Ішкі істер саласының ардагері, запастағы полиция подполковнигі, «НұрСтройСистем» ЖШС төрағасы, І, ІІ, ІІІ дәрежелі «Ішкі істер органдарындағы мінсіз қызметі үшін» медальдары, «Қазақстан полициясына 30 жыл» мерекелік төсбелгісінің иегері
Абырой төріне шығарған адалдық
Азаматтық парызды ар таразысына салып, кәсіби жауапкершіліктің салмағын терең сезіну табандылықпен қоса сергек сананы, берік тәртіпті, әр шешімнің салдарын байыппен пайымдайтын парасатты қажет етсе, қоғамдық тыныштық пен адам қауіпсіздігін қорғауға арналған қызметте осынау талаптардың мәні тіпті айрықша. Заң үстемдігін қамтамасыз етуге, жұрттың бейбіт тіршілігіне қалқан болуға ғұмырының елеулі кезеңін арнаған ішкі істер саласының ардагері Алимуханбетов Еркебулан Жуматаевичтің еңбек жолы да міндетке адалдық пен мұқияттылықты қатар ұстануды талап ететін жауапты кәсіппен сабақтас. Құқық қорғау ісінде әрбір деректің астарына үңіліп, жағдайды салмақтай білу қаншалықты маңызды болса, қабылданған ұйғарымның азамат тағдырына ықпалын ескеру де соншалықты қажет.
Өйткені тәртіп күзетіндегі маманның байыптылығы ел ішіндегі сенімнің беріктігіне қызмет етеді.
1982 жылғы 19 сәуірде Ақтөбе облысында дүниеге келген Еркебулан Жуматаевичтің туған ортасында еңбекті қадірлеу, көпшілікпен етене араласу, жұртшылық мұқтажына ықылас таныту ұғымдары ата-ана тағылымы арқылы бойға сіңіп, отбасылық тәрбиенің өзегінен орын алды.
Әкесі Жанаев Жұматай Алимуханбетович ұзақ жылдар «Көктас» ЖШС зауытының тау-кен цехын басқарып, өндірістің сан тарау міндетін атқарса, кейін денсаулығына байланысты ҚТЖ Мұғалжар станциясында жұмыс істеді. Өндірістік басшылық күнделікті үдерістің ретін қадағалап, ұжым әрекетін үйлестіруді қажет ететіндіктен, мұндай кәсіптің табиғатында ұйымдастырушылық қабілет пен тиянақтылықтың орны бөлек.
Жұматай Алимуханбетовичтің белсенділігі негізгі кәсібінің аясымен шектелмей, бос уақытындағы асабалық өнерімен, қоғамдық іс-шараларды ұйымдастыруға атсалысуымен, көпшілік бас қосқан ортадағы аралас-құраластыққа да арқау болды. Ән айтып, түрлі музыкалық аспаптарды меңгерген әкенің өнерге жақындығы күнделікті тіршілігіне өзіндік ажар берсе, ауыл депутаты ретіндегі міндеті ел ісіне тікелей қатысуына мүмкіндік ашты. Кәсіптің қыр-сырын игеру мен өнердің тілін табуды қатар алып жүрген азаматтың осындай тіршілік қалпы перзент тәрбиесіне нәр беретін отбасылық өнегенің бір арнасы еді.
Анасы Сальбекова Даметкен 1955 жылғы 16 қарашада дүниеге келген, Мұғалжар ауылындағы ҚТЖ Мұғалжар станциясында станция кезекшісі болып қырық жыл еңбек етіп, зейнет демалысына шыққан. Пойыздар қозғалысының реттілігі мен қауіпсіздігіне тікелей қатысы бар кезекшілік жұмысы уақыт дәлдігін, ұдайы зейінді, шұғыл жағдайда сабыр сақтай білуді қажет ететіндіктен, теміржол бойында өткен төрт онжылдықтың әр белесінде мамандық жүктейтін міндеттің салмағы жатыр. Қазіргі таңда жеті немеренің әжесі атанып отырған Даметкеннің бауырындағы ұрпақтың бесеуі тұңғышының, яғни Еркебулан Жуматаевичтің перзенттері болса, екеуі інісінің балалары. Ұзақ жылғы теміржолшы тіршілігінен кейінгі уақытын әже солардың тәрбиесіне арнап, шаңырақтағы тәлімнің жалғасын жас буынның бойынан табуға ден қойып келеді.
