Қазақтың кең даласы – мың жылдық көшпенділер мінезінің бесігі. Ежелгі заманнан бері бұл өлкеде адам несібесі малмен өлшенген. Ұлы көштер дәуірі мен Түркі жұртының дәуірлеген шақтарында жұт пен індеттің алдын алу – ұлттық қауіпсіздіктің басты шарты болды. Жыраулардың «Мал баққанға бітеді» деген өсиеті тек шаруаның ережесі емес, ұлт тұғырының мықтылығын меңзеген еді. Сондықтан малдың бабын біліп, емін тапқан жандарды халық «малшының медеті» деп ерекше қадірлеген.
      Заман ауысып, кеңшарлар құрылған Кеңес дәуірінде де бұл мамандықтың жүгі жеңілдеген жоқ. Мал дәрігері – ауыл тынысын үздірмейтін көрінбес күретамыр іспетті, бүтін бір өңірдің экономикалық тұрақтылығын арқалады. Бүгінгі нарық заманында жауапкершілік формасы өзгергенімен, «Еңбегі бардың – ырысы бар» деген дала заңы өз күшінде қалды.
      Осынау абыройлы жолдың нағыз иесі – Сейілханов Сұңғат Сейілханұлы. Оның өмір жолы – бір ғана адамның тарихы емес, тұтас бір дәуірдің шежіресі.
      Сұңғат Сейілханұлы 1955 жылы 6 желтоқсанда қасиетті Қарқаралы өңірінде, Сартау ауылдық округіне қарасты Қаратау (қазіргі Н. Нұрмақов атындағы) кеңшарында дүниеге келді. Қарқаралының қатал да қайсар табиғаты оның болмысына төзімділік пен сабырды дарытты.
      Сұңғат Сейілханұлының әкесі Сейілхан – кеңшардың күйбең тірлігін иығымен көтерген, адал еңбектің туын жықпаған қарапайым дала перзенті. Ол – маңдай тердің қадірін іспен ұғындырып, «Ердің құны – еңбегімен» өлшенетінін қанына сіңірген жан. Ауыл арасындағы абыройы дауыс көтеріп, пәрмен беруден емес, үнсіз атқарған тындырымды ісінен өрілген. Мұндай әке – үй ішіндегі темірдей тәртіптің де, түздегі салмақты беделдің де алтын таразысы. Баланың бойындағы қайсар жігер мен «ел мақтаған азамат» болуға деген талпынысы әкенің осы бір байқатпай дарытқан тәлімінен бастау алады.
      Ал анасы Бариха – саналы ғұмырын отбасының берекесін кіргізіп, перзент тәрбиесіне арнаған аяулы жан. Ол мектеп тақтасының алдында тұрмаса да, өз шаңырағында алты бірдей тәрбиелі ұрпақ өсіріп шығарған өмірлік ұстаз. Оның болмысы – бір әулеттің ғана емес, тұтас елдің ертеңі болар азаматтарды қалыптастыру жауапкершілігімен ұштасқан.
      Алты перзентті мәпелеп өсіріп, «Күміс алқа» иегері атанған бұл абзал ана – үйдің құты, ауылдың ырысы. Қазақы ұғымда көпбалалы ананың жүрегі – бір мезетте бірнеше тағдырдың жүгін арқалаған төзім мен мейірімнің қайнары. Үйдегі тірлік пен бала тәрбиесін қатар қаузаған ананың еңбегі сырт көзге қарапайым көрінгенімен, оның ішкі мазмұны мен атқарған миссиясы жүз құдықтың тереңдігімен тең.
      Осындай берекелі шаңырақта өскен баланың бойына екі ұлы құндылық қатар егілді: табандылық пен жауапкершілік. Әке өнегесі тіршіліктің қатал заңын ұқтырса, ана тәлімі рухани биіктеуге жол ашты. Бұл – қазақ ауылының жазылмаған қағидасы: «Ел қатарына қосылам десең – оқы, үйрен; адам қатарында болам десең – еңбек ет». Сейілхан шаңырағында бұл қағида жалаң сөзбен емес, күнделікті шынайы амалдармен дәлелденіп отырды.
      1963 жылы ол Қаратау кеңшарындағы Алғабас мектебінің табалдырығын аттап, үлкен өмірге алғашқы қадамын жасады. Қазақы танымдағы «оқу» – тек таңба тану емес, парасат биігіне өрлеудің бастауы. Ол заманның ауыл мектебі бүгінгідей технологиямен жабдықталмаса да, ұстаздың қадірі биік, тәрбиенің іргесі берік болатын. Соның нәтижесінде жас Сұңғаттың ойы толысып, зеректігі шыңдалды. 1973 жылы Егіндібұлақ мектеп-интернатын тәмамдап, алтын ұясынан қанат қақты.
