«Жұмабай» шаруа қожалығыныңның негізін қалаушы және басшысы
Еңбекпен келген абырой
Туған топырақтың берекесін арттыруға бағытталған адал еңбек, өмірдің талай белесін еңсерген табандылық, отбасы бірлігін сақтаған парасат – осындай қасиеттер адамның азаматтық тұлғасын айқындап, оны ел құрметіне бөлейді. Осындай еңбекпен шыңдалған, өмірдің сан белесін сабырмен еңсеріп, ауыл шаруашылығы саласында маңдай терін төгіп, ата кәсіптің тізгінін берік ұстап келе жатқан азаматтардың бірі Ракишев Жумабай Салимбекович туралы қалам тербемекпіз.
Жамбылдың жусанды жоталары мен Жуалының жұпар самалы адам бойына
![]()
ерекше қайсарлық пен кеңдік дарытатыны бар. Ал дәл сондай қасиетке суарылған, кәсіпкерлік қабілетін туған жердің тіршілігімен ұштастырып, кәсіпкерлікке табандылықпен бет бұрып, атадан қалған еңбек дәстүрін жалғастырып, «Жұмабай» шаруа қожалығының жұмысын жүргізіп келе жатқан Ракишев Жумабай Салимбекович 1948 жылдың 16 қарашасында Жамбыл облысы, Жуалы ауданына қарасты қазіргі Қосмұрат ауылында, бұрынғы Любимовка деп аталған қасиетті мекенде дүниеге келген.
Өмірдің алғашқы ұстаздары болған әкесі Сәлімбек Рақышұлы мен анасы Айткүл Молдатайқызы қарапайым тіршілік кешкенімен, адамгершілік пен адалдықты өмірінің басты қағидасына айналдырған еңбекқор жандар еді. Олар үшін маңдай термен табылған несібе – ең үлкен абырой, адал іс – ең биік өлшем болатын. Осындай тәрбиелі ортада дүниеге келген Жұмабай жастайынан еңбекқорлықты, әділеттілікті, үлкенге ізет, кішіге қамқор болуды бойына сіңіріп өсті.
Алайда оның балалық шағы тағдырдың өзгеше бір иірімдерімен өрілді. Негізінен, Жұмабай әкесінің туған ағасы Ордабек пен жары Әшіркүл Қазанғапқызының шаңырағында дүниеге келген болатын. Кейін Ұлы Отан соғысының зұлмат жылдары көптеген отбасылардың тағдырын өзгертіп, талай шаңырақты қайғыға бөлегені белгілі.
Әшіркүлдің жолдасы майданнан оралмай, тағдыр тауқыметімен шаңыраққа ауыр сынақ түседі. Осындай қиын кезеңде ағайын арасындағы туыстық пен адамгершілік дәстүрі биік көрініс тауып, туыстары өзара келісіммен сәбиді бауырына басып, қамқорлығына алады. Сөйтіп, болашақ кәсіпкер екі ананың мейірімін қатар көріп, тағдырдың ерекше сыйына бөленіп өседі.
Қазақы дүниетанымда ана мейірімі – адамның өмір жолын нұрландыратын ең қасиетті ұғымдардың бірі.
![]()
Жумабай Салимбекович те дәл осындай шексіз қамқорлық пен жүрек жылуына бөленіп ер жетті. Бірі дүниеге әкеліп, екіншісі жүрек жылуымен тәрбиелеген қос ананың алақаны оның балалық шағын жылылыққа толтырып, болашақта адамгершілік қасиеттерді жоғары бағалайтын тұлға болып қалыптасуына ықпал етті. Сондықтан ол кішкентайынан-ақ айналасына ізгілікпен қарап, үлкендерді қадірлеуді, ағайынға сүйеу болуды өмірлік қағида ретінде қабылдады.
