Карамат Пердешқызының тұлғалық-сапалық болмысыда қазыналы. Қазақ әйеліне тән биік сана мен сезім тазалығы, әдепті қылығы мен орта талабына сай қасиеттері ғасырлар бойы талай сыннан өткізіліп ұлтымыздың қыз, бойжеткен, ана, әйел, әже, ел анасы тұлғаларына лайықты тұрпаты мен жан дүниесіне қойылатын нормаға айналған талаптар Карамат Пердешқызында қалыптасқан. Олар бабалар даналығын дәлелдейтін қасиеттер.
Ұрпағы алдында ғана биік тұлға ретінде, өз ортасында ғана танылумен шектелмей, адами, азаматтық келбетімен еліне танылып жүрген Карамат Пердеш қызы осы заманда да қазақ әйелі алдына қойылған талаптарды – бабалар аманатын арқалап, отбасы мен қызметтік ортасында қазақ әйелі деген биіктіктен орын алып отыр.
Оның себебі неде? Ондай қажеттілік қайдан туындады? Екі сұраққа бір жауап. Тектілігімен танылған туып-өск
![]()
ен отбасынан алған өнеге. Әкесі Құлымбетов Пердеш, анасы Салтанат екеуінің де ата-анасы би болмаса да би түсетін үйден шыққан жандар. Көпті көрген, ел мен жер құндылығын, рух биіктігін пір тұтқан адамдар балаларының бойына сол қасиеттерді дарыта білген. Соның арқасында қазақ еліне Кеңестік дәуір келгенде Караматтың әкесі де анасы да Ташкент педагогикалық техникумында оқыған. Әкесі Пердеш одан кейін Москва қаласында өз білімін жетілдірген. Шыршық, Ташкент, Бұхара,Қарақалпақстан облыстарында мектеп директоры бола жүріп бірнеше қазақ мектептерінің ашылуына өз үлесін қосқан. Жоғарғы Шыршық ауданының Қорсай ауылындағы қазақ орта мектебімен орталық көше аты қазірде Пердеш Құлымбетов атымен аталады. Карамат отбасының тұңғышы ата-ана кәсібін жалғастырамын деп Ленин атындағы Орта Азиялық мемлекеттік университетінің биология мамандығына оқуға түсіп, онда сабақ берген Москва, Ленинградтан соғыс жылдары Ташкентті паналаған ғалымдардан дәріс алған. Білікті ұстаздар белсенділік танытқан студент Караматты ғылым тұңғиығына жетелеп, қызығушылығын оятқан. Ақыры Қазақ ССРі Ғылым Академиясының Химия ғылымдары институтының аспирантурасына күндізгі оқу бөліміне түсті.
1994 жылы Москва И.М.Губкин атындағы мұнай және газ өндіру мемлекеттік академисының Арнайы Кеңесінде кандидаттық диссертация қорғап, химия ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алды.
Білім мен ғылымға деген қызығушылық Карамат Пердеш қызын химия әлемі оқу бітіріп жұмыс жасаған жерлердің бәрінде де: Қазақстан Қаракөл ғылыми-зерттеу, Қазақстан Ауылшаруашылық, Жамбыл технологиялық жеңіл және тамақ өнеркәсібі институттарында, Семей мемлекеттік медицина институтында, М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университетінде оқытушылық қызметтерде жан-жақты тәжірибе жинақтауға мүмкіндік табумен шыңдалды.
Аталған істердің бәрі отбасылық-тұрмыстық шаралармен қоса, балаларды дүниеге әкеліп, оларды өзі көрген өнеге жолымен, ене үлгісімен өмірлік жолға салумен ұштастырылып отырды. Ал ең бастысы – отағасына, жан жарына көрсетілер құрметі. Ол адам тек елге ғана әйгілі емес. Ғылыми табыстары арқасында шетелдерде танымал болып, білім беру саласында көптеген университеттерде дәрістерімен ұстаздық орнын тапқан химия саласының майталманы. Ол Капица атындағы Ресей мемлекетінің жоғары атағына, Сократ атындағы алтын медальді Лондон ғалымдарының қолынан алған ғалым Әбдімұса Қуатбеков. Сондай адамның рухани демеушісі, ғылыми аймағы шекарасының сақшысы, балалары мен немерелерінің өмірлік өнегесі болуына басты ықпал етуші – Карамат.