      Алайда азаматтың жолы тек партамен шектелмейді. 1974–1976 жылдары Чехия жерінде Кеңес Одағы Қарулы Күштері қатарында сап түзеп, Отан алдындағы қасиетті борышын өтеді. Бұл кезең оның бойындағы тәртіпті, төзімді және жауапкершілікті шыңдай түскен үлкен сын еді. Әскерден оралған соң, жүрек қалауымен Алматыдағы Зоотехникалық-ветеринария институтына түсіп (1976–1981), мал дәрігері мамандығының қыр-сырын терең меңгерді.
      Қазақ ұғымында еңбек – адамның еңсесін тіктейтін құрал ғана емес, ар-намыстың өлшемі. Мал шаруашылығы – «аманатқа қиянат қылмауды» талап ететін ерекше сала. Өйткені төрт түліктің амандығы – тұтас бір ауылдың несібесі мен берекесі. Осы несібені індеттен қорғап, дертіне дауа табатын мал дәрігерінің беделі құрғақ сөзбен емес, қақаған аязда қора күзетіп, аптап ыстықта өріс аралаған төзіммен өлшенеді.
      Сұңғат Сейілханұлы 1982 жылдан бастап 1997 жылға дейін Қарқаралы ауданының Н. Нұрмақов атындағы кеңшарында бас мал дәрігері қызметін атқарды. Бұл кезең – ауыл шаруашылығының талабы қатал, жүгі ауыр шағы еді. Әр күн есеппен басталып, есеппен аяқталатын: төл алу, өнімділік, мал басын сақтау. Қағаздағы жоспардың артында тірі жанды малдың күйі тұрды. Сұңғат Сейілханұлы үшін бұл жұмыс – ғылыми білім мен дала заңын ұштастырған кәсіби міндет қана емес, азаматтық парыз болды.
      Ел тарихына үңілсек, баяғының адамы жұттан қорықса, бүгінгі заманның күресі – сол қауіптің ғылыми сипат алған түрімен айқасу. Кешегі күн індетті «Тәңірдің салғаны» деп мойындаса, бүгінгі ветеринария оның себеп-салдарын ашып, алдын алу жолдарын ұсынады. Сұңғат Сейілханұлы осы ғылым мен даланың арасындағы алтын көпір болды. Ол теориялық білімді күнделікті тірлікке сіңіріп, ғылыми дағдыны шаруашылықтың игілігіне айналдырды.
      Сұңғат Сейілханұлының кәсіби болмысы тек қалыпты жұмыспен шектелмеді. Ол аудандық, облыстық деңгейдегі семинар-кеңестерге тұрақты қатысып, мамандық көкжиегін кеңейтіп отырды. «Білгенің бір тоғыз, білмегенің тоқсан тоғыз» деген қазақ даналығын ұстанған ол әлемдік тәжірибе мен соны әдістерді өндіріске енгізуді парыз санады. Оның пайымында ветеринария – бүгінгі нәтиже ғана емес, ертеңгі амандықтың кепілі. Індеттің алдын алу – келешектің қамы, ал мал тұқымын асылдандыру – өрістің берекесін еселейтін көпжылдық стратегия.
      1990-жылдардың орта тұсы қазақ даласына үлкен тарихи сынақ әкелді. Тәуелсіздіктің таңы атып, ел еңсесін тіктегенімен, экономикалық жүйенің ауысуы ауыл өміріне ауыр тиді. Кешегі орталықтан басқарылған кеңшарлар тарқап, үйреншікті тірліктің тізгіні босады. Бұл кезең көптеген жандар үшін тоқырау мен белгісіздік уақыты болса, қайратты жандар үшін нағыз болмысты танытатын сын сағаты еді. «Жел соқпаса, шөптің басы қимылдамайды» демекші, заманның қатал желі соққанда жасымай, еңбектің жаңа соқпағын табу – нағыз ердің ісі.
      1997 жылы Н. Нұрмақов атындағы кеңшар тараған соң, Сұңғат Сейілханұлы Ахмет қыстағында «Заңғар» атты жеке шаруа қожалығының іргетасын қалады. Бұл қадам – тек бір әулеттің қамы емес, нарық заманында ауылдың жаңа тынысын ашқан батыл бастама болды.
      Ұжымдық жауапкершіліктен жеке тәуекелге: кеңшар тұсында жүк ортақ болса, жеке шаруашылықта бүкіл салмақ – үміт те, жауапкершілік те иесінің иығына түсті. Жұмыс ырғағындағы «жоспар» ұғымын – нарық, «бұйрық» сөзін – қатал есеп алмастырды. Қандай жүйе болмасын, Сұңғат Сейілханұлы үшін бұл жолдың басты қозғалтқышы – ерінбегеннің еңбегі еді. Ол кеңшардың тәртібін нарықтың икемділігімен ұштастырып, дала заңына адал күйінде жаңа заманның кәсіпкеріне айналды.
