Қазақтың байтақ даласындағы тыныс-тіршілік ежелден төрт түлікпен тамырлас өріліп, Сарыарқаның сайын сахарасы көшпелі ғұмырдың мәңгілік сарынымен үндескен. Мал шаруашылығы – тек күнкөріс қамы емес, ұлттың қайсар мінезі мен табанды болмысын қалыптастырған ұлы мектеп, дала философиясының алтын өзегі. Осынау ежелгі кәсіпті заман ағымына лайық дамытып, тағдырын туған жердің топырағымен біте қайнастырған еңбек адамдары – ел берекесінің шынайы иелері. Олар даңқ қуып, атақ іздемесе де, табиғаттың қатал мінезіне төтеп беріп, ұрпақ санасына адалдық пен еңбекқорлықтың асыл қасиеттерін ұялатқан руханияттың үнсіз сақшылары іспетті.
      Сол тағылымды тағдыр иелерінің бірегейі – Сарыарқаның кең құшағында адал еңбектің туын жықпай өткен Жанатай Әжкенов. Оның өмір жолы – дала заңымен суарылған еңбек мектебінің айқын бедері мен көшпелі өркениеттен бастау алған асыл мұраның заманауи жалғасы. Қой соңында жүріп, төрт мезгілдің бейнеті мен зейнетін қатар кешкен Жанатайдың ғұмыры – бір әулеттің ғана емес, тұтас бір дәуірдің тынысын аңғартатын өнегелі шежіре. Табиғатпен үндескен таза тіршіліктің, отбасылық құндылықтар мен ұрпақ тәрбиесінің сабақтастығы осынау мағыналы ғұмыр арқылы кейінгі толқынға шынайы өмір шындығы болып жетті.
      Сарыарқаның сайын даласы – сан ғасыр бойы талай тағдырды тербеткен, талай ұрпақтың кіндік қаны тамған қасиетті мекен. Соның ішінде Қарағанды облысының Қарқаралы өңірі табиғаты қатал болғанымен, мінезі дарқан, топырағы құтты аймақ болып саналады. Бұл өлке – ежелден мал шаруашылығын кәсіп еткен жұрттың берекелі қонысы. Қысы қытымыр, жазы мамыражай, көктемі сақманға толы, ал күзі күйбең тірлікке ұласқан табиғи ырғағымен ерекшеленеді. Осынау кең тынысты өңірдің қойнауында, бүгінгі Қасым Аманжолов ауылдық округіне қарасты Ақбай-Қызылбай елді мекенінде 1936 жылдың 1 сәуірінде болашақ еңбек адамы Жанатай Әжкенов дүниеге келді.
      Ақбай-Қызылбайдың жусан иісті жазық даласы – Жанатайдың балалық шағын тербеткен алтын бесігі ғана емес, оның бойына еркіндік рухы мен табандылықты сіңірген қасиетті мекен болды. Тарлан тарихтың талай куәсі болған бұл киелі топырақ, болашақ еңбеккерді жасынан туған жердің қадірін ұғынуға және ата-баба аманатына адал болуға баулыды. 
     Ақбай-Қызылбай – қазақтың қоңыр тірлігі қайнаған, тағдыры төрт түлікпен біте қайнасқан ауылдардың бірі еді. Мұнда таң ата қора маңында малдың үні естіліп, кеш бата өрістен қайтқан түліктің дүбірі тіршілік тынысын айқындап тұратын. Табиғат пен адам болмысы астасып жатқан осындай ортада Жанатайдың да мінезі дала заңымен қалыптасты. Қарқаралының қары қалың, бораны қатты қысы мен көк шалғын жұпар шашқан жазын көріп өскен бала ерте есейді, өмірдің тауқыметі мен тағылымын жасынан танып жетілді.
      Болашақ еңбеккердің тұлға болып қалыптасуына әке тәрбиесі мена ана мейірімі темірқазық болды. Әкесі Әжкен ақсақал – өмірін мал бағумен өткізген, еңбекпен есейген, ел ішінде сөзі салмақты, сыйлы азамат еді. Ол үшін мал шаруашылығы жай ғана күнкөріс емес, атадан балаға мирас болып келе жатқан қасиетті аманат болатын. Осы аманатқа адалдық танытқан ақсақал қарапайым тіршілік кешсе де, ұрпағына маңдай термен тапқан несібенің қадірін ұғындырды. Ал анасы Әмина – шаңырақтың берекесін келтірген, мейірім мен төзімділіктің үлгісі болған ардақты жан. «Ана көрген тон пішер» дегендей, Жанатайдың бойындағы байсалдылық пен жауапкершілік – ана сүтімен дарыған, ұқыптылық пен сабырлылықтан өрілген тәрбиенің жемісі. Осындай берекелі шаңырақта шыңдалған Жанатай жастайынан елгезек те алғыр болып өсіп, ат жалын тартып мінгеннен-ақ дала тіршілігінің қыр-сырын меңгере бастады.
