Тұғыры биік тұлға
![]()
«Қай істің болсын өнуіне үш шарт бар: ең әуелі - ниет керек, одан соң - күш керек, одан соң - тәртіп керек» деп қазақ әдебиетінің көрнекті өкілі Мұхтар Әуезов айтпақшы, жарық дүниенің есігін ашып, артында ісі мен сөзі, айтып кеткен ағалық ақылдары бар адамның ісі ешқашан өлмейді. Өмірге адам батыр боламын деп келмейді, қоршаған ортасы, істеген ісі, қоғамға тигізген пайдасы, ағайын арасындағы адами қасиеттері маман иесін биік бір тұлғаға айналдырады. Күнделікті тіршілік кешкендей болып, өз ісіңнің білікті маманы бола жүріп атқарған қызметің, қоғам дамуына өз үлесін қосып, біреуге көмегі тиіп жатса, еңбегіңнің ақталғаны емес пе?! Адал еңбек маман иесін төрге шығарады.
Тәлімгерлік болмысында өнеге, пайымында парасат, адалдығы мен әділдігінде адами асыл қасиеттер тұнып жатқан, лауазымды қызметте жүрсе да қарапайымдылық қалпын бұзбаған Қуанышбек Сейітұлы 1942 жылы 15 сәуірде Жамбыл облысы, Шу ауданы қазіргі Төле би ауылында дүниеге келді. Шыңдары көк бұлтпен тілдескен өңірде балалығын өткізген жас үлкен өмірге сүрлеу салар білім ордасының табалдырығын Төле би ауылындағы Қазақ орта мектебінде аттады. Кішкентайынан зерек, ұстаздарының сөзін тез қағып алатын
![]()
алғырлығы мен ұйымдастырушылық қабілеті басым болған жас, мектепте сабақты жақсы оқумен қатар, білім ордасының қоғамдық, мәдени, спорттық өміріне белсене араласты. Ашық, қандай ортаға барса да еркін араласып кете беретін, сөзге беріктігі мен әділдігінің, барын жолдасымен бөлісетін жомарттығының арқасында қатарының алды бола білген жас 1959 жылы мектеп бітіргеннен кейін, еңбек жолын Жамбыл қант зауытында жұмысшы болып бастап, кейіннен смена мастері болып еңбек етеді.
Сол жылдардағы саясат бойынша озық ойлыларын жинап алып, ауылшаруашылығын дамыту жолына жұмылдырып жатқанда, мектепті енді ғана бітірген қара табан ауыл баласын колхозда жұмыс жасаудан артық ештеңе күтіп тұрмады. Мойын жуандар мен қалтасындағы тиынының салмағы басымдар ұл-қыздарын үлкен қалаға аттандырып жатқанда, Қуанышбек Сейітұлы қыз-қыз қайнаған қара жұмыстың тайқазанына сүңгіп кетті. Жұмысы ауыр болса да көңілдері таза, әзілі мен қалжыңы жарасқан, аузын ашса алқымы көрінетін аңқылдақ ағайынмен бірге қызмет ете жүріп, келер жылы оқу орнына түсуге бел байлаған кейіпкеріміз үлкен дайындық қамына кірісті.
