Адам ғұмыры – өлшеулі. Ал сол ғұмырдың мәні мен салмағы уақыттың таразысында қалай тартылары – адамның өз қолындағы ісіне, төккен теріне, артында қалдырған ізіне байланысты. Біреулер бұл өмірден үнсіз өтеді, ал енді біреулер бар болмысымен бір дәуірдің бейнесіне айналады. Олар жай ғана тіршілік кешпейді, уақыттың өзімен тайталасып, маңдай терімен тарихтың қатпар-қатпарына аты мен еңбегін қашап жазып кетеді. Сондай жандардың ғұмыры – ұрпаққа өнеге, қоғамға өлшем, елге тірек.
      ХХ ғасыр – қазақ халқы үшін сындарлы да күрделі, ауыр да абыройлы кезең болды. Бұл ғасырда ел тағдыры талай таразыға түсті, қоғам құрылымы түбегейлі өзгерді, ауыл тіршілігі қайта қалыптасты, еңбек адамдарының маңдай тері мемлекеттің басты байлығына айналды. Дәл осы кезеңде даланың төсінде, қарапайым ауылдың қоңыр тіршілігінде ел жүгін көтерген нардай азаматтар өсіп шықты. Олар атақ үшін емес, абырой үшін емес, марапат үшін емес – еңбек ету парыз деп түсінді. Солардың санатынан орын алатын, ғұмырын адал еңбекке арнаған, өмірін дала мен техникаға, ел мен жерге байлаған тұлғалардың бірі – Туғанбаев Сайлау Ибраһимұлы.
      Сайлау Ибраһимұлы 1938 жылдың 24 маусымында Қарағанды облысы, Шет ауданына қарасты Ақсу-Аюлы ауылдық өңірінде, бұрынғы Шет совхозында (қазіргі Үңірек ауылы) дүниеге келді. Бұл өңір – табиғаты қатал болғанымен, адамын қайсарлыққа, төзім мен еңбекқорлыққа тәрбиелейтін өлке. Шет даласы – жай ғана географиялық ұғым емес, ол – мінез қалыптастыратын, жігер қайрайтын үлкен өмір мектебі.
      Ақсу-Аюлы өңірі – мал шаруашылығы мен егіншілік қатар дамыған, кеңестік кезеңде ауыл шаруашылығы техникасы қарқынды енгізілген аймақ. Бұл жердің адамдары еңбекпен өмір сүрді, еңбекпен өлшенді. Мұнда ер азаматтың беделі оның сөзінен емес, істеген ісінен, елге тигізген пайдасынан таразыланатын. Осындай ортада дүниеге келген баланың бойына адалдық, табандылық, жауапкершілік секілді қасиеттердің сіңуі заңдылық еді.
      Сайлау Туғанбаевтың азамат болып қалыптасуында «Әке көрген оқ жонар» деген нақылды өмірлік шындыққа айналдырған әкесі, Шет өңірінің мақтанышы Ибраһим (Сары) Туғанбайұлының орны айрықша.
      Өз заманының ірі еңбек тұлғасы әрі алғашқы механизаторлардың бірі болған ол қарапайым тракторлардан бастап қуатты «К-700» техникасына дейінгі даму жолынан өтіп, шеберхана меңгерушісі қызметін абыроймен атқарды. Техниканың тілін жетік меңгергендігі сондай, оның қолында жансыз темір тіршілікке жан бітіретін құралға айналатын. Ісіне мығым, талапшыл әрі әділ мінезімен бүкіл ауылға үлгі болған Ибраһим (Сары) Туғанбайұлы тыл және еңбек ардагері ретінде ел басына күн туған қиын жылдардың ауыртпалығын қайыспай көтерді.
      Оның өмір бойғы адал еңбегі мемлекет тарапынан жоғары бағаланып, «Еңбек ардагері», «Тың және тыңайған жерлерді игеру» медальдарымен, сондай-ақ Жеңіс мерейтойларына арналған орден-грамоталармен марапатталды.Әке шаңырағында өскен Сайлау бала кезінен еңбекке ерте араласты. Шеберхананың иісі, май сіңген құрал-сайман, темірдің сартылы – оның балалық шағының ажырамас бөлігі болды. Әке тәрбиесі – құр сөзбен емес, күнделікті іс-әрекетпен, маңдай термен берілген сабақ еді. Сол себепті Сайлау үшін еңбек – міндет емес, өмірдің табиғи қалпы болып қалыптасты.
      Ибраһим (Сары) Туғанбайұлының есімі Шет ауданының Құрметті азаматы ретінде аудан орталығында алғашқы тракторшы-механизаторларға арнап орнатылған монументке ойып жазылды. Бұл – әке еңбегіне көрсетілген халықтың алғысы ғана емес, ұрпаққа қалған өнеге.