      Тәрбие мен еңбек қатар егілген берекелі шаңырақта өскен Жанатай жастайынан елгезек те алғыр мінезімен дараланды. Ол ат жалын тартып мінгеннен-ақ дала тіршілігінің қыр-сырына қанығып, жылқының бабын, қойдың күтімін жан-тәнімен ұғына бастады. Ауыл ақсақалдарының ақ батасын алып, үлкендердің сеніміне ие болуы – оның ерте қалыптасқан парасатты болмысының айғағы еді. Жанатайдың балалық шағы қазақ ауылының қоңыр тірлігімен астасып, жауапкершілік пен төзімділікті талап ететін нағыз өмір мектебінде өтті. Қыста малға шөп салу, көктемде төл алу науқанына араласу секілді күнделікті бейнет оның болашақ кәсібінің берік іргетасын қалады.
      Жанатай Әжкенов үшін еңбек – атақ қуудың құралы емес, маңдайға жазылған даланың жазылмаған заңы, тіршіліктің асыл өзегі болды. Бозбала шағында-ақ совхоз жылқысын бағуға бел шеше кіріскен ол, түздің түнін күзетіп, ақтүтек боранмен бетпе-бет келген нағыз сынақтардан сүрінбей өтті. Ат құлағында ойнаған қайсарлығы мен түнгі аязда шыңдалған жауапкершілігі оны кәсібінің майталманына айналдырды. Жас та болса, жүгін жеңілдетпей көтере білген жігіттің еңбекқорлығы совхоз басшылығы мен ауыл үлкендерінің ілтипатына бөленді. Малдың мінезін іштей сезіп, қара жұмыстың қиындығын «қолға түсер қазына» деп білген ол, әке аманатын арқалауға толық дайын еді.
      Көп ұзамай Әжкен ақсақал шопан таяғын ұлына сеніп тапсырды. Бұл – жай ғана құрал емес, әулеттің кәсібі мен ел несібесін арттыруға бағытталған қасиетті аманат болатын. Жанатай шопандықтың төрт маусымдағы мехнатын – қыстағы қора жайын, көктемгі сақманның ауырлығын арыстандай айбатпен өткерді. Оның еңбегінің ерен тұсы төл алу көрсеткіштерімен өлшенді: жүз саулықтан жүз жиырма, жүз отызға дейін қозы алып, аудан көлемінде озық шопандардың сапына қосылды. Бұл жетістіктің артында түнгі боранда туған қозыны аялаған алақан жылуы мен қабағы кіртиген шопанның шексіз төзімі тұрды. Ел ішінде «еңбегімен еңселенген жан» атанған Жанатай, қара нардай қайыспай жүріп те қарапайым қалпынан танбай, «малдың амандығы – елдің амандығы» деген асыл қағиданы өмірінің соңына дейін биік ұстап өтті.
      Осынау адал төгілген тер мен табандылықтың өтеуіндей, Жанатайдың еңбегі еңселі болып, мемлекеттік деңгейдегі биік марапаттармен айшықталды. Оның кеудесінде «В.И. Лениннің туғанына 100 жыл» мерекелік медалі мен көп жылғы қажырлы еңбегінің куәсіндей «Еңбек ардагері» медалі жарқырады. Әр бесжылдықтың белесін бағындырып, «Тоғызыншы бесжылдықтың екпіндісі» «Ветеран труда», «Социалистік жарыс жеңімпазы» және «Коммунистік еңбек екпіндісі» атты құрметті белгілерді иеленуі – оның дала төсіндегі нағыз ерлігінің шынайы айғағы еді. Бұл марапаттар жай ғана темір емес, шопанның шөлейтті даладағы төзімі мен ел несібесін еселеген ерлігіне қойылған мәңгілік белгі болды.
      Жанатай Әжкеновтің өмір шежіресінде отбасы – жеке шаңырақ тарихы ғана емес, ұлттық құндылықтардың қазанында қайнаған қазақы болмыстың шынайы көрінісі. 1958 жылы ол Рымбала Әжкеновамен отау құрып, екі жас бір-біріне тірек, тіршілікке сүйеніш болған жарасымды жұпқа айналды. Еңбектің белін бірге буған бұл жанұя үшін бақыттың өлшемі – құр даңғаза емес, берекелі дастарқан мен мызғымас ынтымақ еді. «Елдің ырысы – мал, үйдің ырысы – береке» екенін терең ұғынған олар, тағдырдың тауқыметін де, тоқшылықтың қуанышын да бірге бөлісіп, өмір белестерін қатар асты.