1959 жылы Жамбыл қаласында, Жамбыл жеңіл және тамақ
![]()
өнеркәсібі технологиялық институтына оқуға түскен Қуанышбек Сейітұлы түбі терең білім әлеміне сүңгіп кетеді. Студенттік өмір – қайта айналып келмейтін қызыққа толы шақтар ғана емес, ғылым мен білімге үлкен өмірге жаңаша бет бұратын, өзің таңдаған мамандықтың білімді де, білікті иесі болып шығуға мүмкіндіктер туғызатын ерекше сәт. Әрдайым ізденіс үстінде жүріп, мамандығының қыр сырын терең меңгеруге талпынған жас жоғарғы оқу орнының қоғамдық өмірімен де белсене айналысты. Қашан да бір істі бастауға дайын тұратын жас ол ортада да өзін жақсы жақтарынан көрсете біліп, абырой деп аталатын тұлпардың үстінен түскен жоқ. Әкеден әділдік пен адалдық, анадан мейрімділік пен махаббатты бойына сіңіріп өскен Қуанышбек Сейітұлы жоғарғы оқу орнында да өзін жақсы жақтарынан көрсете білді. Қолымнан келмейді демеді, ебі мен ыңғайын тауып қолына алған істі жалғастырып кететін табандылығымен қатар,
![]()
жанындағыларды бір іске үйіріп алып кететін ұйымдастырушылық қабілетінің арқасында жоғары білім ордасында да жақсы оқып, алдыңғы қатарда жүрді. Өз ісінің білікті де, білімді маманы болып шығу үшін көп оқып, көп іздену керек екенін жүрегімен түсінген кейіпкеріміз қайта айналып келмейтін алтыннан да бағалы уақытын тиімді пайдаланып, «Жастық шақ білім іздеу нақ дер шағың» демекші, студенттік шақты, ізденумен, талаптанумен, оқумен өткізді. 1965 жылы Жамбыл қаласында, Жамбыл жеңіл және тамақ өнеркәсібі технологиялық институтының, қант технологиясы мамандығы бойынша бітіріп шыққан Қуанышбек Сейітұлы Шу қант зауытында инженер болып орналасады. Кейін Бас инженердің орынбасары, 1973 жылдан 1980 жылға дейін халық депутаттары Шу қалалық кеңесі атқару комитетінің төрағасының орынбасары, бірінші орынбасары болып еңбек етеді.
Әрбір жас маман, көктемде бүр жарған алма талының жас шыбығындай жұмсақтығымен қатар төзімді, берік, әрі иілгіш келеді.
![]()
Қызмет барысында кездескен қиындықтарды өзінің табандылығы, сабырлылығы, білімділігімен жеңіп шыққан ол жауапкершілігімен, тяинақтылығымен, іскерлігімен, ойының ұшқырлығымен ұжымдастары алдында құрметті болып, бедел биігіне көтеріле түсті. Әрбір ісінен өзінше бір демеу алып, жұмыс атқарумен қатар өзінің білім-біліктілігін арттырып, таным көкжиегін кеңейте білген Қуанышбек Сейітұлы одан әрі қызметте өрлей түсіп, өмір ағынымен білім саласында әртүрлі лауазымдық қызметтерде болды. 1980–1982 жылдары Алматы Жоғары партия мектебін бітірген соң, Жамбыл облыстық партия комитетінде, партиялық ұйымдастыру бөлімінің нұсқаушысы болып қызмет атқарған Қуанышбек Сейітұлы 1983–1989 жылдары халық депутаттары Шу қалалық кеңесі атқару комитеті төрағасының бірінші орынбасары болып сайланып, бірнеше рет қалалық атқару комитеті кеңесінің депутаты, Шу қалалық партия комитетінің пленум және бюро мүшесі болды.
1989 жылғы қыркүйекте Шу қант зауытының директоры болып тағайындалып, 1993 жылдан 1996 жылға дейін «Шекер» АҚ-ның президенті қызметін атқарған Қуанышбек Сейітұлы 1996 жылдан 2006 жылға дейін Жамбыл облыстық «Ұлттық сараптау және сертификаттау орталығы» ААҚ Шу бөлімінің бастығы қызметін атқарып, осы қызметтен құрметті зейнетке шықты. Зейнеткерлікке шықса да, қол қусырып қарап отыруды өзіне ар санаған Қуанышбек Сейітұлы 2006 жылғы ақпан айынан 2021 жылғы қыркүйек айына дейін Шу қалалық ардагерлер кеңесінің төрағасы, сонымен қатар 2006 жылдан 2011 жылға дейін «Нұр Отан» ХДП аудандық филиалының саяси кеңесінің мүшесі, бюро мүшесі, сыбайлас жемқорлыққа қарсы қоғамдық кеңес мүшесі болып қоғамдық жұмыс атқарып, Шу қаласының, Шу ауданының өсіп-өркендеуіне әлеуметтік-экономикалық дамуына едәуір үлесін қосып келеді.
«Жақсының аты, ғалымның хаты өлмейді» дегендей, өзінің ашық та жарқын бейнесімен ғана емес, ғылымдағы өшпес мұрасымен, азаматтық болмысымен ерекшеленіп, құрмет төріне көтеріле білген Қуанышбек Сейітұлының өнегелі өмір жолындағы еңбегі ілім
![]()
іздеген жастардың тұсбағдары болып, дұрыс жөн сілтеп тұрмақ. Өткенін өнеге етіп қалдыра білген, білім мен ғылым жолында өзінің ғұмырлығын жоймайтын жақсы істері, талай талапкерге жігер бірген азаматтық болмысы, қайрау сөздері өшпейтін мәңгілік алаудай жалындап тұра бермек. «Жақсының жақсылыған айт, нұры тасысын» деген, кейіпкеріміз Қуанышбек Сейітұлы көптеген жетістіктерге қол жетікізіп, қандай да іске бастамашы болғанының елеуі ретінде түрлі марапаттарға ие болды.
