Адам ғұмырының шынайы бағасы атқарған қызметінің атағымен емес, ел есінде қалған еңбегімен, жұрт жүрегіне ұялаған адалдығымен өлшенеді десек, саналы өмірін мемлекет қауіпсіздігіне арнап, заң мен әділеттің салтанат құруы жолында табанды еңбек еткен Салибеков Есенгелді Олжабайұлы 1957 жылдың 13 маусымында Алматы облысы, Қаскелең ауданына қарасты Исаев ауылында дүниеге келді. Жер жаннаты атанған Жетісудың баурайындағы бұл мекен табиғатымен ғана емес, адамдарының еңбекқорлығымен, кісілік келбетімен де ерекшеленетін. Осындай ортада дүниеге келген бала жастайынан адал еңбектің қадірін ұғынып, қарапайымдылықтың биік қасиет екенін санасына тоқып өсті.
      Отбасының асқар тауы, адалдықтың үлгісі болған әкесі – Салибеков Олжабай (1927–1982). Ол Алматы облысы, Қасқелең ауданының Сталин (қазіргі Исаев) ауылында туып, Жанқойлық – Есенқұл – Баян руынан тараған текті әулеттің перзенті. 1946–1949 жылдары Кеңес әскері қатарында борышын өтеп, кейіннен елге оралған соң қаржы, көлік және ауыл шаруашылығы салаларында жауапты қызметтер атқарды. Маңдай терімен тапқан еңбегі үшін «Ерен еңбегі үшін» медалімен және көптеген марапаттармен еленген Олжабай әке ұлы Есенгелдіге қайсарлық пен табандылықтың, өз ісіне деген шексіз жауапкершіліктің нақты мектебі болды.
      Есенгелдінің бойына ізгілік пен білімнің нәрін еккен аяулы анасы – Байсалбаева Сақып Абижановна (1932–2021). Ол Алматы облысының Шелеккемір ауылында дүниеге келіп, 1953 жылы Қазақ қыздар педагогикалық институтын бітірген, заманының озық ойлы, терең білімді маманы еді. Саналы ғұмырының отыз жылдан астам уақытын Исаев бастауыш мектебінде ұстаздық етуге арнап, талай ұрпаққа сапалы білім мен өнегелі тәрбие берді. «Алтын алқа» иегері атанған ардақты ана жеті перзентті дүниеге әкеліп, оларды ел игілігіне қызмет ететін азамат қылып тәрбиеледі. Есенгелді осы жеті баланың екіншісі болып, анасының ұлағатты ұстаздық жолы мен мейірімге толы тәрбиесін көріп өсті.
      Есенгелдінің бойындағы білімге деген құштарлық пен елге қызмет ету мұраты оның тектік тамырынан бастау алады. Оның нағашы атасы – Қазақстанға белгілі ұлы ұстаз, ағартушы Әбіжан Байсалбаев (1899–1970). Әбіжан атамыз 1918 жылы Жетісу өңірінде тұңғыш қазақ мектебін ашып, кейіннен облыс көлемінде 14 білім ошағының іргетасын қалаған, халық ағарту ісінің нағыз жанашыры еді. «Ленин» орденінің иегері, КСРО оқу-білім ағарту ісінің үздігі атанған атақты ұстаздан 30 мыңнан астам шәкірт дәріс алып, ел мақтаныштарына айналды. Нағашы атасы салған осы білім мен парасаттың сара жолы Есенгелдінің де өмірлік темірқазығына айналып, оның заң мен әділдік жолындағы қажырлы еңбегіне рухани арқау болды. Қазіргі таңда Қарасай ауданы Тұрар ауылындағы орта мектеп осы Әбіжан Байсалбаевтың есіміне берілген.
