Уақыт деген алып өзеннің жағасына бір сәт аялдап қарасаңыз, сол арна бойында адам тағдырларының тастай қашалып, тарихқа айналған ізі жатады. Сол іздердің ішінде елге қызметін тіршіліктің тынысымен емес, жүрек қалауы мен азаматтық мұратпен айқындаған тұлғалар бар. Олар дабырасыз өткен өмірімен-ақ өз дәуірінің өнегесін сақтап, қарапайым еңбектің қадірін биіктетіп, ел жадында ұмытылмас орын алады. Осындай тағдыр иелерінің бірі – сауда саласының адал перзенті, халық сенімін табандылығымен ақтаған арда азамат Тамабеков Сейдрахман Карибаевич.
      Оның ғұмыр жолы – сырт көзге бір қалыпты көрінгенімен, тереңіне үңілген жанға қажыр мен қайраттың, адалдық пен парасаттың шынайы шежіресін көрсететін тағдыр. Сауда саласы – сын да көп, сыналар сәті де көп сала. Қоғам тынысы, халықтың күнкөрісі, елдің берекесі осы саламен біте қайнасып жатқан шақта бұл жолға түсу – тек мамандық таңдауы емес, бүтін бір ұлттың тұрмысына жауапкершілікті мойынға алу еді. Сейдрахман Карибаевич дәл осы жауапкершілікті бар болмысымен қабылдап, әрбір қадамын ел ризашылығына лайық орындауға ұмтылды. Оның өмір бойғы ұстанымы қарапайым еді: «Адал еңбек – адамдықтың айнасы». Сол айнасы өзгермеді, сол мұраты шаң басқан жоқ.
      Сейдрахман Карибаевичтің есімі сауда саласының тарихында тек тәжірибесімен емес, ұқыптылығымен, әділдігімен, ел мүддесін бірінші орынға қойған табандылығымен қастерленеді. Оның әрбір қызмет күні – есеп-қисаптың қатаң тәртібі мен адамшылықтың биік талаптары қатар жүретін күрделі әлемнің тынысын дәл көрсететін шынайы еңбек мектебі. Уақыт өз бағасын берді: бұл кісіні халық ең алдымен адалдығы үшін құрметтейді, адалдығы үшін есінде сақтайды.
      Міне, осы мақаланың өзегі – қарапайым еңбегімен биіктеген, мансабын да, марапатын да маңдай терімен жеткен, ел алғысына лайық өмір сүрген тұлғаның шынайы болмысын ашу. Құрғақ баяндау емес, жүрекке жететін, сөзге жан бітіретін көркем үнмен айтып беру. Өйткені Сейдрахман Карибаевичтің ғұмыр жолы – құрметпен еске алынуға, кейінгі ұрпаққа үлгі ретінде ұсынылуға әбден лайық.
      Сейдрахман Карибаевичтің ғұмыр жолының тамыры қазақ даласының талай сынақ пен сансыз үмітке куә болған өлкесінде басталады. Ол 1939 жылдың қаңтарында Целиноград топырағында дүние есігін ашқан. Сол уақыт – Ұлы Отан соғысының қара көлеңкесі жан-жаққа тарай бастаған, елдің еңсесі ауыр ойға бөккен шақ. Осындай кезеңде өмірге келген сәбидің әр тынысы сол дәуірдің қатал да қайсар мінезін еріксіз бойына сіңіргендей еді. Алаңсыз балалық шақ ол заманда сирек болатын, бірақ дәл сол қиындықтар адамның рухын шыңдап, елге қажетті азаматтың қалыптасуына негіз қалады.
      Сейдрахманның әкесі Карибай – майдан көрген, отты жылдардың қасіретін де, жеңісінің қуанышын да жанымен өткерген ардагер. Карибайдың тыныш көңілінің астарында алапат жылдардың жаңғырығы жатып, әр сөзі мен қимыл-қозғалысынан ерге тән сабыр төгіліп тұратын. Ол баласына ешқашан биік дауыспен бұйрық бермейтін, бірақ бір ауыз «адалдықты тастаушы болма» деген өсиеті Сейдрахманның жүрегіне жазылып қалғандай еді.
      Ал анасы Жамиля – тылда тер төккен, елдің ауыр аманатын нәзік иығымен арқалаған қазақ әйелінің көркем бейнесі. Оның маңдайындағы әжім – уақыттың табы емес, төзімнің өрнегі болатын. Жамиляның ұқыптылығы, мейірімге толы жұмсақ мінезі, үй ішіндегі берекені көздің қарашығындай сақтайтын қасиеті Сейдрахманның бүкіл өмірлік ұстанымына айналды. Анасының әрбір ісінен ол елге қызмет ету деген ұғымның тек үлкен мінберден емес, күнделікті қарапайым еңбектен басталатынын көріп өсті.