Түн қараңғылыған сейілткен жұлдыздардай, жүрген жерін жарық етіп, әрдайым адамдық болмысымен, кісілік келбетімен, жомарт жүрегімен өнегелі өмір жолын сала білген нар кеуделі азаматтың марапаттарын тізбектеп өтсек:
1970 жылы «В.И.Лениннің туғанына 100 жыл» толу мерекесіне орай «За доблесный труд» медалі;
1985 жылы «Ветеран труда» медалі;
2002 жылы «Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 10 жыл» мерекелік медалі;
2003 жылы Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісі мен мәслихаттары депутаттарының сайлауында «Нұр Отан» партиясының сайлау науқанына белсене қатысқаны үшін Н.Ә.Назарбаевтың Алғыс хаты; 2011 жылы «Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 20 жыл» мерекелік медалі;
2015 жылы «Ерен еңбегі үшін» медалі;
2016 жылы Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 20 жылдығына арнап қалалық және аудандық ардагерлер кеңестері арасында өткізілген байқауда егде кісілерге әлеуметтік қолдау көрсету және ардагерлерді белсенді қоғамдық қызметке қатыстыру, мәдени мұраны және ұлттық құндылықтарды насихаттау, қарттардың мәдени демалысын және сауықтандыруын ұйымдастыру. Олардың емделулеріне жағдай жасау, рухани өмірге белсене қатысуын қамтамасыз ету жұмыстарын үлгілі жолға қойғаны үшін Жамбыл облыстық ардегерлер кеңесінің ІІІ Дәрежелі Дипломы;
2017 жылы «Қазақстан ардагерлерінің ұйымына 30 жыл» мерекелік медалі;
2018 жылы «Құрмет Белгісі» төсбелгісі;
«Облысқа сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі;
2020 жылы «Қазақстан Конституциясына 25 жыл» мерекелік медалі;
2021 жылы Жамбыл облысының «Құрметті Ардагері»;
«Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 30 жыл» мерекелік медалі.
Ісімен де, сөзімен де, өмірімен де өзгелерге үлгі бола білген Қуанышбек Сейітұлы туралы жергілікті газет беттерінде түрлі көлемдегі мақалалар жазылып, есімі мен еңбегі елге тарап жатты.
Журналист Балнұр Жексенбекқызының «Болмысы бөлек, еңбегі ерен», 2002 жылы М.Хальфутдиновтың «Ардагер туралы сөз» мақаласында бітімі бөлек тұлға туралы шабыттана жазса, «Шу өңірі» газетінде жарияланған Айғаным Асқарбектің «Туған жерін түлеткен Азамат» атты мақаласында таймас тұғырға қонақтаған тұлға жайлы жазады. Сөзіміз дәлелді болу үшін сол бір мақаладан үзінді келтіргенді жөн көрдік:
«...Ой өрісі кеңіп, қол еңбегінде шыңдалып, бейнеттің зейнетін татпаққа қазыналы қарттыққа қадам басса да қоғамнан қалыс қалмай, ел игілігі үшін аттан түспей жүрген, алды ақжайлау ағаларымыздың бірі – Қуанышбек Қарғабаев туралы жазбаққа бекіндік....
Тегінде жақсы үрдістің жұрнағы бар елдер, қашан да алға озады. Көктемнің ақ жауынындай көпке шапағаты тиер ағаңның болғаны қандай жақсы. Өсем-өнем деген үміттің жетегінде жүрген кез келген жан өзіне үлгі боларлық азаматтардың алдынан өтеді. Ақылы мен айбаты, сыны мен сымбаты келіскен, сексенге адымдап аяқ басқан ағамызды үлгі етпес бұрын оған үлгі болған жандарды да атап өткен жөн деп білемін. Өнегелі өмірінің бір өткелі, яғни, 1970-1990 жылдары Жамбыл облыстық атқару комитетінің орынбасары Сәлімгерей Тоқтамысов, облыстық атқару комитеттінің төрағасы Сейілхан Ақкөзиев сында болмысы бөлек ағалардан тәлім-тәрбие алған Қуанышбек ағамыз арда азаматтарды құрметпен еске алады. Ағамыздың жанында жүрген жақсы адамдарына қарап, заты асыл демеске болмайды. «Үлкеннен үлгі алған кіші адаспас» демекші, текті азаматтардан тәлім алған алдыңғы толқын ағаларамыздан кейінгі толқын бата алса, әр істің қайыры болмағы сөзсіз....