      1964 жылы ол Береке ауылындағы В.И. Ленин атындағы (бүгінде М. Бейсебаев есімімен жаңғырған) орта мектептің табалдырығын аттады. Осы шаңырақта өткізген он жыл ішінде Есенгелді білімге құштар, әр іске жауапкершілікпен қарайтын, ұстаз сөзін ұлықтап, тәлімді жүрегіне тоқитын алғыр шәкірт ретінде танылды. Сабаққа деген ұқыптылығы мен зеректігі оның бойындағы ішкі тәртіп пен мақсаткерліктің ерте оянғанын аңғартатын. Мектептегі әрбір жетістік болашаққа бастар баспалдақтай болып, жас талапкердің көкірегінде үлкен армандардың ұшқынын жақты.
      1974 жылы мектепті ойдағыдай тәмамдаған соң, білім көкжиегін кеңейту үшін үлкен өмірге батыл қадам жасады. Сол кезеңде талай жастың арманына айналған С.М. Киров атындағы (қазіргі әл-Фараби атындағы) Қазақ мемлекеттік университетінің кешкі дайындау курсына түсті. Алайда арманға жету жолы әрдайым даңғыл бола бермейді. Күндіз университет қабырғасында суретші-дәнекерші болып еңбек етіп, кешкісін дайындық курсына қатысу – жігері мықты, ерік-күші берік жанның ғана қолынан келетін іс.
      Қарапайым еңбек адамды кішіпейілдікке үйретсе, үздіксіз ізденіс рухани тұрғыдан байытады. Таңғы салқынмен басталып, кешкі шам жарығына ұласқан тынымсыз күндер жас жігіттің бойында төзімділік пен тәртіпті қалыптастырды. Ол маңдай термен табыс табудың қадірін ұғып, әр жетістік тек қажырлы еңбектің арқасында келетінін терең түсінді. Осындай сынақтардан өткен жан ғана болашақта үлкен жауапкершілікті көтере алатыны анық.
      1975 жылы арманы ақиқатқа айналып, Қазақ мемлекеттік университетінің заң факультетіне оқуға қабылданды. Есенгелді Олжабайұлы оқу жылдарын босқа өткізбей, құқықтық білімнің тереңіне бойлап, заңның тек ережелер жиынтығы емес, адам тағдырын айқындайтын күрделі жүйе екенін ұғына түсті. 1980 жылы жоғары оқу орнын сәтті аяқтап, заңгер мамандығын иеленген жас түлектің алдында елге қызмет етудің жауапты жолы ашылды.
      Сол жылы еңбек жолын Маңғыстау облысындағы өндіріс қарқыны қайнаған Жаңаөзен қаласында, Ішкі істер бөлімінде тергеуші қызметінен бастады. Тергеуші мамандығы салқынқанды сараптауды, шындыққа адал болуды және кез келген жағдайда әділеттен айнымауды талап етеді. Жас маман бұл міндеттің салмағын терең түсініп, әрбір істі мұқият қарап, заң талаптарын бұлжытпай орындауға ұмтылды.
      1980–1983 жылдар аралығы оның кәсіби тұрғыдан қалыптасу кезеңіне айналды. Қоғам тыныштығын сақтау жолындағы қызмет кейде батылдықты, кейде сабырды, ал кейде адам жанына үңіле білетін парасатты қажет ететін. Осындай ортада шыңдалған Есенгелді Олжабайұлы уақыт өте келе байыпты шешім қабылдай алатын, жауапкершіліктен тайсалмайтын, принципшіл маман ретінде таныла бастады.
      Жаңаөзеннің еңбек ырғағы мен қоғамдық өмірі оны өмірдің сан қырлы шындығымен бетпе-бет келтірді. Әрбір тергелген іс – бір тағдыр, әрбір қабылданған шешім – бір үміт екенін сезіну жас заңгердің жүрегіне кәсіби адалдықтың мәңгілік мөрін басқандай болды. Ол үшін ең басты өлшем – заңға деген құрмет пен ар алдындағы тазалық еді. Осылайша, Береке ауылындағы қарапайым мектептен басталған білім жолы іргелі университетте жалғасып, ал алғашқы еңбек баспалдағы құқық қорғау саласының жауапты міндеттерімен ұштасып жатты.