      Осындай әке тәрбиесі мен ана мейірімінің ұясы Сейдрахман Карибаевичке өмір бойы серік болған адамдықтың асыл дәнін септі. Мінезіндегі табандылық әкесінен дарыса, кісіге жақындығы мен жүрек жұмсақтығы анасының тәлімімен жетілді. Екі ардагердің шаңырағында өскен баланың бойында елге қызмет ету – парыздан гөрі табиғи қажеттілікке айналды. Дәл осы рухани негіз кейін оның сауда саласындағы әрбір қадамын әділдік, жауапкершілік, сақтық сияқты қасиеттермен өрнектеп отырды.
      Сейдрахман Карибаевичтің туған топырағы оған байлық емес, бірақ байыптылық сыйлады, молшылық емес, бірақ адамдықтың мол қазынасын үйретті. Отбасы оған атақ емес, бірақ намыс жүктеді, жайлы өмір емес, бірақ еңбекпен түлеген өмірдің шынайы қадірін ұқтырды. Ол кейін қандай лауазымда отырса да, қандай міндет атқарса да, баппен өсірілген гүлдей емес, тіршіліктің дауылын ерте көрген өскіндей шыдамды, қайратты, табанды болуына осы отбасылық негіз ықпал етті.
      Сейдрахман Карибаевичтің өміріндегі білімге деген құштарлық жастайынан-ақ бойына ұялап, еңбекпен қатар өріліп жатты. Ол үшін оқу – қолына қалам ұстап қатарға қосылудың ғана жолы емес, өзін-өзі тәрбиелеудің, болашаққа сенімді қадам басудың тұғырлы баспалдағы болды. Өмірдің алғашқы сынақтарын ерте көрген баланың бойында білімге деген ынта құр әуестік емес, ертеңіне жауапкершілікпен қараудың белгісі болатын. Сол себептен ол қандай жұмыстың арасында жүрсе де, ойының бір ұшы үнемі алдағы білімге, ілім іздеуге тіреліп тұратын.
      Жиырмасыншы ғасырдың орта тұсында білім алудың өзі үлкен табандылықты талап ететін. Әсіресе еңбек жолын ерте бастаған жастарға оқу мен жұмысты қатар алып жүру оңай шаруа емес еді. Өз ортасынан озып шығып, Ленинградтағы Кеңестік сауда техникумына жіберілуі – оның еңбектегі жауапкершілігінің және жаратылысындағы тиянақтылықтың алғаш танылған тұсы. Біреуге бұл сапар кеңістіктің ауысуы ғана болып көрінуі мүмкін, ал ол үшін бұл – өмірін жаңа арнаға бұрған, алыстан шақырған мүмкіндік еді.
      Ленинград – ол кезде Кеңес Одағының мәдениет пен ғылымның күретамыры атанған алып шаһар. Осындай дара қалаға келген жас жігіт алғашында өзі жүрген көшенің әр тасынан тарихтың лебін сезгендей болды. Қарапайым қазақ баласының көкірегіне үлкен дүниенің есігі ашылып, таным көкжиегі кеңи түсті. Мәлімсіз әлемге қадам басқанымен, оны ешқашан тосындық қорқытқан жоқ. Себебі ол қайда барса да, өзінің тиянақтылығын, ұқыптылығын, адамдық болмысын жанынан тастамайтын. Бұл қастерлі қасиеттер жаңа ортада да оны сүріндірмей, қайта биіктетуге қызмет етті.
      Техникумды бітіріп, туған елге оралған шақ – оның білімінің сынаққа түскен кезі. Әрбір жаңа міндет, әрбір күрделі тапсырма оның жинаған ілімінің шынайы құнын дәлелдегендей еді. Уақыт өтті, жаңа талаптар туды. Сауда саласы барған сайын күрделеніп, кеңейіп, терең кәсіби білімді қажет ете бастады. Осындай кезеңде тоқмейілсуді емес, тағы да ілгерілеуді таңдаған Сейдрахман Карибаевич 1980 жылы Қарағанды кооперативтік институтына түсіп, «экономист-ұйымдастырушы» мамандығын меңгеріп шықты.
      Сейдрахман Карибаевичтің білім жолы – қарапайым адамның ерік-жігерінің, адал еңбектің, ұмтылыстың биікке бастайтынын дәлелдеген тағдыр сүрлеуі. Ол алған білімін мансап үшін емес, елге адал қызмет ету үшін пайдаланды. Өйткені ол үшін нағыз білім – ең алдымен адамға жүк емес, елге пайда келтіретін құрал. Ал оның сол құралды елі игілігіне жұмсағаны – өмірінің ең мәнді тұсы.