Жар сыйлауды, азамат қадірін арттыра білуді, жүрек сырының кі
![]()
лтін, жастығын, махаббатын, өмірінің бар базары мен арманын, сыр санды-ғын кілтімен бірге өмір серігіне сеніп тапсыру арқылы әйелдік бақытын тапқан Карамат осындай. Әйел-Ана ісі тек бала тәрбиелеп, жар күтумен шектелмейтіндігін, бүгінгі ана, нағыз қазақ анасы - қоғамның белсенді мүшесі ретіндегі аса маңызды рөл атқара алатынын Карамат бейнесінен тапқандаймыз.
Іскер әйелдің өзі қандай, отбасылық тұрмысы ше? Оның сыртқы тұлғасы мен ішкі дүниесі үндестікте деп айтуға болады. Ол өте сымбатты. Қазақ қыздарында сирек кездесетін сұңғақ бойлы. Жанарына көз салған адам қапелімде сезімін жасырада алмай қалады. Тек ол ер адамды есінен тандыра ғашық ететін көркі емес, жанының тазалығы, табиғи бітім-болмысы, әр әрекетке барар қадамын ақылмен сараптап басатын сабырлығы арқылы өзіне кімді де болса тарта алады. Ал баяу үні, әсіресе қоңыр дауыспен тек өз ортасында салатын әні арқылы да тартымдылығын арттыра алады.
Жан дүниесін мұқият реттеген. Беймазалыққа, ашу, ренішке жол бермейді. Рухына көлеңке түсіріп, бойын билетпейді.Әрқашан сабырлық сақтау арқылы, не де болса төзімділік байқатып, таусылып сөйлеу дегенді, дауыс көтеріп төмендік байқатуға бармайды.Бұл нағыз қазақ әйеліне тән осалдық білдіруді мінезсіздік пен көргенсіздік деп танитын адамның қасиеті.
Дүниедегі ең басты байлық денсаулық деп таныған Карамат ауыл адамдарына аса қажет мамандық – медбикелік екенін ескере отырып, колледж ашуды дұрыс деп ойластырды. Бітірушілер қалаға емес, ауылға қызмет ететін, ауыл өмір салтын білетіндер болсын деген мақсатпен көне мекен Ақсукенттен колледжге орын табылды. Көптеген ұйымдастырушылық қиындықтары сәтті аяқталып, 15 жылдан астам уақыт білікті мамандар даярлауда. Сұраныс жоғары. Жұмыссыздары жоқ. Медакадемияға түспегендердің бәрі медицина мекемелерінде қызмет етеді. Оқуда аттестациялардан сәтті өткен студенттер, еңбек орнында алғыстарға ие. Осындай дәрежеге жету үшін Карамат Пердеш қызы білім алу мүмкіндігінің барлығын жоғары сапада қамти алды. Еңбектегі абырой – қызмет адалдығы мен халық қажеттілігімен санасуға байланысты екендігінің дәлелі осы.
Қарамағындағылардың кемшілігін емес, кеңдігі мен артықшылығына көптеу назар аударып, қызметкерлердің жақсылығын айта отырып жігерлендіруді, аз ісін жоғары бағалап, еңбекке деген құштарлығын арттыра білуі – ол халықтың педагогикалық ұстанымын игергендігі. Үлкеннен өнеге алудың нәтижесі. Ендігі жерде өз тарапынан кішілерге көрсетер жеке өнегесі. Көргенділік пен тәрбиелілік сабақтастығын сақтау жолы. Караматтың адамдығы мен нағыз ана қасиеті.
Карамат ананың өміріндегі ең үлкен құндылық –отбасы мен ұрпағы. Шыңғысханның бәйбішесі Бөрте төрт ұлды дүниеге әкеліп, оларды әкесінің өнегесімен өмір жолына салып, төртеуінде хан тағына жеткізді. Ал Кар
![]()
амат болса, бір ұл мен екі қыздың анасы. Балалары бұл күнде азаматтығымен, білімділігімен, тек өз өміріне ғана емес, үлкен ұжымды басқару шеберлігін игеріп, қызметтік абыройымен танылған адамдар. Үлкен ұлы Нұрлан –«Әке көрген оқ жонар, шеше көрген тон пішер»деген қазағымның қанатты сөзін жанына серік етіп ерте ғылыммен айналысып техника ғылымдарының кандидаты атанды. Бүгінде Академик Ә.Қуатбеков атындағы Халықтар Достығы Университеті президенті қызметін атқарып жастардың заманауи бәсекеге қабілетті білім алуына мол мүмкіндіктер ашып, университет базасын заманға сай, озық қалашық үлгісіндегі корпус салып әке аманатына қиянат жасамай биік белестерді бағындырып жүр. Әке мінезінің асылдарын бойына сіңірген, сабырлылығы мен байсалдылығы арқасында жаста болса ірілік таныта алатын азамат.