      Қызмет баспалдақтарымен жоғарылаған сайын Есенгелді Олжабайұлы өмірі жаңа міндеттермен, жаңа сындармен толығып отырды. 1983–1984 жылдары Алматы облысының Талғар қаласындағы Ішкі істер бөлімінде тергеуші болып еңбек еткен кезең – жас заңгердің өмірлік тәжірибесін байытып, құқық қорғау ісінің қыр-сырын тереңірек тануына жол ашты. Әрбір іс дәлдік пен сабырды қажет етеді, ал әрбір шешім адамның тағдырына ықпал етуі мүмкін.
      Есенгелді Олжабайұлы осыны жан-жүрегімен түсініп, шындықтың салмағын жеңілдетпей, әділеттің ақ жолынан таймауды өзіне серт етті.
      Кейінгі 1984–1985 жылдары Алматы қаласындағы «Тоқыма емес материалдар» фабрикасында және Жаңаөзендегі «ЖКО трест МНГС» мекемесінде заңгер қызметін атқарды. Бұл орта оған адамдармен тіл табысудың, ұжым мүддесін қорғаудың, еңбек заңнамасын сақтаудың қаншалықты маңызды екенін ұқтырды. Заң тек сот залында ғана емес, күнделікті тіршіліктің әр сәтінде тәртіп пен тұрақтылықтың тірегі екенін ол осы кезеңде терең сезінді.
      1985 жылы прокуратура саласына келіп, Маңғыстау облысы, Жаңаөзен қалалық прокуратурасында аға тергеуші әрі прокурордың аға көмекшісі болып қызмет атқарды. Прокуратура – мемлекет сенім артқан, заңдылықтың сақталуын қамтамасыз ететін аса маңызды құрылым. Осындай жауапты орында жүріп, ол әрбір істі байыппен саралап, дәлел мен дәйектің мызғымас болуына ерекше мән берді. Уақыт өткен сайын оның сабырлы мінезі, салмақты пайымы мен принципшілдігі әріптестері арасында құрмет тудырып, беделін арттыра түсті.
      1991–1992 жылдары Маңғыстау облыстық прокуратурасында аса маңызды істер бойынша аға тергеуші қызметіне тағайындалды. Мұндай істерде қателікке жол жоқ, мұнда әр қадам мұқият есептеліп, әр тұжырым нақты дәлелмен бекітілуі тиіс. Осындай күрделі міндеттерді атқара жүріп, ол батылдық пен байыптылықты қатар ұштастыра білді. Ал 1992–1993 жылдары облыстық прокуратураның Тергеу бөлімінің аға прокуроры қызметінде оның ұйымдастырушылық қабілеті айқын көрініп, тек тәжірибелі маман ғана емес, кәсіби бағыт-бағдар бере алатын жетекші ретінде қалыптасты. 
    1994–1995 жылдары Алматы облыстық прокуратурасында қасақана адам өлтіру қылмыстарын ашу бөлімінің аға прокуроры болып қызмет етті. Адам өміріне қатысты істермен жұмыс істеу жүрекке салмақ салмай қоймайды. Бірақ дәл осындай сәттерде заңгердің шынайы болмысы танылмақ. Есенгелді Олжабайұлы әділеттің таразысын тең ұстап, ақиқаттың бұлдыр тартпауына бар күшін салды.
      1995–1996 жылдары тергеу және анықтау органдарын қадағалау бөлімінің прокуроры ретінде құқық қорғау құрылымдарының үйлесімді жұмыс істеуіне ықпал етті. Бұл қызмет одан кең ойлауды, стратегиялық пайымды талап етті. Заңдылықтың әр буында сақталуын қамтамасыз ету арқылы қоғамдағы құқықтық мәдениеттің нығаюына өз үлесін қосты.