1989 жылы Мұғалжар орта мектебінің табалдырығын аттаған Еркебулан Жуматаевич алғашқы білім баспалдақтарынан өтіп, аталған оқу орнын 1999 жылы аяқтағаннан кейін құқық саласын таңдады. Сөйтіп, алдағы кәсіби бағытының іргетасын заңгерлік даярлықпен бекітті. Заңның әр бабы адам тағдырына қатысты шешімнің өлшемі, қоғамдық тәртіптің тірегі, азамат алдындағы жауапкершіліктің таразысы іспетті болғандықтан, осынау мамандықты меңгеру құқықтық қағидаларды білумен қатар, олардың өмірлік мәнін терең пайымдауды да қажет етеді. Кейінгі қызмет сатыларында теориялық таным мен күнделікті тәжірибені сабақтастыруға мүмкіндік берген білімнің бастауы мектеп қабырғасынан кейінгі осы таңдауда жатты.
2003 жылы Қазақ мемлекеттік заң академиясын тәмамдап, құқықтану мамандығы бойынша заңгер біліктілігін алған Еркебулан Жуматаевич ізденісін одан әрі жалғастырып, 2021 жылы Қазақ Орыс халықаралық университетіндегі оқуын сол бағытта аяқтады. Нәтижесінде құқық магистрі дәрежесіне ие болды. Жоғары оқу орындарында жинақтаған білім қоры кәсіби міндеттерді құқықтық тұрғыдан зерделеуге, тәжірибеде кездесетін мәселелерді заң талаптарымен салыстыра қарастыруға негіз қалады.
Мамандық машығын жетілдіруді үздіксіз даярлықпен сабақтастыра отырып, 2018 жылғы 19 қыркүйектен 29 қыркүйекке дейін Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің М. Есболатов атындағы Алматы академиясындағы Антитеррор мамандарын даярлау орталығында «Экстремизмге қарсы күрестің өзекті мәселелері» курсы бойынша біліктілігін арттырды. Қоғам қауіпсіздігіне төнетін қатердің табиғатын тану, алдын алу шараларының мәнін ұғыну айрықша зерделілікті қажет ететіндіктен, мұндай даярлық құқық қорғау саласындағы арнайы танымның аясын кеңейткен еді. Кәсіби жетілуге бағытталған келесі кезеңде, 2022 жылғы 28 наурыздан 28 сәуірге дейін Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің Ақтөбе заң институтында «Білім беру ұйымындағы басқару негіздері» курсын меңгеріп, білімін толықтырды.
Еркебулан Жуматаевичтің құқық қорғау жүйесіндегі еңбек жолына әзірлігі 2004 жылғы 26 қаңтардан 27 наурызға дейін Ақтөбе қаласындағы Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің бастапқы даярлау училищесінде тыңдаушы ретінде білім алып, мамандықтың алғашқы машықтарын меңгеруден басталды. Кәсіби қалыптасудың әліппесіндей болған осы даярлық кейін қылмыспен күрес пен жедел іздестірудің, басқару ісі мен кезекшілік жүйесінің, қоғамдық тәртіпті сақтау мен жол қауіпсіздігін қамтамасыз етудің сан тарау міндеттерін игеруге негіз қалап, теориялық танымды тәжірибе талабымен сабақтастыруға мүмкіндік берді.
2004 жылғы 8 маусымда Ақтөбе қалалық ішкі істер бөлімінің қылмыстық іздестіру бөлімшесіне қабылданып, 2005 жылғы 11 қаңтарға дейін жедел іздестіру тобының жедел уәкілі қызметін атқарған жас маманның алғашқы еңбек кезеңі әр деректің мәнін жіті зерделеуді қажет ететін жауапты саламен байланысты еді. Қылмысты ашуға бастайтын айғақтың көмескі ізін ажырату үшін қырағылық қаншалықты қажет болса, уақыт пен жағдай талабына шұғыл үн қату, адам психологиясын түсіну, заң шеңберінде нақты шешім қабылдау да соншалықты маңызды. Өйткені мұндағы әрбір әрекеттің ар жағында азамат тағдыры мен қауіпсіздігіне қатысты салмақты міндет жатыр.