1955 жылы Любимовка ауылында орналасқан бастауыш мектептің табалдырығын аттаған кішкентай Жумабай сол күннен бастап ғылым
мен танымға бастайтын жаңа әлемнің есігін ашты. Қоңыр тіршілігімен ерекшеленген ауыл мектебі сырт көзге қарапайым көрінгенімен, оның қабырғасында шәкірт жүрегіне үміт ұялатып, болашаққа деген сенім дарытатын үлкен рухани күш бар еді. Сол мектептің ұстазы Анна Николаевна жас баланың сауатын ашып қана қоймай, ізгілікке баулып, тәртіп пен жауапкершіліктің мәнін ұғындырған тәлімгер болды. Ұстаздың сабырлы сөзі, талапшыл мінезі, шәкірттерге деген қамқорлығы Жумабай Салимбековичтің зердесіне терең орнығып, білімге деген құштарлығын арттырды.
Бастауыштағы алғашқы білімнің іргетасы қаланған соң, жас талапкер оқуын қазіргі Шыңбұлақ ауылында орналасқан, бұрынғы атауы «Братское» болған елді мекендегі мектепте жалғастырды. Мұнда келген әрбір шәкірт жаңа мүмкіндіктерге қадам басып, өмірдің кең өрісін тануға мүмкіндік алатын. Жумабай Салимбекович те осы мектептің қабырғасында жүріп білімін тереңдетіп, дүниетанымын кеңейтті. Осы кезеңде оған ерекше әсер еткен ұстаздардың бірі – Семгина Ольга еді. Педагогтың сабырлы болмысы, шәкірттеріне деген шынайы
![]()
жанашырлығы, әр сабақта талап пен тәртіпті қатар ұстануы жасөспірімдердің бойында білімге деген құрметті қалыптастырды. Осындай тәлім мен тәрбиені бойына сіңірген Жумабай Салимбекович мектеп қабырғасында жүріп тек оқу үлгерімімен ғана емес, қоғамдық өмірге белсене араласуымен де ерекшеленді. Ауыл тіршілігімен қатар өрілген мектеп өмірі жас талапкердің мінезін шыңдап, еңбекқорлық пен табандылық қасиеттерін нығайтты. Осындай тағылымды ортада тәрбиеленген Жумабай Салимбекович 1965 жылы орта мектепті ойдағыдай аяқтап, үлкен өмірге нық қадам басты.
Мектеп қабырғасынан шыққан жас жігіт болашаққа үлкен үмітпен қарап, жаңа мамандық игеруге талпыныс жасайды. Сол мақсатпен Жамбыл қаласына барып, киномеханик көмекшісі мамандығы бойынша емтихан тапсырады. Алайда өмір жолы әрдайым адамның ойлаған бағытымен өрбімейтіні белгілі. Қабылдау сынағынан өте алмай, туған ауылына қайта оралған жас азамат еңбекке ерте араласуды жөн санап, алғашқы қызмет жолын Любимовка ауылындағы мәдениет ошағы – клубта бастайды. Бұл орын ауыл тұрғындарының рухани өмірін байытып, халықтың басын қосатын мәдени орталық болатын. Жас жігіт осы мекемеде қызмет атқара жүріп, ауыл өмірінің тынысымен етене танысып, адамдармен қарым-қатынас жасаудың, жауапкершілік пен ұйымшылдықтың маңызын терең ұғынады.
Жастық дәурен адам ғұмырының ең бір ізденіске толы, тағдыр тарауын қалыптастыратын
![]()
маңызды кезеңдерінің бірі саналып, дәл сол шақта жинақталған білім мен тәжірибе, көрген орта мен еңбек машығы келешек жолдың бағытын белгілеп, азаматтық болмыстың қалыптасуына ықпал етеді. Ракишев Жумабай Салимбековичтің өмір жолының осы тұсы да талап пен талпынысқа, білімге құштарлық пен еңбекке беріктікке толы белестермен өріліп, жастық жігердің, табандылықтың, шыдамдылықтың терең сабақтарын бойына сіңірген мазмұнды кезең ретінде сипатталады.