      Рымбала ана – Жанатайдың өмір жолындағы сенімді сүйеніші мен таусылмас тірегі болды. Түз тіршілігінің тауқыметі мен еңбектің ауыр жүгін арқалаған отағасы үшін Рымбаланың шуақты мейірімі мен терең сабыры нағыз жан саясы еді. Отағасының қадам басқан әр ісіне береке сыйлап, сырттың желі мен іштің мұңын сездірмей, шаңырақтың алтын діңгегін нық ұстаған ананың парасаты — Жанатайдың еңбектегі табыстарының бастауы болды.
      Ер азаматтың еңсесін тіктеп, мерейін өсірген Рымбала ана «Батыр ана» ғана емес, сол шаңырақтың бағы мен бағдарына айналды. Оның он бір перзентті өмірге әкеліп, ақ сүтімен әлпештеген ерен еңбегі 1982 жылы «Батыр ана» атағымен және «ІІ – дәрежелі ана даңқы» орденімен айшықталса, егемендік жылдарында қазақ анасына тән асыл қасиеттері үшін «Алтын алқа» марапатына ие болды. Сонымен қатар, отбасы мен қоғам алдындағы ұзақ жылғы адал қызметі үшін «Еңбек ардагері» медалімен марапатталып, парасатты ана мен еңбекқор жанның биік үлгісін көрсетті.
      Жанатайдың түз аңсаған қайсарлығы мен Рымбаланың үй ұйытқан мейірімі астасып, 11 перзенттің бақытты өсуіне, азамат болып қалыптасуына жол ашты. Осынау алтын ұядан қанат қаққан перзенттер – бүгінде бір-бір әулеттің иесі, ата-ана үмітінің тірі айғағы.
      Шаңырақтың тұңғыштары Ләззат (1961) пен Еңілік (1963) ананың ісін ілгерілетсе, Пекизат (1967), Қанат (1969), Қуат (1971) және Дулат (1975) әке қаталдығы мен ана жұмсақтығын бойларына тең сіңіріп өсті. Сол жылы дүние есігін ашқан, бірақ ерте үзілген ақ гүлдей Тлеужан (1975–2015) бауырының жарқын бейнесі әулет жадында мәңгі қалды. Олардан кейінгі Қуаныш (1977), Мархабат (1979) және кенжелер Архат (1981) пен ерте жастан еңбекке піскен ұл-қыздар әке аманатына адалдықты мұрат етті.
      Бүгінде ата-ананың еңбек жолы жаңаша қарқынмен жалғасын табуда. Ақбай-Қызылбай ауылының киелі «Қойтас» қыстағында әке есімін жаңғыртып, «Жанатай» шаруа қожалығының іргесі бекіді. Әке қанымен дарыған кәсіпті жаңа биікке көтерген Жанатайұлы Қуат бүгінде шаруашылықтың негізгі демеушісіне айналды. Ол әкеден қалған малдың басын құрап, асыл тұқымды қазақтың «Ақбас» ірі қарасы мен сәйгүліктерді қосып, өрісті кеңейтті. Ал осынау берекелі қара шаңырақтың отын сөндірмей, ата кәсіптің тізгінін ұстап отырған кенже ұлы Архат – әке аманатының бүгінгі сенімді мұрагері.
      Бүгінде балалары – сол бір қасиетті шаңырақтың асыл діңгегінен нәр алып, әке аманаты мен ана мейірімін бойларына бойтұмар етіп таққан, ел мақтаған азаматтар. Олардың әрқайсысы уақыт талабына сай білім нәрімен сусындап, түрлі салада адал еңбектің туын жықпай, әке-шеше үмітін ақтаған парасат иелеріне айналды. Заманның тапшылығы мен бейнетіне қарамастан, «бірлік бар жерде – тірлік бар» деген қағиданы темірқазық еткен бұл әулет, бүгінде өсіп-өнген үлкен бәйтеректей тамырын тереңге жайып отыр.
      Қорыта айтқанда, Жанатай Әжкеновтің өмір жолы – адал еңбек пен абыройдың, қазақы тәрбиенің асыл мұрасы. Рымбала ананың сабырымен нұрланған бұл өнегелі ғұмыр – бүгінгі ұрпақ үшін еңбектің қадірін ұқтыратын, ата-баба дәстүрін танытатын тағылымды шежіре болып қала бермек.