Қазақ қоғамында адал еңбекті мұрат етіп, туған ауылының ырысын еселеген, парасатты да іскер азаматтардың орны әрдайым ерекше. Солардың бірегейі – саналы ғұмырын ауыл шаруашылығын өркендетуге арнаған, ел сенімін абыроймен арқалаған Байыртегі Әлімұханбет Мұратұлы. Оның өмір жолы – табандылық пен кәсіби біліктіліктің, адамгершілік пен жоғары жауапкершіліктің шынайы мектебі. Кеңестік кезеңнің күрделі шаруашылық жүйесінде көрегендікпен шешім қабылдап, есеп пен қисынды қатар тізгіндеген ол, кеңшар жұмысын жаңа белеске көтерген білікті маман, елдің сүйенішіне айналған тұлға ретінде танылды.
      Әлімұханбет Мұратұлы тек бір саланың шеңберімен шектелмей, бас маман әрі есепші ретінде өндірістің ішкі тынысын терең меңгеріп, қаржылық тәртіп пен сапалы жоспарлаудың озық үлгісін көрсетті. Оның әділдігі мен сабырлы мінезі, кәсіби ұстанымы ұжым арасындағы беделін асқақтатып, атқарған еңбегі аудан, облыс деңгейінде лайықты бағасын алып, биік марапаттармен айшықталды. Бұл – атақ-даңқ үшін емес, туған жердің берекесі мен ауыл адамдарының әл-ауқатын арттыру жолындағы қажырлы қайраттың жемісі. 
      Байыртегі Әлімұханбет Мұратұлы 1932 жылы Қарағанды өңірінің киелі Шет ауданында, тарихы терең Ақсу-Аюлы ауылында дүниеге келді. Қазақтың көшпелі өркениеті мен отырықшы тіршілігі тоғысқан бұл қасиетті өлке талай тарланды шыңдап, тау тұлғаларды қалыптастырған мекен.
      Әлімұханбет Мұратұлының арғы тегі Арқаның айбынды руларының бірі – Кернейден бастау алып, Балапан, Бөгілі, Тоңбай мен Қойшыбай сынды ел тұтқасы болған тұлғалар арқылы жалғасады. Аршабайдан туған Шүйініш, одан өрбіген Байыр ақсақалдың тәлімі Әлімұханбеттің адамдық әліппесін қалыптастырды.
      Ол – тағдырдың сынын ерте сезінген сұрапыл соғыс кезеңі ұрпағының өкілі. Әкесі Мұрат 1941 жылы Отан қорғауға аттанып, майдан даласынан қайта оралмаса да, оның ерлік рухы мен жауапкершілік өнегесі ұлының жүрегінде мәңгі өшпес із қалдырды. Әкесіз өткен балалық шақ оны ерте есейтіп, елге адалдық пен борыш ұғымына деген берік сенімін нығайтты.
      Шаңырақтың берекесін сақтаған анасы Нәсиханың парасатты тәрбиесі Әлімұханбеттің адамдық болмысын биіктетті. Өмір тауқыметіне мойымай, перзентінің болашағы үшін тер төккен ана мейірімі оның еңбекке адал, іске тиянақты болып өсуіне негіз қалады.
      Сонымен қатар, ол атасы Байыр ақсақал мен халық арасында «Жас апа» атанып кеткен әжесі Шанымның қолында тәрбиеленіп, қариялардың өмірлік тәжірибесін бойына сіңірді. Әсіресе, соғыстың сұрапыл жылдарындағы қиындықтарға қайыспай қарсы тұрған «Жас апаның» қайсарлығы – Әлімұханбет үшін үлкен өнеге мектебі болды.
      Ел басына күн туған сол бір зұлмат заманда Шаным әже бүтін бір әулеттің тірегіне айналды. Таңның атысынан күннің батысына дейін мал соңында жүріп, бейнеттің белін қайыстырған ол, еңбегінің жемісімен бірнеше баланы ашаршылықтан аман алып шықты. Тірнектеп жиған нәпақасымен ұрпақ тәрбиелеп, тар заманның тауқыметін мейіріммен жеңе білген әже ерлігі – нағыз тектіліктің көрінісі еді.
