Жауынгер ұлы
Тектінің тұяғы» деген жақсы сөз бар қазақта. Әңгімемізге арқау болып отырған кейіпкеріміз Кәкенұлы Жақсылық әкесінің артында қалған қымбат аманаты, ұзақ күткен асыл перзенті еді...
Жақсылық Кәкеновтің әкесі Кәкен Шоланов Отан соғысына інісінің орнына өз еркімен аттанған жауынг
![]()
ер болатын. Дүние есігін әлі ашпаған ана құрсағында жатқан баласының есімін өзі ырымдап, жары Рузияға «Егер ұл бала дүниеге келер болса, есімін «Жақсылық» деп қоярсың. Атына сай жақсы азамат, елінің елеулі ұлы болып, әулетіміздің атын асқақтар» деген екен. 1943 жылы Кәкен Шоланов миллиондаған кеңес жауынгерлерінің бірі болып майдан даласында із-түзсіз кетеді. Екінші дүниежүзілік соғыста 465 атқыштар полкы, 167 атқыштар дивизиясы құрамында Воронеж және Украин фронтында болған деген дерек ғана бар. Соңғы хатында «Дүниеге ұл келді ме?» деп жазған екен. Әке жүрегі сезгендей, арада 5 ай уақыттан кейін 1941 жылы Жақсылық дүниеге келеді. Қиын-қыстау кезеңде қаракүреңдеу өткен балалық шағы жоқ-жұқа кезеңге келсе де, анасы, әпкелері мен туыстары өз ауыздарынан жырып, кішкентай Жақсылыққа наны мен қантын беріп, әкеден қалған тұяқты барымен базарлап жетілдірді. 80 жасты артқа тастап, қарттық кезеңде артт
![]()
а қалған барлық қиындықты ой-елегінен өткізіп, сағым болған балалық шағын, өзі көрмеген әкесін, барынша қамқор болған анасын, әпкелерін, туыс ағаларын сағына еске алып отыратын жауынгер ұлы жайлы кеңінен тарқата әңгімелемекпіз.
Кәкенов Жақсылық Кәкенұлы 1941 жылы 24 қазанда Қостанай облысы, Торғай (қазіргі Жангелдин) ауданы, Тосын ауылдық кеңесі (қазіргі Ақшығанақ ауылдық округі) Ақшал ауылында дүниеге келді. Әкесі Кәкен Шоланов 1905 жылы туған, колхозшы. Жоғарыда айтып өткеніміздей, інісінің орнына өз еркімен Отанын фашистік басқыншылардан қорғауға аттанған азамат. Ол отбасындағы үш қыздан кейінгі көптен күткен атұстары Жақсылықтың дү-ниеге келгенін көре алмады. Әкесі майданнан оралмай, 1943 жылы хабарсыз кеткен. Анасы Шоланова Рузия 1966 жылы, үш әпкесі де бүгінде өмірден өтті.
Жақсылық Кәкенұлы 1959 жылы Торғай ауылындағы Ыбырай Алтынсарин өз қолымен салған, аты аңызға айналған қазақ мектебінде 10 сыныпты бітірді. Арман жетегімен жас түлек Қостанай педагогикалық институтына оқуға түсіп, 5 жылдан кейін «Тарих, орыс тілі және әдебиеті мұғалімі» мамандығын алып шықты. Білімді жас еңбек жолын 1963 жылы Қостанай облысы, Жангелдин ауданындағы Ақсуат және Шилі сегізжылдық мектептерінде мұғалім болып бастады. КСРО Қарулы Күштері қатарында әскери борышын өтеген соң, Жангелдин ауданындағы Шилі орта мектебінде мұғалім, директордың тәрбие ісі жөніндегі орынбасары қызметтерін атқарды.
