Адам ғұмырының қадірі артында қалған дүние-мүлікпен емес, ел жүрегіне ұялаған ізгі атымен, ұрпағына дарытқан тәлімімен өлшенеді. Сарыүйсін, соның ішінде Ұмсын жұртының қадірлі перзенті Сәби Әліпбайұлы мен «Алтын алқа» иегері Ұлдан Әлтайқызы – осындай ардақты жандардың қатарынан орын алатын тұлғалар. Адал еңбекті өмірлік ұстаным етіп, ағайынға қамқорлық танытып, перзенттерін имандылыққа, бірлікке, адамгершілікке баулыған қос жанның ғибратқа толы ғұмыры кейінгі буынға рухани азық. Туған елге сіңірген еңбегі, берекелі шаңырақтағы тәлім-тәрбиесі мен ұрпаққа қалдырған асыл аманаты көптің жадында құрметпен сақталады.
      Сарыүйсін, соның ішінде Ұмсын елінің ортасында абыройлы атымен танылған Сәби Әліпбайұлының ғұмыры туған жерге адал қызмет етудің, маңдай термен қадір табудың, ағайынға сүйеніш болудың жарқын өнегесін айқын көрсетеді. Ол 1938 жылдың 8 наурызында Жамбыл облысы, Талас ауданы, Сәду Шакиров, қазіргі Жданов ауылында дүниеге келген. Жастайынан тіршіліктің ащысы мен тұщысын қатар көріп, еңбекке ерте араласты. Қарапайым ауылдың қоңыр тіршілігі, үлкендердің ғибратты сөзі мен ел ішіндегі ауызбіршілік оның азаматтық ұстанымының берік қалыптасуына ықпал етті.
      Сәби Әліпбайұлының әкесі Әліпбай жастайынан бір аяғынан айырылғандықтан, денсаулық жағдайына байланысты Ұлы Отан соғысы жылдарында майдан қатарына алынбады. Соған қарамастан, ел басына күн туған қиын кезеңде тылдағы еңбекке белсене араласып, ауыл шаруашылығы саласында аянбай еңбек етті. Ауылдың тіршілігін қамтамасыз етуге өз үлесін қосып, еңбек майданындағы жауапкершілікті абыроймен атқарды. Еңбекқорлығы, қайсар мінезі, адамға деген жанашырлығы мен қандай қиындық болса да мойымайтын табандылығы арқылы айналасына сыйлы болып, кейінгі ұрпаққа өнегелі өмір жолын қалдырды. Осындай тәлім мен тәрбиені көріп өскен Сәби Әліпбайұлы әкесінің еңбекқорлығы мен өмірге деген қайсар көзқарасын бойына сіңіріп ержетті.
      Анасы Шымыр елінің қызы Зейнезайып шаңырақтың шуағын кіргізіп, ұрпағына мейірімін төккен ардақты жан болды. Балалары мен немерелерін бауырына тартып, ақылы мен ақ батасын аямай, отбасының ынтымағын сақтауға бар күшін жұмсады. Әке қайраты мен ана мейірімі тоғысқан шаңырақта сыйластық, ізет, қанағат пен еңбекті қадірлеу секілді асыл қасиеттер терең орнықты. Осындай өнегелі ортада өскен Сәби Әліпбайұлы адамға құрметпен қарауды, ағайынға қамқор болуды, сеніп тапсырылған іске адалдық танытуды өмірлік қағидасына айналдырды. Сәби атаның жалғыз бауыры Әуес Қылышбайұлы да әке жолын жалғап, мал шаруашылығы саласының білікті маманы ретінде елге танылды. Жары Буыркүл апамен бірге берекелі шаңырақ құрып, бес ұл мен бес қыз тәрбиелеп өсірді. Бүгінде олардың ұрпағы өсіп-өркендеп, бірлігі жарасқан үлкен әулетке айналып отыр. Осындай текті әулеттің тәрбиесі мен еңбекке жақын ортасы Сәби Әліпбайұлының да ерте есейіп, жауапкершілікті жастайынан сезінуіне ықпал етті.
      Жасынан жігерлі, іске тиянақты Сәби Әліпбайұлы Қаратау қаласында қысқа мерзімді курсты тәмамдап, небәрі он алты жасында еңбек майданына араласты. Қолына алған әр ісіне ұқыппен қарап, білімін тәжірибемен ұштастыруға бар ынтасымен кірісті. Еңбек ұжымындағы алғашқы қадамдары оның ұйымдастырушылық қабілетін, есепке жүйріктігін және адамдармен тіл табыса білетін парасатын танытты.
      Есепші қызметінде шаруашылықтың қаржы және есеп тәртібіне мұқияттық танытып, әрбір міндетті жауапкершілікпен орындады. Жұмысшылар комитетінің төрағасы, рабком басшысы ретінде ұжым мүшелерінің мұң-мұқтажына құлақ түріп, ортақ мүддені қорғауға күш салды. Мастер әрі прораб қызметтерінде құрылыс пен шаруашылық жұмыстарының сапасына ерекше көңіл бөліп, тәртіп пен тиянақтылықты басты орынға қойды. Ұйымдастыру ісінде де көптің басын қосып, ортақ мақсатқа жұмылдыра білетін қабілетімен ерекшеленді.