      Сайлау Туғанбаев әкесінің жолын жалғап, сол тектіліктің, сол еңбек дәстүрінің лайықты мұрагері болды. Оның бойындағы сабыр, табандылық, еңбекқорлық – бәрі де туған жер мен әке тағылымынан бастау алған қасиеттер. Сондықтан оның өмір жолын жеке адамның тағдыры деп қарау жеткіліксіз. Бұл – Шет өңірінің еңбек мектебінен шыққан тұтас бір тұлғаның қалыптасу тарихы.
      Сайлау Ибраһимұлының білім жолы – кітапқа ғана сүйенген, сыныппен шектелген қалыпты оқу емес, өмірдің өзінен нәр алған, еңбекпен қатар өрілген тағылымды жол болды. Білім – адамды тіршілікке бейімдейтін, жауапкершілікке үйрететін, еңбектің қадірін ұғындыратын өмірлік құрал саналды. Сондықтан Сайлау Ибраһимұлының оқу жолы да туған жерінің табиғатындай қатаң, бірақ тәрбиелік мәні терең болды.
      Сайлаудың балалық шағы соғыстан кейінгі тұрмысы жұтаң, бірақ рухы биік кезеңге тұспа-тұс келіп, мектеп қабырғасында оқи жүріп жастайынан еңбекке араласуы оның тәртіп пен төзімділікке толы азаматтық тұлғасын қалыптастырды. Сабақтан тыс уақытта әкесінің жанында шеберхана тіршілігін көріп, техниканың тілін ерте меңгерген ол білімін нақты іспен ұштастыра білді. Қаладағы жайлы кеңседен гөрі туған ауылына пайдасы тиетін маман болуды мақсат еткен Сайлау, мектепті тәмамдаған соң саналы түрде кәсіптік-техникалық училищеге түсіп, тракторист-машинист мамандығын игеруге бел байлады.
      Кәсіптік-техникалық училище – оның өміріндегі маңызды кезең, нағыз еңбекке дайындайтын үлкен мектеп болды. Мұнда ол тек мамандық алып қана қойған жоқ, тәртіпке, ұқыптылыққа, жауапкершілікке үйренді. Техника құрылымын терең меңгеріп, трактор мен комбайнның әр тетігінің мәнін ұқты. Теориялық білім мен практикалық істің айырмасын емес, бірлігін сезінді. Сабақ барысында алған әрбір түсінік ертеңгі дала еңбегінде тікелей қажет болатынын жақсы білді.
      Училищені аяқтаған соң, Сайлау Туғанбаев дайын маман ретінде бірден ауыл шаруашылығы өндірісіне араласты. Оның білім жолы осы тұстан бастап еңбек жолымен тұтасып кетті. Әр жаңа техника, әр жаңа жұмыс жағдайы – ол үшін жаңа сабақ, жаңа тәжірибе еді. Ол өмір бойы үйренуден жалықпады, білімін еңбектің үстінде шыңдады.
      Кәсіптік-техникалық училищеде алған мамандығын қолына алған жас Сайлау бірден ауыл шаруашылығы өндірісіне араласып, Шет ауданындағы Орджоникидзе атындағы совхозда механизатор болып еңбек жолын бастады. Бұл кезең – ауыл шаруашылығы жұмыстарының ең қарқынды, ең жауапты тұсы еді. Егіс пен орақтың арасындағы уақыт механизатор үшін демалыс емес, дайындық болатын. Сайлау осы тәртіпке бірден бейімделді. Ол техникаға сенді, ал техника оған адал қызмет етті.
      Көктем шыға жер жыртып, егін салу науқанына белсене қатысып, күзде астық жинау кезінде алғаш «Нива», кейіннен қуатты «Енисей-1200» комбайнын тізгіндеді. Мыңдаған гектар алқапты аралап, алтын дәнді ысырапсыз жинау – оның күнделікті міндеті болды. Таңның атысы мен күннің батысы оның жұмыс уақытына шек қоя алмады. Ауа райының құбылмалы мінезі, аптап ыстық пен күздің ызғары, техниканың күтпеген ақауы – мұның бәрі оның еңбегін жеңілдеткен жоқ, қайта шыңдай түсті.
      Сайлау Туғанбаев еңбек көрсеткішімен де, ісіне деген жауапкершілігімен де үнемі алдыңғы шептен көрінді. Ол тек өз жоспарын орындап қана қойған жоқ, жас механизаторларға тәжірибесін үйретіп, техниканы сапалы жөндеудің, күтіп ұстаудың қыр-сырымен бөлісті. Оның қасында жүрген жастар еңбекке деген құрметті, техникаға деген жауапкершілікті үйренді. Осылайша ол бейресми түрде ауылдағы жас кадрлардың ұстазына айналды.