      1996–2001 жылдары Алматы облысы Жамбыл ауданы прокурорының орынбасары болып тағайындалып, талапшылдығы мен әділдігі арқылы ұжымын ортақ мақсатқа жұмылдырып, заң үстемдігінің берік орнығуына қызмет етті. Басшылық қызметте жүрсе де, қарапайымдылықтан айнымай, әріптестеріне тірек, жастарға үлгі бола білді.
      2001–2003 жылдары Алматы облыстық прокуратурасының тергеу және анықтама жүргізу органдарын қадағалау басқармасы бастығының орынбасары қызметінде жүріп, өңірдегі құқық қорғау жүйесінің сапалы жұмыс істеуіне ықпал етті. Ал облыс прокурорының халықаралық келісімдерді қадағалау жөніндегі көмекшісі ретіндегі қызметі оның кәсіби көкжиегінің кеңейгенін, құқықтық кеңістіктің жаһандық талаптарымен үйлесімді жұмыс істей алатын деңгейге көтерілгенін көрсетті.
      2003 жылы Ақтөбе қаласындағы Батыс аймақтық көлік прокуратурасына келген Есенгелді Олжабайұлы тергеу және анықтама жүргізу органдарын қадағалау бөлімінің бастығы ретінде стратегиялық маңызы зор көлік саласындағы заңдылықтың сақталуына жауап берді. Көлік – ел экономикасының күретамыры десек, сол тамырдың соғысы іркілмеуі үшін құқықтық тәртіптің берік болуы шарт. Осындай маңызды салада қызмет ету оның басшылық қабілетін айқындап, салмақты шешім қабылдай алатын кемел тұлға екенін тағы бір мәрте дәлелдеді.
      Жылдар өткен сайын оның өмір жолы бір шындықты айқын көрсетеді: адал еңбек ешқашан елеусіз қалмайды. Есенгелді Олжабайұлы сол жауапкершілікті абыроймен арқалап, заң мен әділеттің мызғымас қорғаны бола білді. Заң мен әділеттің жолын көзге көрінбейтін, бірақ қоғамның іргесін бекем ұстап тұрған темірқазық дейтін болсақ, сол темірқазықты шайқалтпай, ел сенімін арқалап жүру – екінің біріне бұйыра бермейтін жауапкершілік.
      Осы сенім үдесінен шыға білген, тәжірибесі толысқан, пайымы кемелденген тұлға Есенгелді Олжабайұлы 2005–2006 жылдары Алматы облыстық прокуратурасында Ұлттық қауіпсіздік комитеті, қаржы полициясы және кеден органдарының тергеу мен анықтама жұмыстарына қадағалау жүргізу бөлімінің бастығы қызметіне тағайындалды. Мемлекет қауіпсіздігі мен экономикалық тұрақтылыққа тікелей ықпал ететін бұл сала қырағылық пен көрегендікті, шынайы әділдік пен батыл шешімді қатар талап етеді. Осындай күрделі міндетті мойнына алған ол заңдылықтың сақталуын қатаң бақылап қана қоймай, құқық қорғау құрылымдарының үйлесімді әрекет етуіне де ықпал жасады.
      2006–2008 жылдары сол бөлімнің аға прокуроры ретінде қызметін жалғастырып, құқықтық үдерістерді сырттай бақылаушы ғана емес, олардың ішкі логикасын терең түсінетін, күрделі жағдайларда дұрыс бағыт нұсқай алатын сарабдал маманға айналды. Әділ шешім қабылдау үшін тек заңды білу жеткіліксіз, оған қоса адам табиғатын түсіне білу, жағдайдың астарын бағамдау қажет. Есенгелді Олжабайұлы осындай қасиеттерді бойына жинақтай отырып, әрбір іске үлкен жауапкершілікпен қарады.
      2008–2009 жылдары облыс прокурорының көмекшісі қызметін атқарды. Заң қызметінде стратегиялық ойлау, құқықтық саясатты терең пайымдау, уақыт талабына сай шешім қабылдау аса маңызды. Есенгелді Олжабайұлы болса өзіне жүктелген міндеттерді мінсіз орындап, құқықтық тәртіптің нығаюына бағытталған бастамалардың жүзеге асуына белсенді үлес қосты.