      Сәби Әліпбайұлының еңбегі «Бостандық» және «Аққұм» совхоздарының құрылуы мен қалыптасуы барысында ерекше бағаланды. Жаңадан бой көтерген шаруашылықтардың жұмысын жолға қою, еңбек күшін тиімді ұйымдастыру, ел сенімін нығайту секілді ауқымды істерде белсенділік танытты. Қиындыққа қаймықпай, қол қусырып отырмай, ортақ іске бел шеше кірісуі ауыл азаматтарының ықыласын арттырды. Қарапайым еңбек адамдарының қажетін түсініп, әр істің мән-жайына терең бойлай білуі оның беделін одан әрі асқақтатты.
      Туған өлкенің өркендеуі үшін аянбай еңбек еткен Сәби Әліпбайұлы ауыл халқының тұрмыс-тіршілігіне, шаруашылықтың берекесіне және ел ішіндегі ауызбіршілікке ерекше мән берді. Жұртпен етене араласып, ақыл сұрағанға жөн сілтеп, қолдауға мұқтаж жандарға көмек көрсетіп жүрді. Оның кең пейілі, еңбекқорлығы, сөзге беріктігі мен кісілік қасиеті айналасындағы адамдардың құрметін одан әрі арттыра түсті.
      Сәби Әліпбайұлы ел ішіндегі абыройлы еңбегімен ғана емес, шаңырақтың шырағын маздатып, перзенттеріне пана болған асқар таудай әке, өмірлік серігіне сүйеу болған ардақты жар ретінде де көпшілік құрметіне бөленді. Ұлдан Әлтайқызымен бірге өткізген ұзақ ғұмыры сыйластыққа, сабырға, төзімге және еңбекті қастерлеуге негізделген берекелі отбасының жарқын үлгісіне айналды. Қуанышта қасынан табылып, қиындықта бір-біріне демеу болған қос жан ұл-қыздарының болашағын бәрінен биік қойып, олардың бойына адамдықтың асыл қасиеттерін сіңіруге бар күш-жігерін арнады.
      «Алтын алқа» иегері Ұлдан Әлтайқызы 1939 жылдың 1 мамырында Қызылмақташы ауылында, қазіргі Аққұм жерінде дүниеге келген. Ойық руының Қызылығұрт тармағынан тараған Ұлдан ана туған ортасынан ізеттілік пен кісіліктің, үлкенге құрмет пен кішіге қамқорлықтың мәнін бойына сіңіріп өсті. Әкесі Әлтай мен анасы Ақжарқын ел басқару ісіне араласқан, ауылдың қоғамдық өмірінде беделі бар, дәулеті мен дәстүрі жарасқан жандар болды. Партком қызметі мен балабақша басшылығы секілді жауапты міндеттерді атқарған ата-анасының өмірлік ұстанымы Ұлдан Әлтайқызының бойына адалдықты, тәртіпті және елге қызмет ету қағидаларын дарытты.
      Ұлдан Әлтайқызы жастайынан үй тіршілігіне ұқыпты, туған-туысқа мейірбан, ағайынның көңілін таба білетін зерделі қыз болып өсті. Қара шаңырақтың берекесі ас пен дастарқаннан ғана емес, үй ішіндегі жарасымнан, ақылға тоқтаған сөзден, мейірімге толы қарым-қатынастан бастау алатынын ерте ұқты. Әкесінің байыпты мінезі мен анасының ақ жаулықты парасаты оның жүрегіне ізгілік ұялатып, өмірдің қандай сынағында да сабыр сақтауға баулыды.
      Сәби Әліпбайұлы мен Ұлдан Әлтайқызы он төрт рет құрсақ көтеріп, он перзентті тәрбиелеп өсірді. Перзент тәрбиесін өмірлерінің ең қасиетті парызы санаған олар әр баласының амандығы мен болашағын бәрінен биік қойды. Бір шаңырақ астында он баланы тәрбиелеп, олардың әрқайсының біліміне, тәрбиесіне және азамат болып қалыптасуына бар күш-жігерін жұмсады. Ұлдан ана әр перзентін жүрегінің жылуымен бауырына тартып, адал еңбекке, имандылыққа, үлкенді құрметтеуге және туыстықтың қадірін білуге баулыды.
      Үй ішіндегі тәлім күнделікті тіршілікпен сабақтасып жатты. Таңның атысы мен күннің батысы арасындағы тынымсыз тіршілікте Ұлдан Әлтайқызы бала тәрбиесін бір сәт те назардан тыс қалдырмады. Дастарқан басындағы тағылымды әңгімелер мен үлкендердің өнегелі сөздері әр перзенттің жүрегіне рухани азық болып сіңді. Ананың ақ тілегі мен әкенің талапшылдығы қатар өріліп, балаларының елге сыйлы, бір-біріне жанашыр азамат болып қалыптасуына негіз қалады.