      Егіс бітік шығып, бірақ жинауға үлгермей жатқан өңірлерге көмекке бару – сол кезеңдегі еңбек адамының елдік міндеті болатын. Сайлау Туғанбаев Қостанай, Көкшетау, Солтүстік Қазақстан облыстарына бірнеше мәрте барып, астық жинау жұмыстарына белсене қатысты. Бөтен жер, басқа ауа райы, өзге алқап – оның кәсіби шеберлігін одан әрі арттырды. Қай жерде жүрсе де, ол өз ісінің білгірі екенін дәлелдей білді.
      Еңбектегі тәжірибесі мен ұйымдастырушылық қабілетінің арқасында ол 1977–1979 жылдары Шет ауданы Ақсу фермасының басқармасы, кейіннен су тоғандарын бекіту инженері – инженер-гидромелиоратор қызметтерін атқарды. Басшылық қызметке келгенімен, ол қарапайымдылығынан айныған жоқ. Қарамағындағы адамдармен тең сөйлесіп, істі ақылмен, сабырмен жүргізді. Оның басты қағидасы – әділдік пен еңбекке сүйену болды.
      Сайлау Туғанбаевтың еңбегі тек өндіріс аясымен шектеліп қалған жоқ. Ол ұзақ жылдар Шет аудандық кеңестің депутаты, аудандық партия комитетінің бюро мүшесі болып, қоғамдық жұмыстарға белсене араласты. Бұл – елдің оған артқан сенімінің айқын көрінісі еді. Ол мінберде көп сөйлеуді емес, нақты нәтижеге жетуді жөн көрді.
      Сайлау Туғанбаевтың ерен еңбегі мемлекет тарапынан лайықты бағаланып, ол 1957 жылы Мәскеудегі Халық шаруашылығы жетістіктері көрмесіне (ВДНХ) жолдама алып, озық тәжірибемен сусындады. Жылдар бойғы тынымсыз тірлігінің нәтижесінде 1967 жылы ең жоғары марапат – «Ленин» орденін иеленсе, кейіннен «Тың жерлерді игеру» және «Еңбек ардагері» медальдарымен марапатталып, 1972 жылы Үкімет тарапынан «Москвич-412» автокөлігін сыйға алды. Оның өнегелі өмірі мен кәсіби шеберлігі Жезқазған облыстық телеарнасы түсірген деректі фильмге арқау болып, жазушы Рымқұл Сүлейменовтің еңбектері мен мерзімді басылымдарда кеңінен жарияланды.      Тәуелсіздік алған өтпелі кезеңде де Сайлау Ибраһимұлы елден қол үзбей, жеке қожалықтарға техника жөндеуде бағыт-бағдар беріп, ауыл шаруашылығының дамуына үлес қосуын жалғастырды. Бұл қажырлы еңбегі үшін 2001 жылы облыс әкімінің Құрмет грамотасымен және дәстүрлі сый-сияпатпен марапатталды. Бүгінде оның есімі облыстық Құрмет кітабы мен энциклопедияларға еніп, Шет аудандық және Қарағанды облыстық музейлеріндегі арнайы бұрыштарда еңбек адамына көрсетілген шынайы құрметтің белгісі ретінде сақтаулы.
      Қазақ үшін отбасы – тек бір шаңырақтың аясындағы тіршілік емес, ол – ұрпақ сабақтастығы, өмірдің жалғасуы, еңбектің баянды болуының кепілі. «Ұяда не көрсең, ұшқанда соны ілерсің» деген тәмсіл Сайлау Туғанбаев Ибраһимұлының ғұмыр жолында айқын көрініс тапты. Ол еңбек майданында қаншалықты табанды болса, отбасы алдында да соншалықты жауапты, талапшыл әрі мейірімді әке болды.
      Сайлау Туғанбаевтың өмірлік жары – Қиялбайқызы Күлжамал. Күлжамал ана – шаңырақтың шырағын жағып, отбасының берекесін кіргізген, көп балалы үйдің бар ауыртпалығын үнсіз көтерген қазақы болмысты жан. Ерінің ел үшін, еңбек үшін жүретін ауыр күндерінде үйдің ішкі тірлігін реттеп, бала тәрбиесін басты міндетіне айналдырды. Осындай татулық пен өзара түсіністікке негізделген отбасында сегіз бірдей перзент тәрбиеленіп өсті.