1966 жылы Шымкент қаласындағы киномеханикалық училищеге қабылданған Жумабай Салимбекович мәдениет пен техника тоғысқан күрделі кәсіптің қыр-сырын меңгеруге құлшына кірісіп, кино аппараттарының құрылымын, пленка таспасының қозғалыс жүйесін, жарық пен дыбыс үйлесімін қамтамасыз ететін тетіктердің жұмысын мұқият үйрену арқылы кәсіби машыққа төселіп, жаңа салаға бейімделу барысында тиянақтылық пен ұқыптылыққа негізделген еңбек тәртібін санасына сіңіріп, өзіне жүктелген міндеттерді жауапкершілікпен орындауға машықтанады.
Кәсіп игеруге деген ынта оны ізденістен тайдырмай, кейін №38 кәсіптік-техникалық училищеде білімін жалғастырып, өндірістік ортаға қажетті тәжірибелік дағдыларды меңгеру арқылы еңбек адамына тән төзімділік пен тәртіпті, уақытқа ұқыптылық пен жауапкершілікті терең ұғынып, өмір жолындағы келесі белестерге сенімді қадам жасайды. 1967 жылы еңбек сапары «Бурное» ауылында жалғасып, теория жүзінде игерілген білім күнделікті тіршіліктің қарбалас ырғағымен ұштасып, еңбек ұжымындағы ынтымақ пен бірлікке негізделген орта жас азаматтың мінезін шыңдап, төзімділік пен сабырды күшейтіп, өмірдің әр қырын тереңірек тануға жол ашады.
Кейін Билікөл ауылдық округіндегі «Рыбзавод» аталған өндірістік орынға жолдамамен ауысып барған Жумабай Салимбекович жаңа еңбек ортасының талаптарына бейімделіп, өндіріс саласының тәртіпке негізделген жүйесіне сәйкес жұмыс жүргізіп, тапсырылған міндеттерді ұқыптылықпен атқару арқылы еңбекке адал көзқарас қалыптастырады. Сол кезеңде Кеңес Әскері қатарына шақырылып, азаматтық борышын өтеу міндеті басталып, алғашқы даярлық Украинаның Винницкий облысындағы
![]()
Вагнер стансасында орналасқан №54369 әскери оқу-жаттығу бөлімінде жүргізіліп, қатаң тәртіпке құрылған әскери орта жас сарбаздың ерік-жігерін шыңдап, шыдамдылық пен табандылық қасиеттерін тереңдетеді. Одан әрі Чита қаласындағы №2541 әскери бөлімде қызмет жалғасып, әскери тәртіпке негізделген өмір салты күнделікті машық пен жауапкершілікті талап етіп, төзімділік пен батылдықты нығайтып, жолдастыққа адалдық пен міндетке беріктік сезімін бекітеді.
1970 жылы туған ауылына оралып, бейбіт еңбекке қайта араласқан Жумабай Салимбекович ауылдағы мәдени өмірге үлес қосып, кино көрсетуші қызметін атқара отырып, тұрғындардың рухани тынысын байытатын мәдени шараларды ұйымдастыруға атсалысып, ауыл өмірінің қоғамдық тіршілігімен тығыз байланыс орнатты. Араға уақыт салып, 1972 жылы Братское ауылындағы М. Горький атындағы колхозға тракторист мамандығы бойынша жұмысқа орналасып, кең алқаптағы еңбекке араласып, техника тізгіндеу арқылы ауыл шаруашылығы саласының ауыр да жауапты жұмысына бейімделді. Даланың аптабы мен еңбектің салмағына мойымай, егіс алқаптарының тынысымен астасқан еңбек ырғағына бейімделу арқылы Жумабай Салимбекович жер мен еңбек байланысының мәнін терең сезініп, маңдай термен келген ырыстың қадірін жан-жүрегімен ұғынады.
Ұзақ жылдар бойы дала төсіндегі тынымсыз тіршілікпен біте қайнасып, механизаторлық кәсіптің ауыр жүгін
![]()
арқалаған Жумабай Салимбекович кең алқаптың тынысымен үндескен еңбек ырғағына бейімделіп, ауыл шаруашылығы науқандарының әр кезеңінде маңдай терін төгіп, қажырлы қызмет атқару арқылы ел арасында сыйлы еңбек адамы ретінде танылды. Шаруашылық міндеттермен қатар ауылдың қоғамдық өміріне де белсене араласып, жұрт сенімін арқалаған халық қалаулысы ретінде депутаттық міндетті де абыроймен атқарып, туған өлкесінің өсіп-өркендеуіне бар күш-жігерін арнаған жан ретінде қадір-құрметке бөленді.