Білікті маман 1970 жылы тамызда Жангелдин аудандық комсомол комитетінің екінші хатшысы болып сай
![]()
ланды. 1970 жылы желтоқсанда Торғай облысының құрылуына байланысты, облыстық комсомол комитетіне ауысып, үгіт-насихат және мәдени-көпшілік жұмыс бөлімінің меңгерушісі болып сайланды. Жас коммунист ретінде Арқалық қаласында Бүкілодақтық комсомолдық екпінді құрылыс алаңында айналасына пікірлестерді, белсенді жас патриоттарды жинап еңбек етті. Мұнда ол уақытта КСРО-ның түкпір-түкпірінен жастар көптен келетін. Жастардың жұмысқа орналасуына, оқуына, тұрмыс-тіршілігіне, жаңа бастамалар мен олардың қоғамдық белсенділігін арттыруға, комсомол жастардың шопан болып егіс алқаптарында жұмыс істеуге жағдай жасау мәселелеріне ерекше көңіл бөліп, олардың еңбек тәжірибесін бұқаралық ақпарат құралдары арқылы ақпараттандырып отырды. 1971 жылы Қазақстан ЛКЖО 50 жылдығына байланысты Қазақстан комсомолы Орталық Комитетінің Құрмет грамотасымен марапатталды. 1973 жылдың тамыз айында Арқалық қалалық партия комитетінің аппаратына шақырылып, нұсқаушы болып жұмыс істеп, үгіт-насихат бөлімінің меңгерушісі болып сайланды. Партия жұмысы 10-12 сағатқа созылып, кейде демалыссыз еңбектенетін белсенді қызметкер мереке, конференция, пленум, бюро, актив, семинар, кеңес, дөңгелек үстелдер өткізу, лекциялар мен баяндамалар дайындау, қаланың көрнекілігінің безендірілуі секілді толып жатқан жұмыстарды уақытпен санаспай атқара білді. Идеологиялық және саяси-тәрбие жұмысының тиімділігін арттыруда біраз оң тәжірибе жинақтаған Жақсылық Кәкенұлы 1977 жылы бұқаралық қорғаныс
![]()
жұмыстарына және еңбекшілерді әскери-патриоттық тәрбиелеуге белсене қатысқаны үшін және КСРО КААФЕҚ-ның 50 жылдығына байланысты Қазақ КСР КААФЕҚ Орталық Комитетінің Құрмет грамотасымен марапатталды.
1978 жылы шілдеде «Білім» қоғамы Торғай облыстық ұйымы басқармасының жауапты хатшысы болып сайланды. Сол жылы комсомолға сіңірген еңбегі үшін және комсомолдың 60 жылдығына байланысты БЛКЖО Орталық Комитетінің Құрмет грамотасын алды. 1979 жылдың қыркүйегінен 1988 жылдың шілдесіне дейін Қазақстан Компартиясы Торғай облыстық комитеті жанындағы партиялық бақылау комиссиясының нұсқаушысы қызметін атқарды. Ол партиялық бақылаушы ретінде партия комитеттерінің тәртіптік іс-әрекеттерін талдап, қорытындылады. Жеке істерді, басшы қызметкерлердің жөнсіз мінез-құлықтары, олардың партиялық және мемлекеттік тәртіпті бұзуы, қызмет бабын асыра пайдалануы туралы арыздар мен шағымдарды қарады. Тексеру нәтижелері бойынша шаралар қабылданып, кінәлілер жазаланды. Ұжым өміріне белсене араласты, бастауыш партия ұйымының бюро мүшесі болды, облыстық партия комитеті кәсіподақ комитетінің төрағасы болып сайланды.
1988 жылы 16 маусымда көпжылғы адал еңбегі үшін КСРО-ның «Еңбек ардагері» медалін омырауына жарқырата тақты. 1988 жылы шілдеде Торғай облысының таратылуына байланысты Қостанай облысының Орджоникидзе (қазіргі Денисов) аудандық партия комитетіне қызметке жіберіліп, аудандық партия комитеті жанындағы партия комиссиясының және «Қазақ тілі» қоғамының төрағасы болып сайланды. Партиялық комиссия мен «Қазақ тілі» қоғамының отырыстарында қаралған материалдар аудандық «Знамя труда» газетінде жарияланды.
