірді.
Шәркүл ана 1941 жылы дүние есігін ашты. Бала күнінен бастан кешкен ауыр сынақтар оның рухын қайрап, мінезін шыңдады. Жетімдікпен ерте танысып, анасының аялы алақанынан жырақ қалғанымен, ол өмірдің ауыр жүгіне мойыған жоқ. Керісінше, қайсарлығын одан әрі арттырды.
Жастайынан еңбекпен есейген Шәркүл қазақ әйелінің сабырын, төзімін бойына сіңіріп, қолына орақ алып шөп шапты, түйеге жүк артып, ауыл тірлігінің бел ортасында жүрді. Ерлермен иық тіресіп, талай ауыр жұмысты атқарды. Оның қажырлы еңбегі мен төзімділігі бір ғана ауылдың емес, тұтас ұрпақтың үлгісіне айналды.
![]()
Шәркүл Жетпісбайқызының қолөнерге деген таланты ерекше болды. «Он саусағынан бал тамады» деген сөз оның шеберлігіндей дәл келді. Құрақ көрпе, алаша, кестелі бұйымдары – барлығы жүрек жылуымен тігілген. Әр өрнек — аналық мейірім, әр тігіс — ұрпаққа деген шексіз сүйіспеншілік еді.
Ағзам Көлбайұлы мен Шәркүл Жетпісбайқызы тағдырдың жарастырған жарасымды жұбы болды. Қазақтың «ер — үйдің иесі, әйел — үйдің киесі» деген сөзін шынайы дәлелдеген олар ошақтың отын сөндірмей, шаңырақты шаттық пен тыныштықтың ордасына айналдырды. Бірлікте мал шаруашылығын дамытып, совхоз жұмыстарына бар ынтасымен араласты.
Шәркүл Жетпісбайқызы — тек ана ғана емес, батыр ана. І және ІІ дәрежелі «Батыр ана» атағын иеленген, он баланы өмірге әкеліп, баптап өсірген асыл жан. Ол үшін аналық — парыз ғана емес, үлкен миссия еді. Әр баласының жүрек соғысын өз жүрегімен сезінетін мейірімді ана болды.
Өмірдің заңдылығы бойынша қуаныш пен қайғы қатар жүреді. Шәркүл Жетпісбайқызының тағдыры да ауыр сынақпен кесілді: 1983 жылы, он баласын бауырына басып, үмітпен өмір сүріп жатқан тұста, созы
![]()
лмалы дерттен дүние салды. Бұл отбасы үшін орны толмас қайғы, шаңырақтың тірегі құлаған ауыр сәт болды.
Алайда, Шәркүл Жетпісбайқызының артында қалған ізі — ұрпағының жүрегінде, сіңірген еңбегі мен мейірімі тұтас бір әулеттің жадында мәңгі сақталды. Қазақ «Асыл ана — ел анасы», «Ананың аялы алақаны — күннің шуағы» деп бекер айтпаған. Ол ұрпағына күн нұрындай шапағатын төккен, мәңгі есте қалған ана.
Өмірлік серігінен айырылған Ағзам Көлбайұлы қиындыққа мойымастан, тірліктің тоғысында төтеп берді. Балалары мен немерелері — оның өмірінің шырағы, жүрек жұбанышы болды. Ағзам ақсақал бастаған ісін жалғастырып, мал шаруашылығын тәжірибесі мен жүрек қалауымен жетілдіріп, елге адал қызмет етуді жалғастырды.
Кеңес өкіметі кезеңінде ауыл шаруашылығы мемлекеттің басты тірегі болатын. Ағзам Көлбайұлы – сол тіректің берік бөренесіне айналған жан. Мал өсіру – жай ғана кәсіп емес, ұлттың түп-тамырына айналған дәстүрлі мұра. Ол бұл істі бейнет санамады, қайта ел алдындағы аманат деп қабылдады. Еңбек етті, мал басын асырды, совхоздың өркендеуіне өзіндік үлесін қосты.