Алайда жылдар бойы толассыз атқарылған ауыр еңбек денсаулыққа салмақ түсіріп, уақыт өте келе өмір жолының жаңа бір кезеңі басталып, қызметтен қол үзуге тура келіп, кейін зейнеткерлікке шықты. Қазіргі таңда ІІ топтағы мүгедектік мәртебесі белгіленген. Дегенмен тағдырдың мұндай сынағы жігерлі жанның рухын мұқалтқан жоқ, керісінше, жастайынан жүрек түкпіріне орныққан еңбекке деген сүйіспеншілік пен туған жерге деген жауапкершілік сезімі жаңа бастамаларға жетелеп, тыныштықты таңдаудың орнына тіршіліктің келесі бір белесіне қадам басуға жігер берді.
Зейнеткерлік кезең басталғаннан кейін де уақытты бос өткізуге көнбеген Жумабай Салимбекович ата кәсіптің тамырын үзбей, ауыл тіршілігімен берекесін арттыру жолында жаңа қадам жасап, 2001 жылы өз бастамасымен «Жұмабай» шаруа қожалығын құрып, жер игеру мен мал шаруашылығына негізделген істі жүйелі түрде ұйымдастыруға кірісті. Уақыт өте келе бұл шағын бастама кең өріс алып, табандылық пен маңдай тердің арқасында аудан көлемінде танылған іргелі шаруашылықтардың қатарына қосылып, ауыл экономикасының дамуына үлес қосып, жергілікті жұртшылыққа берекелі еңбек пен адал кәсіптің үлгісін көрсетті.
![]()
Шаруашылықтың негізгі бағыты табиғи әрі сапалы өнім өндіруге бағытталып, жергілікті тұрғындарды экологиялық таза ауыл шаруашылығы өнімдерімен қамтамасыз ету ісі тұрақты түрде жолға қойылып, еңбектің нәтижесі ел ризашылығымен бағаланып келеді. Адал тіршілікке негізделген осындай игілікті жұмыс уақыт өткен сайын тамырын тереңге жайып, өңірдің берекелі кәсіптерінің қатарынан орын алды.
Жумабай Салимбековичтің өмір жолындағы бұл белес тек жеке еңбектің жемісі ғана емес, әулеттік сабақтастықтың да жарқын жалғасы ретінде ерекшеленеді. Өйткені әкенің ісін жалғастыруға ниет білдірген үш ұлы да шаруашылық жұмысына белсене араласып, күнделікті тіршіліктің жауапты міндеттерін бірге атқарып, ортақ мақсатқа бағытталған еңбектің бірлігін сақтап келеді.
Адам ғұмырының шынайы мәні тек атқарған еңбегімен немесе жүріп өткен жолымен ғана өлшенбейді. Сол өмірдің берекесін арттырып, шаңырақтың шырайын келтірген отбасы бақытымен, ұрпақ тәрбиесімен, әулет бірлігімен де бағаланады. Өйткені тіршіліктің барлық ауыртпалығы мен қуанышы бөлісілетін ең қасиетті мекен – отбасы ұясы. Осындай татулық пен сыйластыққа негізделген берекелі шаңырақтың иесі ретінде Жумабай Салимбекович – өмірдің талай белесін еңсеріп, еңбек жолында шыңдалған азамат қана емес, отбасында асыл жар, перзенттері үшін асқар таудай қорған, әулетінің ұйытқысына айналған қадірлі әке. Тіршіліктің сан тарау жолында бірге қадам басып, өмірдің қуанышы мен қиындығын қатар бөлісіп келе жатқан өмірлік серігі – Жақсылықова Тұран Несіпқожақызы, шаңырақтың
![]()
берекесін арттырып, үй ішін мейірім мен жылылыққа бөлеп, үлкен әулеттің татулығын сақтап отырған ардақты ана. Ана жүрегінің кеңдігі, сабырлы мінездің салмақтылығы, қамқорлық пен мейірімге толы болмыстың арқасында отбасы ішінде өзара сыйластық пен түсіністік орнығып, ұрпақ тәрбиесіне бағытталған өнегелі орта қалыптасты.