1990-1996 жылдары аралығында Арқалықта Торғай облыстық партия комитетінің идеология бөлімінің саяси ұйымдастырушысы, партиялық бақылау комиссиясының мүшесі, мемлекеттік мүлік жөніндегі аумақтық комитетінің жетекшісі, бас маманы, бөлім меңгерушісі, облыстық маслихаттың ұйымдастыру бөлімінің бас маманы болып жұмыс істеді.
Туған жері – Торғай өңірінде ширек ғасырға жуық аудандық, қалалық, облыстық сайланбалы органдарда қызметтік міндеттерін абыроймен атқара білді. Ұзақ жылғы адал еңбегі үшін 1996 жылы Торғай облысы әкімінің және облыст
![]()
ық мәслихат хатшысының қолы қойылған Алғыс хатқа ие болды. 1996 жылдың күзінде туыстарының қолдауымен Қостанайға қоныс аударып, осы жылдың желтоқсан айынан 1998 жылдың мамыр айына дейін бастауыш сынып мұғалімі, «Строительный» өзін-өзі басқарудың аумақтық комитеті төрағасының орынбасары, азаматтық қорғаныс және төтенше жағдайлар жөніндегі жетекші инженер болып жұмыс істеді. 1998 жылдың мамыр айында алғаш құрылған Қостанай облыстық ақпарат және қоғамдық келісім басқармасының басшылығының шақыруымен, 2004 жылдан бастап «Қостанай облысы бойынша ақпарат басқармасы» деп аталған мекемеде зейнеткерлікке шыққанға дейін алты жыл бойы мемлекеттік қызметті атқарды.
Мемлекеттік органдар мен республикалық саяси партиялардың филиалдары, діни қоғамдық бірлестіктер мен қауымдастықтар, баспа және электронды БАҚ арасындағы байланысты қамтамасыз ету, бас маманнан басшының орынбасарына дейінгі қызметтерді мінсіз атқарды. Осы жылдар ішінде «Қазақстан – 2030» Стратегиясын жүзеге асыруға, тіл және жастар саясаты мәселелеріне арналған халықаралық, республикалық және аймақтық семинар-кеңестер, түрлі тақырыптық конференциялар, дөңгелек үстелдер дайындап, өткізуге тікелей атсалысты. Бұқаралық ақпарат құралдары, конфессияаралық қатынастар, салауатты өмір салты, жоғарыда аталған форумдар материал
![]()
дары негізінде облыстық ақпарат басқармасы облыстың қалалары мен аудандары әкімдіктерінің ішкі саясат және әлеуметтік сала бөлімдеріне көмек ретінде оннан астам ақпараттық-әдістемелік бюллетень шығарды. Осы мәселелер төңірегінде сөйлеген сөздері, сараптамалық мақалалары облыстық газеттерде, кітапшаларда да жарияланып отырды. Сонымен қатар облыс орталығында қалалық «Ақ дариға» ардагерлер хорының құрамында болып, түрлі концерттік бағдарламаларға қатысты. 2001 жылы маусым айында БАҚ қызметкерлерінің кәсіби мерекесіне байланысты жемісті еңбегі мен облыстың ақпараттық кеңістігін дамытуға қосқан зор үлесі үшін Мәдениет, ақпарат және қоғамдық келісім министрлігінің Құрмет грамотасымен марапатталды.