2005 жылғы 11 қаңтардан 2010 жылғы 22 қаңтарға дейін Ақтөбе қалалық ішкі істер бөлімінің криминалдық полиция бөлімшесіндегі жеке тұлғаға қарсы қылмыстарды ашу тобында жедел уәкіл міндетін атқарып, кәсіби жолын адам құқықтарын қорғауға тікелей қатысты бағытта жалғастырды. Бес жылдық белесті қамтыған осы мерзімнің күнделікті мазмұнын қылмысты анықтаудың жауапкершілігі, жедел жұмыстың тиянақтылық пен шапшаңдықты қатар қажет ететін талабы, азаматтарды заңсыз қолсұғушылықтан қорғау ісі құрады.
2010 жылғы 22 қаңтардан 11 маусымға дейін Ақтөбе қалалық ішкі істер басқармасының уақытша ұстау изоляторы бастығының жедел жұмыс жөніндегі орынбасары қызметін атқарған Еркебулан Жуматаевичтің кәсіби міндеттері ұйымдастыру ісімен толығып, жинақтаған тәжірибесін басшылық жауапкершілігімен сабақтастыратын кезең болды. Сол жылғы 11 маусымда аталған басқарманың штаб бастығы лауазымына кірісіп, 3 желтоқсанға дейін құрылымдық буындардың өзара үйлесімін қажет ететін басқарушылық бағытта еңбек етті. Штабтық жұмыстың мәні сан тарау мәліметті бір арнаға жинап, күнделікті қызметтің реттілігін қамтамасыз етуде жатқандықтан, мұндай міндетке тиянақтылықпен қатар, тұтас жүйенің тынысын бағамдайтын байыпты пайым қажет.
2010 жылғы 3 желтоқсаннан 2012 жылғы 15 мамырға дейін Ақтөбе қалалық ішкі істер басқармасы штаб бастығының орынбасары әрі кезекші бөлімнің бастығы ретінде қос міндетті қатар атқарып, ұйымдастырушылық жауапкершілікті шұғыл әрекет ету талабымен ұштастырды. Тәуліктің кез келген сәтінде туындауы ықтимал жағдайға дайын тұруды, келіп жеткен ақпаратты дәл саралауды, тиісті бөлімдердің қимылын өзара үйлестіруді қажет ететін кезекшілік жүйесі мекеменің тамыр соғысын қадағалайтын тетік іспетті. Сондықтан мұндағы әр шешім тәжірибеге, жинақылыққа және уақытты ұтымды пайдалануға сүйенеді. Жеделдік пен мұқияттылықты тең ұстау, хабардың маңызын дер кезінде ажырату осындай қызметтің кәсіби өзегін құрайды.
2012 жылғы 15 мамырдан 2013 жылғы 5 маусымға дейін Ақтөбе қалалық ішкі істер басқармасы штаб бөлімшесінің кезекші бөлім бастығы міндетін жалғастырса, 2013 жылғы 5 маусымнан 2015 жылғы 11 қыркүйекке дейін осы басқарманың Жедел басқару орталығындағы аға инспектор лауазымында еңбек етті. Ақпарат ағыны үзілмейтін, жағдайдың өзгерісін үнемі назарда ұстау талап етілетін мұндай ортада әр хабарды байыппен қабылдап, мазмұнын нақтылау мен тиісті әрекетті үйлестірудің маңызы айрықша, өйткені кезекшілік тәртібінің тиянағы бүкіл құрылымның өзара ықпалдастығына тікелей қатысты.
2015 жылғы 11 қыркүйектен 2018 жылғы 19 шілдеге дейін Ақтөбе облысы Ішкі істер департаментінің Жедел жоспарлау басқармасы кезекші бөлімінің инспектор кезекшісі ретінде кәсіби жолын жалғастырып, облыстық құрылымдағы міндеттерді атқарды. Қылмыстық іздестіруден штабтық жұмысқа, кезекші бөлімнен жедел жоспарлауға дейінгі бірнеше бағытты қамтыған еңбек кезеңдері ішкі істер жүйесінің әр буынын тәжірибе жүзінде танып, жекелеген қызметтердің ортақ мақсат аясындағы байланысын тереңірек зерделеуге мүмкіндік берді.