Қызы Рабиға жоғары ұйымдастырушылық қабілетімен, білім саласындағы ілгеріліктерден қалыспай, білім беру ісіндегі жаңашылыдықтардан тыс қалмауды мақсат тұтқан ұстаз-жетекші. Табиғаты мен ата-анасынан дарыған қасиеттері арқасында медицина ғылымдарының докторы, Қазақстан Ұлттық Жаратылыстану Ғылымдары Академиясының академигі.Бүгінде әкеден алған өнегемен анадан алған тәрбиені үлгі ұстап жаста болса бір мекемеге бас болып университет ректорлығын қолға алып тынымды тірлігімен ел сенімін ақтауда. Ал ең бастысы өзге университеттермен білім сапасынан бәсекеге түсе алатын мүмкіндіктерін ескеріп, академиктер мен ғылыми дәрежелі ғалымдар, тәжірибелі ұстаздарға сеніп оқуға түскен Өзбекстан, Монғолия, Түркия, Қытай, Ресей мемлекеттерінен келген жастар.
Үлкен қызы химия ғылымдары докторы Роза Абдімұсақызы Академик Ә.Қуатбеков атындағы Халықтар Достығы Университеті экономикалық сұрақтар бойынша проректор және университет жанынан ашылған «Достық» колледжі директоры.
Бір отбасында үш академик, екі кандидат болуының өзі биік белес, жасампаздықтың белгісі. Барға қанағат деп шектелмей, шекарасыз ақпараттық кеңістігінде білім мен бейімдерін шыңдап, технократиялық заманның иірімдерін игерсе де, адами қасиеттердің үстемдігін сыртқа теппеген.
Балалары басшылық қызмет атқару барысында қарым-қатынастық мәдениеті мен қазақ үшін ең биік қасиет – мінез байлығына мән беріп келеді. Өйткені ата-анасынан көргені – абырой қалта байлығында емес, адал еңбекте, сыйластық- ізеттілікте, ұлтының ұлтаны бола білуде.
Сондай биіктерге жетелеп, балаларының арманын тежемей, ұрпақтарының бақыты үшін өмірдің барлық ауыртпалығын қара нардай көтеріп, мойымаған ана - Карамат.
Карамат Пердешқызы өмір барысында кездесетін кез-келген мәселеге прагматистік тұрғыдан ғана қарайтын басшы ретінде қала, облыс, республика аймағына кең танылған тұлға. Өзі басқарып отырған білім мекемесіне оқытудың жаңа технологияларын енгізіп, білім беруді ақпараттандыруда үлкен жетістіктерге жетуде, Ғаламдық коммуникациялық желілерге шығуда да үлгі тұтарлық жетістіктер баршылық.
![]()
Карамат Пердешқызының тікелей қамқорлық басшылығының арқасында шығармашылық ізденістегі, кәсіби біліктілігін шыңдайтын жеке көзқарастары бар және оны қорғай алатын жігерлі болмысты, зеттеушілік қабілеті қалыптасқан, теориялық білімдерін күнделікті істерде қолдана білетін, шәкірттерін өз бетінше білім алуға баулитын жоғары санаттағы кәсіби ұстаз-педпгог мамандардың қатары көбеюде. Карамат Пердешқызы- ұстаздардың ұйымдастырушылық, құрылымдылық, бейімділік, сараптама-талдамалық қабілеттерінің қалыптасыуына, дамыуына жан-жақты жағдайлар жасауда үлгі-өнеге танытып келе жатқан тұлға. Карамат Пердешқызының басты ұстанымы рухани дүниесі бай, ден-саулығы мықты, азаматтығы гуманизммен ұштасқан, инновациялық, әлеуметтік- мәдени өзгерістерге қабілетті патриоттық сана-сезімі қалыптасқан ел болашағы жастарды тәрбиелеуге, білікті мамандар даярлауға аянбай қызмет ету ғана болғандықтан ерен нңбегі қандайда бір болмасын марапатқа бірден-бір лайық.