      2009 жылы облыстық прокуратураның жедел-іздестіру жұмыстарына қадағалау жүргізу бөлімінің бастығы болып тағайындалғанда, оның иығына артылған сенім бұрынғыдан да салмақтана түсті. Мұнда әрбір әрекет заң шеңберінен шықпауы тиіс, ал әрбір шешім қоғам қауіпсіздігіне тікелей әсер етеді. Осындай күрделі салада ол салқынқанды сараптау мен байыпты бақылауды үйлестіре отырып, құқықтық тәртіптің берік сақталуына бар күшін жұмсады.
      2009–2010 жылдары Алматы облыстық прокуратурасының тергеу және анықтама жүргізу органдарын қадағалау басқармасының бастығы қызметіне көтерілген Есенгелді Олжабайұлы талапшылдық пен әділдікті қатар ұстанып, қарамағындағы қызметкерлерге сенім арта білді, сол арқылы ортақ мақсатқа жұмылған берік ұжым қалыптастырды.
      2010 жылы Алматы облысы Ақсу ауданының прокуроры болып тағайындалып, халық пен заң арасындағы алтын көпір болған Есенгелді Олжабайұлы тек құқықтық нормалардың сақталуын қадағалап қана қоймай, азаматтардың сенімін ақтауды басты міндет санады. Қарапайым халықтың мұң-мұқтажына бейжай қарамай, әр өтінішке мұқият зер салып, әділдікке деген адалдығы оны жұртшылық алдында беделді етіп, әріптестері арасында құрметке бөлегені сөзсіз.
      Жылдар бойы жинақталған тәжірибе оның шешімдерінен көрініс тауып, әр қадамына салмақ дарытты. Заң саласында ұзақ қызмет еткен жан жақсы біледі: кейде бір ауыз әділ сөз үлкен даудың алдын алады, ал дер кезінде қабылданған дұрыс шешім талай тағдырды тығырықтан құтқарады. Дәл осындай сәттерде парасат пен пайымды серік етіп, ар мен заңды қатар ұстаған Есенгелді Олжабайұлы 2012 жылы зейнеткерлікке шықты.
      Алайда, ел үшін туған азаматтың қоғамдық қызметтен қол үзуі мүмкін емес еді. Зейнет демалысына шыққан соң өзінің кіндік қаны тамған алтын ұясы — Исаев ауылына оралып, ауылдастарының зор сенімімен 2018 жылдан бастап Ақсақалдар кеңесінің төрағасы болып сайланды. Содан бергі уақытта ауылдың тыныс-тіршілігіне белсене араласып, ел игілігі жолында аянбай еңбек етіп келеді. Оның тікелей ұйытқы болуымен ауылда 500 адамға арналған айбынды мешіт бой көтеріп, тұрғындардың рухани орталығына айналды. Сонымен қатар, ауыл халқының әлеуметтік жағдайын жақсарту мақсатында Алматы қаласы мен аудан орталығына қатынайтын тұрақты автобус бағыттарының ашылуына зор ықпал етті. Кейінгі жылдары Исаев ауылында «Ұлыстың ұлы күні — Наурыз» мерекесінің жоғары деңгейде, ұлттық салт-дәстүрмен астасып өтуіне де өзіндік қолтаңбасын қалдырды. Осындай қажырлы еңбегі мен ұйымдастырушылық қабілеті лайықты бағаланып, соңғы екі жылда құрамына тоғыз ауылды біріктіретін Елтай ауылдық округі Ардагерлер ұйымының төрағасы қызметіне тағайындалды. Бүгінде ақылман абыз ретінде аймақтың қоғамдық жұмыстарын алға сүйреп, жастарға үлгі, елге тірек болып отыр.