Еркебулан Жуматаевичтің кәсіби жолындағы келесі кезең ведомстволық білім беру жүйесімен сабақтасып, 2018 жылғы 19 шілдеден 23 тамызға дейін Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің М. Бөкенбаев атындағы Ақтөбе заң институтының қарамағында болды, ал 23 тамыздан 2019 жылғы 14 қазанға дейін аталған оқу орнының кезекші бөлімін басқарды. Құқық қорғау құрылымдарында жинақталған практикалық тәжірибені арнайы даярлық мекемесінің күнделікті қызметімен ұштастырған осы міндеттің өзегінде ішкі тәртіптің тиянағы, ақпараттың нақтылығы, ұйымдастыру ісінің үйлесімі жатты. Өйткені кезекшілік жұмысы тұтас ұжымның тынысын бақылап отыратын күретамыр іспетті үздіксіз назарды қажет етеді.
2019 жылғы 14 қазаннан 11 қарашаға дейін Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің М. Бөкенбаев атындағы Ақтөбе заң институтының әскери және арнайы қамтамасыз ету бөлімшесі бастығының міндетін атқарып, бұдан кейін 11 қарашадан 25 қарашаға дейін ұйымдастырушылық-штаттық өзгерістерге байланысты мекеме қарамағында қалды. Сол жылғы 25 қарашадан 2020 жылғы 6 ақпанға дейін аталған бөлімше басшысының міндетіне қайта кірісіп, қамтамасыз ету бағытының жауапкершілігін жалғастырды. 2020 жылғы 6 ақпаннан 2021 жылғы 4 ақпанға дейін жеке өтініші бойынша Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің М. Бөкенбаев атындағы Ақтөбе заң институты әскери және арнайы қамтамасыз ету бөлімшесінің аға инспекторы ретінде еңбек етті. Ведомстволық білім ордасындағы осы кезең құқық қорғау саласының практикалық міндеттерімен қатар, кәсіби даярлықты қамтамасыз етудің өзге қырын тануға мүмкіндік беріп, оқу үдерісіне тірек болатын ұйымдастыру жұмыстарының маңызын тәжірибе аясында зерделеуге жол ашты.
2021 жылғы 4 ақпаннан 2022 жылғы 25 ақпанға дейін Ақтөбе облысы Полиция департаменті Жергілікті полиция қызметі басқармасының қоғамдық тәртіпті қорғауды ұйымдастыру және жол қауіпсіздігін қамтамасыз ету істері жөніндегі бөлімінің іздестіру тобында аға инспектор қызметін атқарып, еңбек бағытын азаматтардың қауіпсіздігіне тікелей қатысты міндеттермен жалғастырды. Іздестіру ісі деректерді өзара салыстыруды, мәліметтің мәніне үңілуді, әр әрекеттің заңдық негізін мұқият ескеруді қажет ететіндіктен, мұндағы кәсіби пайым дәлдік пен жеделдікті қатар ұстауға сүйенеді. 2022 жылғы 25 ақпаннан 21 қыркүйекке дейін сол басқарманың қоғамдық тәртіпті қорғауды ұйымдастыру және жол қауіпсіздігін қамтамасыз ету бөлімінің іздестіру тобында ерекше тапсырмалар жөніндегі аға инспектор міндетін атқарып, қызметінің кезекті белесін қоғамдық тыныштықты сақтау мен қозғалыс қауіпсіздігіне қатысты жауапты бағытта жалғастырды.
Көп жылғы кәсіби тәжірибені аудандық деңгейдегі басшылық міндетпен сабақтастырған жауапты белес Қарғалы өңірінде жалғасып, Еркебулан Жуматаевич 2022 жылғы 21 қыркүйектен 2023 жылғы 16 қаңтарға дейін аудандық полиция бөлімі бастығының бірінші орынбасары міндетін уақытша атқарды. 2023 жылғы 16 қаңтардан бастап аталған лауазымға тағайындалып, ішкі істер органдарындағы ұзақ жылғы қызметін осы орында аяқтап, зейнетке шықты.