Жумабай Салимбекович пен Тұран Несіпқожақызы бір шаңырақ астында ғұмыр кешіп, өмірге Талғат, Рамеш, Жұмабай атты ұлдарын, Айгул, Айнур, Айжан есімді қыздарын әкеліп, алтын асықтай перзенттерін адамгершілік пен адалдыққа баулып өсіріп, әрқайсысының өмір жолына бағыт-бағдар беріп, саналы тәрбие мен дұрыс тәлім арқылы ұл-қыздарын ел қатарлы азамат етіп қалыптастырып, құтты орындарына қондырған бақытты ата-ана ретінде құрметке бөленіп келеді.
Отбасы тәрбиесінде үлкенге құрмет, кішіге қамқорлық, еңбекке адалдық, туған жерге сүйіспеншілік сынды қасиеттер басты ұстанымға
![]()
айналып, осы қағидалар ұрпақ бойына сіңірілген рухани құндылықтар ретінде жалғасып, әулет ішінде өзара ынтымақ пен бірліктің сақталуына негіз болды. Ұл-қыздары ата-анадан көрген тәрбиені өмірлік бағдар етіп, өздерінің отбасыларын құрып, ата дәстүрін жалғастырып, үлкен әулеттің мерейін асыруда. Уақыт өте келе берекелі шаңырақтың аясында жаңа буын өсіп, ата-әженің маңайын шат күлкіге бөлеген немерелер дүниеге келіп, әулет өрісін кеңейтті. Бүгінде Жумабай Салимбекович пен Тұран Несіпқожақызы жиырма екі немеренің, бес шөберенің ардақты ата-әжесі атанып, ұрпақ жалғастығының қуанышына бөленіп отырған қадірлі жандардың қатарында.
Өмір жолын маңдай термен өрнектеп, туған жердің тынысымен біте қайнасып, адал еңбекті ғұмырының басты ұстанымына айналдырған Жумабай Салимбековичтің тағылымды тіршілігі – табандылық пен төзімнің, сабыр мен парасаттың, жауапкершілік пен адамгершіліктің жарасымды үйлесімінен түзілген ғибратты ғұмыр. Дала төсіндегі еңбекпен шыңдалған жылдар, ауыл өмірінің тынысымен сабақтасқан тіршілік, ұрпақ тәрбиесіне бағытталған парасатты ұстанымдар оның азаматтық болмысын биіктетіп, әулет мерейін асқақтатып, ел құрметіне бөленген абыройлы тұлға дәрежесіне жеткізді.
Кең жазиралы алқаптың төсінде басталған еңбек жолы талай белестерден өтіп, тіршілік тағылымына толы сан алуан кезеңдерді артқа тастап, бүгінгі күні берекелі шаңырақтың баянды бақытымен, ұрпақ сабақтастығының шаттығымен, адал кәсіптің жемісімен сабақтасып, өмірдің мәні мен мағынасы тек табыс пен жетістік арқылы емес, жүрек жылуына толы отбасы бірлігімен, перзент тәрбиесімен, туған топыраққа адал қызметпен өлшенетінін терең аңғартады.
Осындай ғибратты ғұмыр иесіне зор денсаулық, шаңырағына баянды бақ, отбасысына амандық, ұрпақтарына береке, атқарып отырған кәсібіне толайым табыс тілей отырып, адал еңбектің қадірін асқақтатқан, туған жердің мерейін арттырған, әулет абыройын биіктеткен Жумабай Салимбековичке ұзақ ғұмыр, тыныш тіршілік, өмір жолында қуаныш пен шаттық серік болсын деген шынайы тілекпен мақаланы тәмамдаймыз.
![]()