      Жылдар бойы прокуратура саласында табан аудармай қызмет ету тек кәсіби шеберлікті емес, берік мінезді, сергек сананы және мызғымас принципті талап етеді. Заң алдындағы адалдықты өмірлік ұстанымына айналдырған Есенгелді Олжабайұлы қай қызметте жүрсе де, өзіне жүктелген міндетті жай орындап қана қойған жоқ, оны ар-ождан таразысымен өлшеп, әділеттің биік талаптарына сай атқарды. Осындай мінсіз еңбегі мемлекет назарынан тыс қалған жоқ.
      Ерен еңбегі мен қызметтегі толағай табыстары үшін оған «Қазақстан Республикасы Прокуратурасының құрметті қызметкері» атағы беріліп, «І дәрежелі прокуратура озаты» төсбелгісімен марапатталды. Бұл төсбелгі – қызметте үздік нәтижелер көрсеткен, әріптестеріне үлгі болып, құқықтық мәдениеттің нығаюына үлес қосқан жандарға ғана берілетін айрықша марапат.
      Есенгелді Олжабайұлының қызметтегі қаталдығы мен принципшілдігі үйінің табалдырығынан аттағанда шынайы мейірім мен жылулыққа ұласады. Өйткені ол үшін «Отан – отбасынан басталады». 1977 жылдың алтын күзінде Шығыс Қазақстанның тумасы, ақжаулықты ана, асыл жары Слямова Ания Тоқтарқызымен шаңырақ көтеріп, жарты ғасырға жуық уақыт қол ұстасып келеді. Ания Тоқтарқызы – ер азаматының абыройын асырып, түтінін түзу ұстаған, отбасының берекесі мен ырысын еселеген парасатты жар.
      Осы берекелі шаңырақта Жанна, Альбина және Әлия есімді үш қызғалдақ өсіп жетілді. Әке тәрбиесін бойына сіңірген қыздары жоғары білім алып, бүгінде әрқайсысы бір-бір әулеттің алтын діңгегіне айналды. Бүгінде Есенгелді Олжабайұлы мен Ания Тоқтарқызы – 13 жиен немеренің қызығына кенеліп, солардың тілеуін тілеп отырған бақытты ата мен әже. «Немере – көңілдің гүлі, көздің нұры» демекші, бұл ұрпақ – адал еңбек пен таза ниеттің өтеуіндей болған Алланың үлкен сыйы.
      Саналы ғұмырын ел мүддесіне арнап, «адалдық – ардың ісі», «тура биде туған жоқ» деген қағиданы өмірлік темірқазығына айналдырған Есенгелді Олжабайұлының өмір жолы – тағылымы терең, өнегесі өрісті, мағынасы кемел ғұмырнамалардың бірі. Оның жүріп өткен соқпағы «Еңбек етсең ерінбей, тояды қарның тіленбей» деген халық даналығын айқын дәлелдегендей; өйткені маңдай термен келген абырой ғана баянды, ал адал қызмет қашанда адамды асқақ биікке жетелейді.
      Есенгелді Олжабайұлының болмысынан «кісілік – кішіліктен танылады» деген нақылдың шынайы мәнін аңғарамыз. Қандай биік лауазым атқарса да, қарапайымдылықтан айнымай, «үлкенге құрмет, кішіге ізет» көрсетуді азаматтық әдебінің өзегіне айналдырды.
      Ғұмыр керуені алға жылжыған сайын, оның еңбегі «тамшыдан көл жиналатынын» дәлелдеді. Әрбір атқарылған іс, әрбір әділ шешім – сол көлге құйылған мөлдір бұлақтай. Бүгінде сол бұлақтар бір арнаға тоғысып, өнегеге толы өмір дариясын қалыптастырды десек артық емес.
      Саналы ғұмырын ел игілігіне арнаған ардақты азамат Есенгелді Олжабайұлының деніне саулық, отбасына амандық тілей отырып, шағын мақаламызды тәмамдаймыз.