Жылдар өте, Ағзам Көлбайұлының қажырлы еңбегі елеусіз қалмады. Көпжылдық маңдай тері мен талмай ізденісі оған елдің жоғары құрметін әкелді. Ол «Үздік шопан», «Құрмет белгісі» және «Еңбек Қызыл Ту» ордендерімен
![]()
марапатталды. Бұл – сән үшін тағылған медаль емес, адал еңбектің әділ бағасы, халық сенімінің белгісі еді. Сонымен бірге, Ағзам Көлбайұлы қоғамдық өмірге белсене араласып, КПСС партиясының мүшесі ретінде ауыл шаруашылығын дамытуға қатысты маңызды шешімдерге үлес қосты. Қоғамдық жиналыстарда ел мүддесін қорғап, өз ойын ашық жеткізді.
Партия мүшелігі сол заманда үлкен сенім мен жауапкершілік саналды. Ағзам ақсақал бұл міндетті адалдықпен орындап, сөзі мен ісі сай келетін әділ азамат ретінде ел арасында абыройға бөленді.
Ағзам Көлбайұлы мен Шәркүл Жетпісбайқызының шаңырағы – тұтас бір ұлттың тарихы іспетті. Олардың он перзенті өмірдің түрлі саласында өз ізін қалдырып, әрқайсысы ата-ана алдындағы борышын абыроймен орындады. Қазақтың «Ұл өсірген – ел өсірген» деген ұлағаты осы отбасының өмірін айқын бейнелейді.
Олардың ұрпағы – Рақымжан, Арман, Мейрамбек, Жеңіс есімді балалар ел игілігіне еңбек сіңіріп, болашаққа сенім ұялататын тұлғалар ретінде өсіп келеді.
Қарашаңырақтың иесі Еркебұлан жары Нұрбике екеуі шаруа қожалығын табысты дөңгелетуде. Олар ауылдың дамуына белсене үлес қосып, алдыңғы қатарда тұр. Қызы Райхан мен оның жұбайы Жұмағұл да өз шаруашылықтарын дамытып, ұрпақ тәрбиесіне жауапты.
![]()
Ұрпақ жалғастығы – осы шаңырақтың ең басты құндылығы. Ағзам Көлбайұлының немерелері – Айнұр Сұлтанғали, Жиенбай Серік, Мөлдір Ағзам, Мақсат Ағзам секілді жастар білім, спорт пен мәдениет салаларында ел абыройын асқақтатуда. Айнұр – ұстаздық жолында білімді ұрпақ тәрбиелеп жүрген айбынды тұлға, Жиенбай спорт әдіскері ретінде танылған. Мақсат та спортта шеберліктерімен көзге түседі. Мөлдір – Төтенше жағдайлар министрлігі Ұлытау облысының Төтенше жағдайлар департаменті Өрт сөндіру және авариялық-құтқару жұмыстарын ұйымдастыру басқармасының инженері, азаматтық қорғау лейтенанты Шөберелері – Шайза Жүрсін мен Әлинұр еліміздің чемпиондары, ал Нұрайша, Малика, Іңкәр, Бағызор мен Айзере – мектептің білімді, тәрбиелі оқушылары. Олар – болашақ үміт шырақтары, бабаларының асыл ізімен келе жатқан кемел тұлғалар. Ағзам Көлбайұлы 37 немере, 47 шөбере көрген ақсақал.
Ағзам Көлбайұлы 2009 жылы мәңгілік мекеніне аттанып, өмірінің ақ шырағын сөндірді. Дегенмен, оның рухы мен еңбегі ұрпақ жадында мәңгілікке сақталады. Сол мекен – оның армандаған тыныштық пен бейбітшілік мекені, туған жерінің мәңгілік құшағы. «Адам өлсе де, есімі өлмейді» дегендей, Ағзам Көлбайұлының жарық өмірі мен өнегелі жолы жас ұрпаққа бағыт беретін шамшырақ болып жарқырай береді. Оның аты әрдайым құрметпен аталып, жүректерде жасай береді.
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()