Жылдар бойы атқарылған міндет пен көтерілген жауапкершіліктің ресми айғағы ретінде Еркебулан Жуматаевичтің өмірбаянынан ведомстволық марапаттар да өз орнын алды. III, II және I дәрежелі «Ішкі істер органдарындағы мінсіз қызметі үшін» медальдары, «Қазақстан полициясына 30 жыл» мерекелік төсбелгісі әр кезеңдегі еңбегіне берілген құрметтің белгісі ретінде кәсіби ғұмырының маңызды белестерін толықтырды. Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің, Ақтөбе облысы Ішкі істер департаментінің, Ақтөбе қаласы әкімінің және Қарғалы ауданы әкімінің Алғыс хаттарына ие болуы да азаматтық парызын өтеуге арналған жылдарының ресми тұрғыдан ескерілгенін көрсетті.
Зейнет демалысына шыққаннан кейін де туған ауылынан қол үзбеген Еркебулан Жуматаевичтің тіршілік арнасы жергілікті өндіріс ісімен сабақтасып, інісі Жұматай Қуаныш Жуматаевичпен бірге сол елді мекенде қиыршық тас өндіретін «НұрСтройСистем» ЖШС зауытын салды. Бүгінде кәсіпорындағы өндіріс үдерісін қадағалап, еңбегін туған жердің шаруашылық тынысымен байланыстырып келеді. Шикізатты өңдеуден дайын өнім алуға дейінгі жұмыстардың реттілігі мен өзара үйлесімін қажет ететін мұндай кәсіпте де ұйымдастырушылықтың, уақытты ұтымды пайдаланудың, күнделікті іске мұқият қараудың маңызы зор.
Ағайынды азаматтар негізін қалаған кәсіпорын ауыл тұрғындарына жаңа жұмыс орындарын ұсынып, тұрақты табыс табуға мүмкіндік берді. Сөйтіп, елді мекеннің күнкөрісіне өндіріс арқылы үлес қосатын нақты бастама жүзеге асты. Қызметтік кабинеттен бастау алған жауапкершілік туған топырақтағы зауыт тіршілігінде өз жалғасын тауып, зейнетке шығу еңбекке деген ықыластың шегін белгілемейтінін танытты. Ауылға тамыр тартқан осы кәсіптің мәні шығарылған өніммен ғана өлшенбейді, тұрғындардың тұрақты жұмыспен қамтылып, маңдай терімен несібе табуына жол ашуы да бастаманың қоғамдық маңызын тереңдете түседі.
Еркебулан Жуматаевич үшін отбасы – ғұмырдың ең қымбат тіректерінің бірі. Азаматтық міндеттің салмағын көтерген жанға шаңырақтың жылуы қашанда саялы бәйтеректің көлеңкесіндей қадірлі. Бұл берік отбасылық ошақтың арқауы – оның асыл жары, полиция династиясының өкілі, полиция подполковнигі Алтынай Кульниязова. Ішкі істер органдарының ардагері, әкесі Инирбай Кульниязовтың адалдық пен ар-ождан туралы өнегелі тәрбиесін, сондай-ақ қаржы саласының маманы болған анасының ұқыптылығын бойына сіңіріп өскен Алтынай бала кезінен өзгеге мейірім танытып, жәрдемдесуге құштар болып өсті. Мектепті үздік аяқтағаннан кейін, әке өнегесі мен өз бойындағы сараптамалық зеректіктің жетелеуімен ол ІІМ ҚР ІІМ Ақтөбе заң институтына оқуға түсіп, оны да үздік дипломмен аяқтады. Бүгінде сіңлісі Айнұр да ішкі істер саласында абыройлы қызмет етіп, әке жолын қатар жалғастырып келеді.
Еңбек жолын Ақтөбе қалалық полиция бөлімінде бастаған Алтынай Кульниязова – қазіргі таңда Ақтөбе облысы Полиция департаменті Тергеу басқармасының аса маңызды істер жөніндегі аға тергеушісі. Ішкі істер органдарында 26 жылдан аса уақыт бойы абыроймен еңбек етіп келе жатқан нәзік, бірақ қайсар жан он жыл бойы ең күрделі әрі ауыр қылмыстарды тергеумен айналысып, талай шиеленісті істердің түйінін тарқатты. Алтынайдың бұл жауапты да күрделі қызметі оның азаматтық ұстанымы мен кәсіби біліктілігінің биік көрінісі болып табылады.