2005 жылы Рудныйға қоныс аударып, зейнет жасына қарамастан, Ы.Алтынсарин атындағы әлеуметтік-гуманитарлық колледжінде 6 жыл аудармашы болып жұмыс істеді. Қазақ тілін үйренуге арналған екі үйірме жұмысына, оқушылардың сабаққа қатысуы мен оқу сапасына назар аударды. Ұжымда мемлекеттік тіл мәртебесін қадағалады. 2009 жылы қалалық «Үздік аудармашы» байқауында екінші орын алды. 2008 жылдан бері «
![]()
Жадыра» халықтық вокалдық ансамблінің мүшесі және БАҚ-та қазақтың халық әндерін белсенді насихаттаушы.
Кәкенұлы Жақсылық музыканы жаны сүйеді. Қазақтың ән мәдениетін, әдет-ғұрпын, салт-дәстүрін, музыкалық мұрасын сақтау, дамыту, байыту мақсатында домбырамен жанға жайлы ән айтқанды жақсы көреді. Қалалық ардагерлер кеңесінің бастамасымен жыл сайын өткізілетін қалалық патриоттық ән байқауларында, «Екі ұрпақтың жұлдыздары» ән фестиваліне белсене қатысып, жүлделі орындарға ие болды. Жеңістің 70 жылдығы, Қазақ хандығының 550 жылдығын, Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 25 жылдығы, Рудный қаласының 60 жылдығы мерекесін ұйымдастыру мен өткізуде белсенділік танытты. Майдангердің ұлы Ұлы Жеңістің 70 жылдығында соғыста хабарсыз кеткен әкесін еске алып, Рудныйдағы балалар үйіне 300 кітап пен 200-ден астам әдеби журналдар мен түрлі кітапшалардан тұратын жеке кітапхана қорын сыйға тартты. 2015 жылы қала әкімдігінің қолдауымен, ардагерлер кеңесінің бастамасымен делегация құрамында Қазақ хандығының мерейтойын тойлау мақсатында Жамбыл облысының Тараз қаласында болып, әкімдікте, жалпы білім беретін мектептерде кездесулер, кітапханаларда жастармен дөңгелек үстелдер өткізіп, мерекелік шарада көрген-білгендерімен бөлісті. 2016-2018 жылдары қалалық ардагерлер ұйымы мен «Айгүл» кинотеатрының бастамасымен құрылған «Қазына» клубына айына бір рет зейнеткерлерді, студенттер мен оқушыларды тегін тамашалауға шақырып, отандық фильмдер арқылы ұлттық өнер мен қазақ мәдениетін насихаттады. Белсенді азамат Рудный қаласының 60 жылдығына орай мерейтойлық медальмен марапатталды. Сонымен қатар 2017 жылы қалалық Құрмет тақтасынан орын алды. Қалалық тіл саласын дамыту байқауларында, «Ақ бата» сайыстарында қазылар алқасының мүшесі ретінде ақсақалдық ақ батасын беріп, өзінің тәжірибесімен бөлісті.
2012 жылдан бастап «Жадыра» халықтық вокалдық ансамблінің, 2014 жылдан бастап қалалық ард
![]()
агерлер кеңесінің, 2017 жылдан бастап қазақ тілінің латын әліпбиіне көшу мәселесін талқылау бойынша қалалық ақпараттық-түсіндіру тобының және Рудный қаласы әкімдігінің ономастикалық комиссиясының мүшесі. 2018 жылдан бері ардагерлер кеңесі төралқасының мүшесі және кеңестің жастармен жұмыс жөніндегі тұрақты комиссиясының төрағасы. 2021 жылдан бастап Қостанай облыстық ардагерлер кеңесінің және «Халықаралық «Қазақ тілі» қоғамы» қоғамдық бірлестігінің Рудный қалалық филиалының мүшесі. 2023 жылдан бастап «Аmаnаt» партиясы қалалық филиалы саяси кеңесінің мүшесі.