      Ол алғаш рет 1957 жылы ОРС жұмысшы жабдықтау бөлімінде жүк тасушы болып еңбекке араласты. Бұл қызмет ол үшін мансаптың бастауы емес еді, өмір мектебінің алғашқы сабағы болатын. Жүк көтеріп жүріп, ол адамның тіршілік үшін төгетін маңдай терінің қаншалықты қымбат екенін көрді. Сол жылдары ол бір нәрсені анық түйді: ең төменгі қызметтің өзі жауапсыздықты көтермейді, ал адалдық кез келген істің өзегін таза ұстайтын қуат екен. Сондықтан ол істеген жұмысын кісі көріп тұр ма, жоқ па деп емес, ар алдында таза орындауға дағдыланды. Сол әдет кейін оның бар болмысына айналды.
      Жас жігіттің еңбекқорлығы, ұстамдылығы мен тиянақтылығы басшылықтың назарынан тыс қалмады. Ол Ленинградтағы Кеңестік сауда техникумына жіберіліп, білімін жетілдіріп оралғаннан кейін сауда саласының әр баспалдағынан өтті: сатушы болды, дүкен меңгерушісі болды, кейін ОРС-тың орынбасар бастығы қызметін атқарды. Сауда саласы – дәлдік пен адалдықты ең қатты талап ететін сала, ал ол бұл талаптарды өз болмысымен ақтап отырды.
      1983 жылы Компартия тарапынан оған үлкен сенім артылып, Жезқазған облысының сауда басқармасын басқаруға жіберілді. Бұл – оның кәсіби өміріндегі аса жауапты кезеңдердің бірі. 
      Облыстың сауда жүйесін басқару – тек цифр мен есепке үңілу емес, жүздеген адамның еңбегін үйлестіру, қоғамдық қажеттіліктің бағытын белгілеу, халықтың күнделікті тұрмысын қамтамасыз ету деген сөз. Оның талапшылдығы – қатаңдық емес, жүйелілікке шақыру, оның әділдігі – жазалау емес, еңбекті бағалаудың әдісі, оның ұстамдылығы – әлсіздік емес, тәжірибеге негізделген көрегендік еді.
      Ал 1987 жылы оның кәсіби жолы тағы бір маңызды кезеңге ұласты: ол Ақадыр ауданына РАЙПО төрағасы қызметіне жіберілді. Бұл қызмет – ауыл мен ауданның сауда жүйесін шынайы өмірмен бетпе-бет байланыстыратын, халықтың жағдайын ең нақты көрсететін сала. Осында жүріп ол елдің күнделікті тұрмысын жақсартуға еңбек етті. Сауда жүйесін ретке келтіру, ауыл тұрғындарын қажетті тауармен қамтамасыз ету, жұмысшылардың жауапкершілігін арттыру – мұның бәрі оның күнделікті міндетіне айналды. Ол әр дүкеннің, әр қойманың, әр есептің тынысын дәл танып отырды. Халықтың алғысы оның еңбегінің шынайы көрсеткіші болды. Бұл алғыс – бір күндік ықылас емес, жылдар бойы жиналған сенімнің жемісі еді.
      Сейдрахман Карибаевичтің еңбек жолы биік атаққа ұмтылған адамның жолы болған жоқ. Ол қызметтің абыройын емес, қызметтің мағынасын жоғары қойды. Ол басшылыққа қол жеткізгені үшін емес, өзіне жүктелген міндеттің ауырлығын сезінгені үшін жауапкершілігін арттыра түсті. Сондықтан оның алған марапаттары да құр қағаздың қадірін емес, өз қолымен жасаған еңбектің шынайы бағасын білдірді. «Кеңес саудасының үздігі» төсбелгісі – оның көп жылғы тиянақты жұмысының, адалдыққа негізделген өмірлік қағидасының қоғам тарапынан мойындалуы еді. Ал депутаттық қызмет – халық сенімінің көрінісі.
      Еңбек жолының әр күні оның өміріне із қалдырды. Бірақ ол із шаршау немесе өкініш емес, қайта адамның ел игілігі үшін істеген жұмыстың шуағындай жылылыққа толы. Зейнетке 2002 жылы шыққанымен, оның есімі ең алдымен қызметімен қалған жоқ, адамдардың жүрегіндегі разылығымен қалды. Өйткені оның еңбегі – бір мекеменің шекарасында ғана емес, бүтін бір өңірдің тынысымен етене байланысты болған еңбек.