Осылайша, қызметтегі биік жауапкершілік отбасындағы жылулықпен жарасым тауып, аяулы ана мен ардақты жардың өмірлік жолын айшықтап тұр. Бес перзенттің әкесі мен анасы ретінде Еркебулан мен Алтынайдың өмірінің негізгі мазмұны – ұрпақ өсірудің үлкен жауапкершілігімен сабақтасып, күнделікті тіршілігінің ең аяулы әрі берекелі арнасын құрайды.
Қызы Жұматаева Айым Еркебуланқызы мектепте оқып жүрсе, Жуматаева Айша Еркебуланқызы да білім алуда, ал Жұматаева Айбибі Еркебуланқызы балабақшаға барады. Ұлдары Жұматаев Ерсұлтан Еркебуланұлы мен Жұматаев Әмірсұлтан Еркебуланұлы да балабақша тәрбиеленушілері. Осылайша шаңырақтағы бес баланың балдәурен кезеңі оқу мен тәрбиенің алғашқы баспалдақтарында жалғасып келеді.
Мұғалжардағы қарапайым еңбек ортасынан бастау алған азаматтық жолдың негізінде ата-ана тәрбиесімен орныққан тағылым жатса, құқық саласындағы білім сол тәрбиені кәсіби даярлықпен бекітіп, жедел іздестіру жұмысында шыңдалған тәжірибе мамандықтың сан қырлы міндеттерін меңгеруге тірек болды. Штаб пен кезекші бөлімдердегі жауапкершілік, ведомстволық білім беру мекемесіндегі қызмет, қоғамдық тәртіпті сақтау мен жол қауіпсіздігін қамтамасыз ету бағытындағы ізденіс, аудандық полиция басшылығындағы ұйымдастыру ісі бірін-бірі толықтырып, жиырма жылға жуық уақытты қамтыған кәсіби ғұмырдың мазмұнын байытты. Заң талабын нақты жағдаймен сабақтастырып, әр шешімнің адам тағдырына қатысты салдарын ескеруді қажет ететін салада осындай әртарапты даярлықтың маңызы айрықша, өйткені құқық қорғаушының біліктілігі таным тереңдігімен қатар, күнделікті әрекетінің дәлдігі арқылы да танылады.
Ішкі істер жүйесінің түрлі сатыларында еңбек еткен Еркебулан Жуматаевич зейнетке шыққаннан кейін де туған жердің тынысынан шет қалмай, өндіріс ісіне араласып, ауылдастарына жұмыс мүмкіндігін ұсынатын кәсіптің басында жүр. Ел алдындағы міндетін өтеуге арналған жылдардың жалғасы енді ауыл тіршілігіне септігін тигізетін бастамамен сабақтасып, азамат ғұмырының мәнін тындырылған істің нәтижесінен іздеуге жетелейді. Өмірдің салмағын лауазым атауларынан гөрі жұртқа тиген пайда, мойынға алған міндетке адалдық, кейінгі буынға қалатын өнегелі іс тереңірек танытады. Ал туған топыраққа сіңген маңдай тер мен ұрпақ тәрбиесіне арналған ықылас сол ғұмырдың ең қымбат қазынасы.
Ел тыныштығын күзетуге арналған жылдарын туған жердегі кәсіппен сабақтастырып, азаматтық парызын адал еңбекпен жалғастырып келе жатқан Еркебулан Жуматаевичке зор денсаулық, отбасына амандық, шаңырағына құт пен береке тілейміз. Ауылдастарының игілігіне қызмет еткен бастамалары баянды табысқа жетіп, маңдай терінің өтеуін жұрттың ықыласынан, әкелік мейірімінің қарымын перзенттерінің қуанышынан көре берсін. Алдағы ғұмыры ізгі мұраттарының орындалуымен мәнді болып, туған топырақта тамыр жайған кәсібі өркендеп, ұрпағының мерейлі жетістіктерін қызықтайтын шуақты күндері молая бергей.
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()