      Әлімұханбет Мұратұлы үшін білім алу – жай ғана міндет емес, парасат биігіне жетелейтін сара жол, мақсатқа жетудің басты алтын қазығы болды. Ол Қарасаздың қарапайым төрт сыныптық мектебінде алғаш рет әліппе ашып, бала күнінен зеректігімен дараланды. Ауыл мектебінің қоңырқай тіршілігіне қарамастан, білімге сусаған талабы оның дүниетанымын кеңейтіп, бойына ұқыптылық пен жауапкершілік нәрін екті. Мектеп қабырғасындағы алғашқы асулары оның болашақ белестеріне жол ашып, Қарағанды қаласындағы №2 мектеп-интернатының қатаң тәртібі мен үлкен ортасында мінезін шыңдады. Бұл кезең – ауыл баласының ерік-жігерін жанып, өмірлік ұстанымын болаттай бекемдеген маңызды мектепке айналды.
      Қаланың қайнаған ортасында ол тек пәндік білімді ғана емес, уақытты алтындай қадірлеп, адамдық асыл қасиеттерді ардақтауды үйренді. 1954 жылы орта мектепті абыроймен аяқтағанда, ол алған білімін туған жердің тамырына қан жүгіртуге, елдің еңсесін көтеруге арнауды азаматтық парыз санады.
      Есейген шағында сырттың қызығына емес, ауылдың ырысына бүйрегі бұрған Әлімұханбет Мұратұлы еңбек жолын туған өлкесінде бастады. Ел өміріндегі іргелі жаңғырулар кезеңінде ол Қайрақты өңірінде іргесі жаңадан қаланған «Ақсарлы» кеңшарына қоныс аударып, шаруашылықтың қаз-қаз басқан қалыптасу шежіресіне өз қолтаңбасын қалдырды. Өндірістік құрылымы жүйеленіп, жаңа белестерді бетке алған бұл ірі ұжымда оның біліктілігі мен ұйымдастырушылық дарыны нағыз қажетті кезде бой көрсетіп, ел сенімін ақтаған ерен еңбектің үлгісіне айналды.
      Әлімұханбет Мұратұлы совхоз тізгінін ұстаған жылдары бас маман және есепші ретінде шаруашылықтың қаржылық іргетасын нығайтып, жоспарлы жұмыстың сағаттай дәл орындалуына өлшеусіз үлес қосты. Қаражаттың әрбір тиынын есеппен жұмсап, еңбек адамының маңдай терін өтеуді басты міндет санаған ол, өндірістік көрсеткіштерді жүйелі жолға қойды.
      Оның ауыл шаруашылығын өркендету жолындағы ерен еңбегі еленіп, аудан, облыс деңгейіндегі биік марапаттармен айшықталды. Төске тағылған «Еңбек ардагері» медалі, «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысы Жеңісінің елу жылдығы» мерекелік медалі мен сан алуан құрмет грамоталары – ондаған жылдар бойғы төзім мен табандылықтың, адал қызметтің заңды жемісі еді. Өмірінің ең шуақты әрі жемісті кезеңін «Ақсарлы» кеңшарының дамуына арнаған ол, осы қара шаңырақтан абыроймен зейнеткерлікке шықты. Бұл белестерде оған қуат берген ең үлкен тірегі – берекелі отбасы мен алтын діңгегі болған шаңырағы еді. Өмірлік серігімен бірге бір тағдырды бөлісіп, ынтымағы жарасқан үлгілі отбасын құруы – азаматтық бақытының ең биік шыңы болды.
      Азаматтың еңбектегі абыройы мен қызметтегі табысының артында әрқашан оның ішкі жан дүниесіне шуақ сыйлап, жігерін жаныған берік шаңырағы тұрды. Ол өз бақытын адал жарымен бірге түтін түтеткен киелі босағасынан тауып, қос тағдырдың бір арнаға тоғысуы Әлімұханбет Мұратұлының өмірлік мақсаттарын биіктете түсті.
      1956 жылы Әлімұханбет Мұратұлы мен Несіп Қабиқызы қазақы салтпен некелесіп, босағасы берік, шаңырағы биік жаңа одақтың негізін қалады. Бұл – жай ғана бас қосу емес, тағдырдың талай тауқыметін қайыспай көтерген екі ұқсас жанның өмірлік мұраттарының тоғысуы еді.
      Несіп Қабиқызы 1937 жылы қасиетті Ақсу-Аюлы топырағында дүниеге келіп, тым ерте тағдырдың қатал сынына ұшырады. Әсіресе, 1944 жыл оның өміріндегі ең ауыр нәубет ретінде қалды: небәрі жеті жасар қыз бір жылдың ішінде әкесі Қабиден, анасы Рухия мен ағасы 
      Қайыркеннен айырылып, жетімдіктің тауқыметін тартты. Алайда, қабырғасын қайыстырған мұң оны жасытқан жоқ. Бауырына басқан Нұрғали ағасының қамқорлығымен есейіп, өмірдің соқпақты жолдарында сабыры мен төзімін шыңдады. Оның бойындағы бұл ерен қасиеттер кейінгі бүкіл саналы ғұмырының темірқазығына, отбасының мызғымас тірегіне айналды.