      Сейдрахман Карибаевичтің еңбекпен өрілген өмірінің арқауы тек қызметімен ғана емес, шаңырағының тынысымен де толыққан. Өйткені адам баласының ең үлкен тірегі – өзінің үйі, өзіне демеу болып отырған жанұясы. Оның отбасы – тек тұрмыстық қарым-қатынастың бірлігі емес, қайта өмірлік мұраттарды бөліскен, қуанысты да, қиындықты да тең көтерген, жүрек үндестігімен берік байланған орта болды. Бұл тұрғыда оның жары Алма Аманжолқызы – өмірлік серік қана емес, оның шаңырағының шырақшысы, отбасының рухани өзегі болды.
      Алма Аманжолқызы да Сейдрахман Карибаевич секілді сауда саласында маңдай терін төккен еңбек адамы. Екі тағдырдың тоғысуы – кәсібінің ортақтығы ғана емес, жүректің бір бағытта соғуы, өмірдегі құндылықтарының ұқсастығы. Олар үшін еңбек – міндет емес, адамдықтың өлшемі, отбасы – пана емес, рухани әлем, бала – ертеңге қалдырылған аманат. Қандай қиындық кездессе де, соны сыртқа білдірмей, бір-біріне демеу бола отырып еңсеру – олардың ортақ болмысы еді.
      Бұл шаңырақта дүниеге келген бес перзент – Қуаныш, Гүлнар, Гүлшат, Қуат және Ардақ – ата-анасының тәрбиесін көріп, сол кісілердің еңбекқорлығын бойына сіңіріп өсті. Әрқайсысы өз жолын таңдағанда, артында тұрған асыл екі адамның өмірлік өнегесін серік етті. Сейдрахман Карибаевич үшін балаларының тәрбиесі – айқаймен емес, үлгімен берілетін, ақылмен емес, әрекетпен көрсетілетін дүние. Сондықтан ол үйге келгенде жұмыстың ауырлығын емес, көңілдің кеңдігін ала келетін. Алма Аманжолқызымен бірге балаларына ең әуелі адам болуды, елге пайдалы болуды, адалдықты ту ету туралы үнсіз тәрбиені жүрекке сіңірді.
      Алма Аманжолқызы екеуінің бір-біріне деген сыйластығы жылдар өтсе де көмескіленбеген. Екі адамды байланыстыратын ең берік жіп – ортақ жүрек пен ортақ мақсат. Олардың өмірінде бұл екеуі де болды. Бірі – қызметте, бірі – отбасында, бірі – тіршіліктің мәнінде, бірі – рухани тыныста, бірақ екеуінің жолы бір арнаға тоғысып жатты. Олар шаңырақтың амандығын сақтап, ұрпақ тәрбиесін ойлап, еңбекпен сүрінбей жүріп, көпке үлгі бола білді.
      Сейдрахман Карибаевич үшін отбасы – адам бойындағы биіктікті анықтайтын таразы іспетті. Басшылықтағы бедел, қызметтегі абырой, халықтың алғысы – бұлар уақыттың еншісіндегі дүниелер. Ал шаңырақтағы береке, ұрпақтың амандығы, жардың қолдауы, баланың құрметі – мәңгілік құндылық. Ол осы құндылықтарды тербетіп ұстады, қадіріне жетті, бағасына жете білді. Сондықтан оның өмірінің алтын желісі – қызметтегі табысы емес, отбасындағы мамыражай тынысы.
      Сейдрахман Карибаевичтің шаңырағы – елге қызмет еткен адал азаматтың ғана емес, ұлағатты әкенің де, сүйікті жардың да, үлгілі жанұя иесінің де бейнесін көрсететін кең дүниенің бір бөлшегі. Бұл шаңырақ – еңбектің ерендігін емес, адамдықтың тереңдігін ұрпаққа аманат етіп қалдырған өмір мектебі.
      2015 жылы Сейдрахман Карибаевич бұл фәни сапарын аяқтап, артына адал еңбегімен өрілген өнегелі ғұмырын қалдырды, бірақ оның өмірден өткен күні – бір адамның ғана емес, тұтас бір дәуірдің тынысын өз бойында сақтап келген азаматтың мәңгілікке аттанған сәті еді. Артында қалған естеліктері мен ел жадында сақталған бейнесі – қажырлы еңбектің де, әділдікті ту еткен азаматтық болмыстың да айғағы. Ол өз ғұмырын даңқ қуумен емес, елдің аманатын адал атқарумен өткеріп, сауда саласында таза жолдың, халыққа қызмет етудің шынайы үлгісін көрсетті. Уақыт озған сайын оның бейнесі көмескіленудің орнына, қайта жарқындай түсіп, ұрпаққа еңбектің қадірін, адалдықтың биіктігін ұқтыратын рухани шамшырақ ретінде қалды, ал оның өмір жолы – адам жүрегінде жасайтын, уақытқа мойымайтын шынайы құрметтің өлшемі.