      Сұңғат Сейілханұлының ұзақ жылғы қажырлы еңбегі мен кәсіби біліктілігі ескерусіз қалмады. Оның кеудесіне тағылған әрбір марапат – кездейсоқ келген сый емес, маңдай тердің өтеуі мен халық ықыласының шынайы көрінісі.
      2024 жылдың 9 қаңтарында Қазақстан Республикасы «Ауыл шаруашылығы ардагерлер кеңесі» қоғамдық бірлестігінің шешімімен, саланың дамуына қосқан қомақты үлесі үшін «Құрметті ардагер» төсбелгісімен марапатталды.
      2024 жылғы 7 қазанда Ауыл шаруашылығы қызметкерлерінің салалық кәсіптік одағы өндірістегі жоғары көрсеткіштері мен мінсіз қызметі үшін «Елеулі еңбегі үшін» медалі табыс етілді. Сонымен қатар, Сұңғат Сейілханұлының есімі 2024 жылы жарық көрген «Қазақстан 
      Республикасы Ауыл шаруашылығының құрметті ардагерлері» атты республикалық энциклопедиялық жинаққа құрметті тұлға ретінде енгізілді. Бұл кітап оның салаға сіңірген еңбегінің мемлекеттік деңгейде мойындалғанын білдіреді.
      2025 жылдың 20 қаңтарында кәсіподақ қозғалысын нығайтуға және ауыл шаруашылығы саласын ілгерілетуге атсалысқаны үшін III дәрежелі «Еңбек даңқы» белгісінің иегері атанды.
      2025 жылдың 21 сәуірінде Республикалық ветеринариялық және тағамдық қауіпсіздік қауымдастығының шешімімен, ветеринария саласындағы ерен еңбегі үшін «Ветеринарияның құрметті қызметкері» атағы берілді.
      Сондай-ақ, Сұңғат Сейілханұлы Қарқаралы ауданының әлеуметтік-экономикалық дамуына қосқан үлесі үшін аудан әкімінің «Құрмет грамотасымен» марапатталып, 70 жасқа толған мерейтойында Ауыл шаруашылығы ардагерлер кеңесінің атынан «Мерейлі алқа» медалімен ұлықталды.
      Бұл марапаттардың барлығы – Сұңғат Сейілханұлының «елдің баласы» деген атқа кір келтірмей, ата-ана аманатын абыроймен арқалап келе жатқандығының жарқын дәлелі. Ол үшін ең үлкен атақ – ата кәсіпті жандандырып, туған жердің берекесін арттырудағы елдің батасы мен алғысы.
      Сұңғат Сейілханұлының ғұмыр жолындағы ең басты тірегі де, таусылмас күш-қуат көзі де – оның берекелі отбасы. Кеңшардың жауапты жұмысында да, нарық заманының алмағайып өткелдерінде де ол артында асқар таудай демеушісі, сенімді серігі барын сезініп, алға ұмтылды. Оның өмірлік жолдасы – Белгібаева Ардақ жоғары білімді педиатр-дәрігер. Бұл екі тұлғаның тоғысқан тағдыры ауыл тіршілігінің тұтас бір бейнесі іспетті: бірі – дала несібесі төрт түліктің амандығын күзетсе, екіншісі – адамзаттың ақ қанат үміті, сәбилердің саулығына сақшы болды. Осындай үйлесімді жұп «Бірлік бар жерде – тірлік бар» деген аталы сөздің ақиқатын өз өмірлерімен дәлелдеп келеді.
      Бұл шаңырақтағы тәрбие – құрғақ ақылмен емес, ата-ананың күнделікті шынайы үлгісімен, маңдай тердің адалдығымен өрілді. Перзенттерінің білім жолында биікке ұмтылуы – әке қатаңдығы мен ана мейірімінің, табанды еңбектің заңды жемісі.
      Ұлы Сағын – жоғары білімді маман. Бүгінде жары Саягүлмен бірге Мадина, Шаһназар және Хансұлтан есімді үш бүлдіршінді тәрбиелеп отырған үлгілі отағасы. Немеренің күлкісі – ата шаңырақтың шырағын маздатып, ұрпақ сабақтастығының ажырамас алтын арқауына айналды.
      Заңғар мен Дінислам – өмір белестерін біліммен бағындырып, еңбек майданында өз орындарын тапқан, әулет абыройын асқақтатқан білімді азаматтар.
      Қорыта айтқанда, Сұңғат Сейілханұлының шаңырағы – қазақ ауылының қоңыр тірлігіне сән берген, еңбек пен білімді қатар қастерлеген қасиетті қара шаңырақ. Далаға деген жанашырлық пен перзентке деген шексіз махаббат астарласқан бұл әулеттің шуағы ұрпақтан-ұрпаққа нұр болып тарай бермек.
      Алдағы күнде де осы шаңырақтың мерейі үстем, немере-шөберенің қызығы еселене түссін. Ырысы ортаймай, ынтымағы артып, әр атқан таңы құт пен берекеге, тыныштық пен қуанышқа толы болсын!