2018 жылдың маусым айында мемлекеттік қызмет жүйесіндегі адал еңбегі үшін және Мемлекеттік қызметшілер күнін мерекелеуге орай Қостанай облысы әкімінің Құрмет грамотасымен марапатталды. Мемлекеттік қызмет ардагері, қазақ тілі мен өнері, мәдениетінің жанашыры, 2019 – жастар жылында «Ардагерлер ұйымы» Республикалық қоғамдық бірлестігінің «Жастар – біздің болашағымыз» тақырыбындағы байқауына және қаланың мәдени-әлеуметтік, экономикалық дамуына белсене қатысты. Жастарды отансүйгіштікке тәрбиелеуге үлкен үлес қосты. 2019 жылдың қараша айында екінші қалалық «Тіл. Жастар. Қоғам» атты жастар форумында мемлекеттік тіл саясатын жүзеге асыруға және тіл мәртебесін арттыруға қосқан үлесі үшін Рудный қаласы әкімінің Алғыс хаты мен сертификатқа ие болды. 2020 жылы «5 қыркүйек – Қазақстан халқының тілдері күні» мерекесіне орай тіл саласын дамытуға қосқан үлесі үшін Министрліктің Тіл саясаты комитетінің Құрмет грамотасымен марапатталды. Қазақстан Тәуелсіздігінің 30 жылдығы мерекесі қарсаңында Жақсылық Кәкенұлының өмірбаяны бар
![]()
суреті «Достық» қалалық саябағында Даңқ аллеясында ілінді. Ардагерлер қозғалысына белсене қатысқаны үшін Қазақстан Республикасының «Ардагерлер ұйымы» республикалық қоғамдық бірлестігінің «Құрмет белгісі» төсбелгісімен марапатталды. Жергілікті «Рудный дауысы» радиосына «Бұл біздің тағдырымыз, бұл біздің өмірбаянымыз» атты бағдарламалар топтамасымен шықты. Б.Майлин атындағы №7 мектеп-гимназиясында, №19 орта мектепте «Ұлттың тілі, дәстүрі, мәдениеті – сол ұлттың жан дүниесі», «Тіл – елдің құндылығы» тақырыптарында өткен дөңгелек үстелдерге қатысты.
Жақсылық Кәкенұлының бастамасымен облыс орталығында тәуелсіздікпен құрдас Рудный қаласының «Жадыра» халықтық вокалдық ансамблі ардагерлер мен қазақ музыкасын дәріптейтін қауым алдында мерейтойлық концерттік бағдарлама қойылды. Тәуелсіздік мерейтойы мен Қостанай облысының 85 жылдығына арналған дәл осындай концерт кеншілер қаласында да өтті. Қазақстан Тәуелсіздігінің 30 жылдығына арналған «Екі ұрпақтың жұлдыздары» VII қалалық ән фестивалінің дипломанты, ІХ ән фестивалінің лауреаты.
Парасатты азамат ел Президентінің Қазақстан Республикасы халқына Жолдауларын талдап, өз пікірін жазып отырады. Қазақстан Республикасы Конституциясына енгізілген өзгерістер мен толықтыруларды түсіндіру жөніндегі қалалық қоғамдық штабтың мүшесі ретінде кестеге сәйкес студенттермен және аға буын өкілдерімен кездесті. Саяси қуғын-сүргін және ашаршылық құрбандарын еске алу күнінің белгіленгеніне 25 жыл толуына орай қалалық тарихи-өлкетану мұражайында, Ұлттық домбыра күнінде қалалық мәдениет және демалыс саябағында сөз сөйлеп, жергілікті телеарналарға шақырылып, ойлы сұхбаттары беріліп отырады. Мәдениет және өнер қызметкерлерінің бірінші форумында А.Байтұрсынұлының шығармашылық мұрасын насихаттауға, өскелең ұрпақты тәрбиелеуге, мәдениет пен өнер саласын дамытуға, мемлекеттік тіл саясатын жүзеге асыруға қосқан ерекше үлесі үшін Қостанай облысы әкімдігінің мәдениет басқармасының Алғыс хатына ие болды. Республика күні ант қабылдау рәсімінде «Жас сарбаз» әскери-патриоттық қозғалысының қатарына қабылданған жас патриоттарды құттықтап, арнайы сый-сияпатын табыстады. «Мемлекеттік тіл – менің тілім» атты тіл жанашырларымен кездесуде қалалық мәдениет және тілдерді дамыту бөлімі мен «Саналы ұрпақ – 2050» қоғамдық ұйымының Алғыс хатымен және ақшалай сыйлығымен марапатталды. Жақсылық Кәкенұлы көргені мен білгені, өмірден түйгені мол азамат. Сондықтан да болар, оның айтары өте көп. Ол «Балалық шағымның кітабы» атты шараға қатысып, оқушыларға балалық шағында оқыған кітаптары туралы мағлұмат беріп, оқу-білімнің маңыздылығы жайында тарқата әңгімеледі. «Аmаnаt» партиясы қалалық филиалының Алғыс хатымен марапатталып, партиялық саяси кеңесінің мүшесі болып сайланды.