«Жалғыз баласы бардың, шығар шықпас жаны бар» демекші, жалғыз ұлы болса да үйлендіруге асықпай, білім қууына жол ашқан әкесі Сейіт ақсақал мен анасы Мәжәмгүлдің үміті ақталғаны, Қуанышбек ағамыздың өмірден өз жолын тапқаны әкеден өте туғаны деп білеміз. Артқан сенім мен үміттің ақталғаны деген осы дер едім.
Ардақты азамат әлі де, қоғамның бел ортасынан табылып, ақыл кеңесін кейінгілерге айтудан жалыққан емес. Саналы адамның салмақты ой айта білуіне өмір белесінде жүріп өткен айшықты жолы да әсер етсе керек.
Иә, диірмен тасындай дөңгеленген дүние тек қана сайдың тасындай іріктелген тұлғаларды ғана тарих сахнасына шығарады. Мейлі ол ақын болсын, мейлі жазушы болсын, тіпті, қарапайым еңбек адамы болса да, қоғамға қосқан үлесіне сай белгілі бір биікке көтеріліп, құрмет төрінен табылып жатады. Міне, біз әңгімемізге арқау еткен Қуанышбек Сейітұлы қатардағы қызметкерден бастап, басшылық сатыға өз еңбегімен, қызметіне деген адалдығының арқасында көтерілді. Қоғамда өз қолтаңбасын қалдыра білген арда азамат отбасылық өмірде де үлгі боларлық биіктен көріне білген жан.
Алла қосқан өмірлік серігі Сәуле Шарапатқызымен бес перзентті өмірге әкеліп, тектен нәр алдыра тәрбиелеп, өз орындарын табуға үлкен үлес қосты. Бес елі бағына балаған бес перзенті ата-анасының үмітін ақтады да. Шаңырағы биік, керегесі кең, іргесі берік отбасының қариясы Қарғабаев Қуанышбек атамыз бұл күнде немере-шөберелерінің сүйікті атасы болып отыр. Сексеннің сеңгіріне шыққан қазыналы қариямыз үбірлі-шүбірлі, жусандай түбірлі отбасының қазығы болып, елдің ерекше ықылысына бөленіп, ғасыр жасаған абыз атансын демекпіз!...» дейді журналист Айғаным Асқарбек өз мақаласында.
Қуанышбек Сейітұлы отбасында да ардақты жар, асқар тау әке бола білді. Жары Қарғабаева Сәуле Шарапатқызы екеуі екі ұл, үш қыз тәрбиелеп өсірді. Ұлдары Ержан – кәсіпкер, Нұржан – Мерке қант зауытының директоры. Қыздары Гүлжан – Алматы мемлекеттік медициналық университетін бітірген дәрігер, Балжан мен Әлия – Алматы халық шаруашылық университетін бітірген. Банк саласында қызмет атқарады.
Бала кезінен-ақ бойындағы ерекше бір қабілеттің барын таныта біліп, өсе келе сол арманына қол жеткізген, басшылық қызмет атқарып, қоғамдық байланысты нығайтуда, халық пен биліктің арасындағы алтын көпір бола білген Қарғабаев Қуанышбек Сейітұлы ғасыр өтсе де биіктігі аласармайтын асқаралы Алатаудай алып тұлға. Бойындағы қайраты мен күш-жігерін, қабілетін жекенің емес жүздің, жалқының емес жүз мыңның игіліне асыра білген жан туралы кейінгі ұрпақ өшпес естеліктер айтып жүрері анық.
Кіндігі ауылда кесілсе де, аймақтың абыройын асырып, күллі адамзатқа қызмет етер істер атқарып, еңбектер жазған ел ағасы, тұғыры биік тұлғаның ізбасарлары көп болғай!