      Екі жас «Ақсарлы» кеңшарының алғашқы іргетасын қалаушылардың қатарында еңбек пен тұрмыстың жүгін тең көтеріп, адалдықтың айқын үлгісін көрсетті. Несіп Қабиқызы ұзақ жылдар бойы асхана меңгерушісі қызметінде тазалық пен тәртіпті, ұқыптылық пен мейірімді басты ұстаным етіп, ұжымның ыстық ықыласына бөленді. Ол – тек білікті маман ғана емес, 13 баланы дүниеге әкеліп, оларды биік парасат деңгейінде тәрбиелеген аяулы ана, «Алтын алқа» иегері.
      Несіп ана Алмат, Талғат, Бағдат, Айна, Саят, Дулат, Марат, Бақыт, Махамбет, Есен, Аман, Қанағат, Шағадат есімді перзенттерді дүниеге әкелді. Бірақ тағдырдың өз жоспары бар екен, бала күндерінде Алмат, Саят және Бақыт есімді балалары тым ерте, сәби шақтарында дүниеден өтті.
      Әрбір перзентінің жоғары білім алып, еліміздің әртүрлі саласында жемісті қызмет етуі – ата-ананың төккен маңдай тері мен берген өнегелі тәлімінің асыл жемісі. Бүгінде осынау өнегелі әулеттің мерейін тасытып, шаңырақтың шырайын кіргізіп отырған Талғат пен Гүлнар, Бағдат пен Айман, Айна, Дулат пен Гүлмира, Марат пен Зухра, Махамбет пен Гүлжахан, Есен мен Сая, Аман мен Айнұр, Қанағат пен Гүлденсін, Шағадат пен Эльмира сынды ұл-келіндері – ата-ана үмітін ақтаған мақтаныштары. 
      Өмірдің жазылмаған заңымен, уақыт өте келе Талғат пен Дулат бақилық болса да, соңында қалған асыл ұрпақтары әулеттің берекесін еселеп келеді. Бүгінде олардың шаңырағының отын сөндірмей, аманатына адалдық танытып отырған жары Гүлнар мен Гүлмира, сондай-ақ артынан ерген өскінді ұрпақтары – әке есімін мақтанышпен арқалап, үлкен әулеттің мерейін асыруда.
      Ата-ананың көз қуанышы мен әулеттің алтын жалғасы болып отырған немерелері – Дархан, Назерке-Дәурен, Данияр-Назерке, Нұрсұлтан-Толғанай, Азамат-Индиана, Ақерке, Айша, Ұлпан, Ботажан, Шахнияр, Аманат, Діңмұханбет, Ақзер, Арман, Еркежан, Арсен, Кәусар, Абдурахман, Аяла. Әулеттің мерейін асырып, абыройын тасытқан бұл буын – үлкендердің еккен ізгілік дәнінің жемісі.
      Ал көңілдің ақ шуағы мен өмірдің тәтті балына айналған шөберелері – Хақназар, Раяна, Адиа, Айла және Мадина Бұл бүлдіршіндер – әулеттің бағына біткен балауса гүлдері, болашақтың жарқын үміті. Әлімұханбет Мұратұлы мен Несіп Қабиқызының ұйыған берекелі шаңырағы – бүгінгі жас буын үшін қажырлы еңбекқорлықтың, өзара шынайы сыйластық пен мызғымас бірліктің айнасы іспетті.
      Байыртегі Әлімұханбет Мұратұлы мен Несіп Қабиқызының ғибратты ғұмыры – адал еңбек пен таусылмас төзімнің, елге деген сүйіспеншілік пен отбасылық берекенің шынайы энциклопедиясы іспетті. Тағдырдың сындарлы кезеңдерінде қабырғасы қайыспай, туған жердің ырысын еселеп, он саусағынан өнер тамған ұрпақ тәрбиелеген бұл жандардың өмір жолы – бүгінгі жастар үшін азаматтық пен парасаттылықтың айнымас темірқазығы. Олардың артында қалдырған өнегелі істері мен қасиетті қара шаңырағындағы ұйыған бірлік – уақытсынына мұқалмайтын, ұрпақтан-ұрпаққа мақтанышпен жететін асыл мұра болып қала бермек.