      Сайлау мен Күлжамалдың балалары – Венера, Гүлнара, Үмітжан, Бақыт, Тілеу, Бауыржан, Ержан, Маржан. Олар ата-анасының «білім – өмірдің шамшырағы» деген ұстанымын бойларына сіңіріп өсті. Балаларының әрқайсысына жоғары білім әперіп, ұлдарын ұяға, қыздарын қияға қондыру – әке мен ананың басты мұраты болды.
      Үлкен қызы Венера экономист-бухгалтер мамандығын алып, ұзақ жылдар Шет аудандық Халық банкінде, кейін «Шет аудандық пошта» АҚ мекемесінде бас бухгалтер қызметін атқарды. Өңірге сіңірген еңбегі «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» мерекелік медалімен бағаланды. Балаларын жоғары білімге жетелеп, бүгінгі таңда немерелерінің асыл әжесі атанып отырған зейнеткер ана.
      Гүлнара тамақ өнеркәсібі саласында білім алып, Шет ауданындағы нан зауытында технолог, халықтық бақылау комитетінде инспектор, аудандық азық-түлік дүкенінің жастар бригадасының басшысы қызметтерін атқарды. Аудандық партия комитетінің депутаты ретінде Ұлы Отан соғысы ардагерлеріне арналған дүкен аштыруға атсалысты. Бұл – отбасынан көрген жауапкершіліктің қоғамға қызметке ұласқан көрінісі.
      Үмітжан ұстаздық жолды таңдады. Мыңдаған шәкірт тәрбиелеген, бүгінде Нұраталды орта мектебінде мектепалды даярлық тобының мұғалімі болып еңбек етіп жүрген ұлағатты ұстаз. Балаларын да еңбек пен білімге баулып, немерелерінің сүйікті әжесіне айналды.
      Бақыт мәдениет пен өнер саласында білім алып, төрт ұл тәрбиеледі. Балаларының әрқайсысы аудан мен облыс көлемінде жауапты қызметтер атқарып, мемлекеттік және қоғамдық салаларда танылды. Бұл – әке еңбегінің тәрбиелік жалғасының айқын дәлелі.
      Тілеу білім мен заң саласында шыңдалып, бүгінде «Өрлеу» біліктілікті арттыру ұлттық орталығының Қарағанды облысы филиалында бас маман қызметін атқарып келеді. Бауыржан «Қазхром» трансұлттық компаниясында еңбек етіп, ұлын жоғары білімге жеткізді. Ұлы бүгінде IT саласында ірі компанияда қызмет атқаруда.
      Ержан энергетика-өндіріс саласында жұмыс істеп, ұл-қыз тәрбиеледі. Балалары да білім мен тіл меңгеру арқылы ел болашағына қызмет етуге бет алған.
      Маржан педагогикалық білім алып, балабақша тәрбиешісі ретінде аянбай, жас ұрпаққа тәлім беру жолында жемісті еңбек етіп келеді. Қазіргі таңда немере тәрбиесіне де үлес қосып отырған ардақты ана.
      Сайлау Туғанбаевтың отбасы – тек көп балалы әулет емес, еңбек пен білімге сүйенген, қоғамға пайда әкелген үлкен бір шағын мектеп іспетті. Оның балалары мен немерелері әр салада еңбек етіп, әке атына кір келтірмей, сол жолды жалғастырып келеді. Бұл – әкенің өмір бойғы еңбегінің ең үлкен жемісі.
      Отбасы алдындағы адалдық пен ұрпаққа қалдырған өнеге Сайлау Туғанбаев Ибраһимұлының азаматтық бейнесін толықтыра түсті. Ол үшін ең үлкен марапат – орден мен атақ емес, балаларының адам болып қалыптасуы, елге қызмет етуі еді.
      Өлшеулі ғұмырдың ұзақтығы емес, мазмұны қымбат. Сайлау Туғанбаев Ибраһимұлы бар саналы өмірін елге қызмет етуге, маңдай термен адал еңбек етуге арнаған, бір дәуірдің ауыр жүгін үнсіз көтерген нар тұлға болды. Оның ғұмыры – атақ үшін емес, абырой үшін, сөз үшін емес, іс үшін өткен ғұмыр. Туған жердің топырағынан қуат алып, әке тағылымынан тәлім көріп, еңбекпен шыңдалған ол артына өшпес өнеге, берік ұрпақ, ел жадында қалатын із қалдырды. Қанша марапат алса да, ол өзін ешқашан биік санаған емес, ал халық оны еңбегімен-ақ биіктетіп қойды. 2001 жылдың 4 маусымында, 63 жасқа қараған шағында дүниеден өткен Сайлау Туғанбаевтың есімі уақытпен өшпейді, себебі ол өз ғұмырын жерге, елге, еңбекке байлап өтті. Мұндай жандар тірісінде де, өмірден өткен соң да халық жадында мәңгі жасайды.