      Ұлдан ана өз перзенттерімен ғана шектелмей, көрші-қолаңның, ағайын-туыстың балаларына да аналық мейірімін аяған жоқ. Көмек сұрағанға қолұшын созып, кеңес іздегенге жөн сілтеп, табалдырық аттаған әрбір қонақты қабақ шытпай қарсы алатын кең пейілі оның қадірін арттыра түсті. Қуанышқа ортақтасып, қайғыға бірге қайысатын жанашырлығы ауыл арасындағы сыйластықтың нығаюына өзіндік үлес қосты.
      Ақыл-парасаты мол, сабыры дариядай Ұлдан Әлтайқызы қандай жағдайда да байыппен шешім қабылдап, татулықты бәрінен жоғары қойды. Ағайын арасында түсініспеушілік туындаса, жарасымды сөзімен жұртты мәмілеге шақырып отырды. Үлкеннің жолын сыйлап, жастың талабын қолдай білген ана талай жанға рухани тірек болды. Жомарт көңілі мен кішіпейіл болмысы айналасындағылардың ықыласына бөленді.
      Сәби Әліпбайұлы мен Ұлдан Әлтайқызының шаңырағында адамдық қадір, еңбексүйгіштік, туған-туысқа адалдық пен татулық әрдайым биік тұрды. Олар балаларына біреудің ақысын жемеуді, адал кәсіппен күн көруді, елге пайдасы тиетін іс жасауға ұмтылуды үнемі насихаттап отырды. Осындай тәлім-тәрбие көрген ұрпақ бүгінде ата-анасының өнегелі жолын ардақтап, әулет бірлігін сақтап келеді.
      Артында саналы ұрпақ пен берекелі әулет қалдырған Ұлдан Әлтайқызының жарқын бейнесі туған-туыстарының жүрегінде мәңгі сақталады. Ана мейірімімен талай жанға шуақ сыйлаған ардақты жанның есімі ұрпақ жадында әрдайым құрметпен атала бермек.
      «Тектіден текті туады, тектілік тұқым қуады» деген аталы сөздің терең мағынасы Сәби әке мен Ұлдан ананың өнегелі ғұмырынан анық аңғарылады. Қарапайым еңбекті қадір тұтып, перзент тәрбиесін бар байлықтан жоғары қойған қос жан ұл-қыздарының бойына имандылықтың нұрын, ізгіліктің шуағын және адамдықтың асыл қасиеттерін сіңіре білді. Отбасының берекесі бірлікте, бауырдың қадірі татулықта, ата-ана аманатының салмағы зор екенін олар әр перзентіне күнделікті тіршілігі арқылы ұғындырды.
      Сәби әкенің маңдай термен келген абыройы, еңбекке деген адалдығы мен туған елге жанашырлығы әулетке рухани тірек болды. Ұлдан ананың кең пейілі, сабырлы сөзі мен таусылмас мейірімі шаңыраққа жылу сыйлап, әр баланың жүрегіне ізгілік дәнін септі. Әке тәрбиесі мен ана ақылы қатар өрілген бұл отбасында үлкенге ізет көрсету, кішіге қамқор болу, ағайынның көңілін табу және адалдықты бәрінен биік ұстау өмірлік қағидаға айналды.
      Қос жан перзенттерін тек білімге баулып қана қоймай, елдің қамын ойлайтын, туған жердің қадірін түсінетін, біреудің ала жібін аттамайтын азамат болып қалыптасуына бар күш-жігерін жұмсады. Дастарқан басындағы тағылымды әңгімелер, ақсақалдың батасы, ананың ақ тілегі мен бауырлардың өзара қолдауы сол шаңырақтың рухани байлығын еселей түсті. Әулет мүшелерінің бір-біріне деген құрметі мен жанашырлығы сырт көзге де сүйсінерлік жарасым сыйлады.
      Сәби әке мен Ұлдан ананың ұрпаққа қалдырған ең қымбат мұрасы – адал еңбек, адамдық арды таза сақтау, туыстық байланысты үзбеу, ұлттық құндылықтарды қастерлеу және ел бірлігіне қызмет ету. Осындай ұлағатты тәрбиеден нәр алған перзенттері бүгінде ата-анасының сара жолын жалғап, өз ортасында сыйлы, ағайынға қадірлі азаматтар болып келеді.
      Тамыры терең, ынтымағы жарасқан әулеттің мерейі ұрпақтарының татулығымен, ізгі ниетімен және өзара сыйластығымен әрдайым биіктей бермек. Сәби Әліпбайұлы мен Ұлдан Әлтайқызының өнегелі ғұмыры, ұрпаққа қалдырған тәлімі мен адамдық мұрасы кейінгі буынға бағыт-бағдар беретін рухани қазына болып қала береді.
      Ардақты жандардың жарқын бейнесі ел жадында мәңгі сақталып, өнегелі өмір жолы ұрпаққа үлгі бола бермек. Жандары пейіште, имандары жолдас болғай деп дұға ете отырып, шағын мақаламызды тәмамдаймыз.