![]()
Қазақстан Республикасының Мемлекеттік рәміздері күніне арналған челленджге қатысты.
Азаматтық белсенділігін көрсетіп, талай шаралардың басы-қасында жүретін Кәкенұлы
Жақсылық МЖК шағын ауданы тұрғындарының өтініш-тілектерін әрдайым ескерусіз қалдырмайды. Мәселен, аялдаманы қалпына келтіру, зейнеткерлерге жақын маңдағы дүкенге Халық банкінің банкоматын орнату туралы өтініштері оң шешімін тапты. 2006-2023 жылдары мемлекеттік тіл, жаңа қазақ әліпбиіне көшу, Қазақ хандығы мен Ахмет Байтұрсынұлының мерейтойы, Наурыз мейрамы, ономастикалық комиссияның жұмысы, сыбайлас жемқорлықпен күрес, Мемлекеттік рәміздер күні туралы мақалалары жарық көрді. Ұлттық домбыра, саяси қуғын-сүргін және ашаршылық құрбандарын еске алу, коронавирус инфекциясы, жастар, еріктілер және басқа да материалдары республикалық, облыстық және қалалық газеттерде қазақ және орыс тілдерінде жарияланып отырады. Жергілікті теле-радио арналардың сұранысы бойынша мереке күндері мен өзекті мәселелер жөнінде сұхбат беріп тұрады.
Кәкенұлы Жақсылық отбасында жұбайы Райхан Кәкеновамен 58 жыл қарашаңырақтың түтінін түтетіп, бес қыз тәрбиелеп, өсіріп, олардан жеті жиен мен үш жиеншар сүйді. Жеткен жетістіктері мен марапаттарын тізбектейтін болсақ, том-том кітапқа арқау болатындай. 1988 жылы КСРО-ның «Еңбек ардагері», 2017 жылы «Рудный қаласына 60 жыл» мерекелік медалі, «Құрмет белгісі» төсбелгісінің иегері. 2018 жылы Қостанай облысы әкімінің Құрмет грамотасын, 2020 жылы ҚР Мәдениет және спорт министрлігі Тіл саясаты комитетінің Құрмет грамотасын алды. 2022 жылы «Жырлаймын туған елімді» фестиваліне қатысушы. Қалалық ардагерлер кеңесінің «Ақ бата-2022» байқауында ІІІ орынға ие болған. Бұл марапаттардың бір парасы ғана.
Саналы ғұмырында өзінің парасаттылығымен, белсенділігімен көпке үлгілі жол көрсетіп, беделді қызмет атқарған азаматтың жалғыз ғана арманы – соғыстан із-түссіз кеткен әкесінің сүйегін тауып, анасының жанына қою. Жауынгер ұлы бұл ниет-тілегінен ешуақытта айныған емес. Болашақ ұрпағының келешегі үшін майдан даласында ерлікпен қаза болған әке әруағы баласының толағай жетістіктері үшін бір аунап түсері хақ!